Wethouder Saskia Lammers over de weegtafel: ‘Individuele gevallen zijn aan de ambtenaren’

Maar ambtenaren mogen zelf besluiten of ze een zaak voorleggen, en dat hebben ze vorig jaar maar dertien keer gedaan. En de voorzitter mag zich van de gemeente niet met de inhoud bezig houden. Waarom kiest het college deze invulling?

,,Wat je vraagt is eigenlijk: hoe ga je in de toekomst een en ander echt voorkomen? Een van de belangrijkste dingen is natuurlijk dat het Rijk ook een aantal hardvochtige aspecten van de participatiewet gaat aanpakken, want daar zit natuurlijk ook een structureel ding. En daarnaast zijn we niet voor niks bezig met eigenlijk die heel grote cultuuromslag.’’

Maar waarom heeft Eindhoven nu geen echt onafhankelijke weegtafel, toezicht op hoe het gaat?

,,Die weegtafel was niet bedoeld als toezicht. Ambtenaren willen leren, willen continu verbeteren. Voor hen is het dus heel erg fijn om af en toe te toetsen.’’

Er zijn misschien ook ambtenaren die niet willen leren. En als ze een lastige kwestie voorleggen, is het advies niet bindend. Waarom niet?

,,Medewerkers mogen alleen heel beargumenteerd afwijken. Maar in heel veel gevallen is dat supergoed gegaan. 100 procent van de adviezen heeft ook echt bijgedragen aan de besluitvorming, zo blijkt uit de evaluatie. Het is voor heel veel mensen heel waardevol. Van de gevallen die zijn voorgelegd is er geen een bij waar betrokkenen in bezwaar zijn gegaan, juist omdat er zo zorgvuldig gehandeld is.’’

De zaak waarin de gemeente aanvankelijk ruim een ton wilde terugvorderen van een Eindhovense is dus niet voorgelegd aan de sociale weegtafel?

Een van de kwesties die wel zijn besproken is die van een Eindhovense waar de gemeente veel bijstand wilde terugvorderen omdat ze een te dure auto zou hebben gehad. Wat is daar uitgekomen?

,,Dat weet ik ook niet. Ik word niet betrokken bij individuele casussen.’’

Waarom niet?

Ja, maar als u zo’n uitspraak leest, dan denk je toch, hoe kán dit?

Hoe kan je reflecteren, als je niet naar individuele gevallen kijkt? Caro Niang was toch ook zo’n geval?

,,De individuele casussen die liggen natuurlijk bij ambtenaren.’’

Hoe weet je of je beleid werkt, als je niet kijkt naar wat het betekent voor mensen?

,,Volgens mij is het belangrijk om te zeggen dat we echt aan het proberen zijn om die hardvochtige aspecten van de participatiewet toch zo goed mogelijk vorm te geven voor Eindhovenaren, binnen de ruimte die soms wat strikt is. En waar we heel graag het gesprek over aangaan met het ministerie, hoe we dat zo goed mogelijk voor onze inwoners kunnen doen.’’

Wat voor zaken aan de tafel zijn voorgelegd, wat het advies was en wat er besloten is maakt u niet openbaar. Waarom niet?

Het kabinet werkt aan een versoepeling van de participatiewet. Wat verwacht u daarvan?

, ,We kunnen niet vertellen wat er uit komt, omdat we niet kunnen ingaan op individuele casussen. We willen natuurlijk niet de privacy van inwoners aantasten. Het gaat ook om het basisgevoel dat mensen hebben in contacten met de gemeente, dat we niet via anderen over hen gaan praten. Geen van de casussen heeft geleid tot een bezwaar. Dan kan je er wel lichtelijk vanuit gaan dat mensen zich echt ‘gekend’ hebben gevoeld vanuit de situatie.’’

,,De makkelijk te implementeren, snelle maatregelen proberen de ministers dit of komend kwartaal naar de Kamer te sturen. De fundamentele veranderingen, dat is nog een stuk minder duidelijk. We volgen het op de voet, welke ruimte we kunnen pakken in Eindhoven.’’

Eindhoven telt ruim 6000 mensen met een bijstandsuitkering. Als de gemeente tot de conclusie komt dat iemand inkomsten of andere informatie die van belang is voor de hoogte van de uitkering heeft verzwegen, kan zij maatregelen nemen: bijvoorbeeld een boete opleggen, de uitkering stopzetten en het terugvorderen van eerder gegeven bijstand.