Volledig scherm
Screenshot van programma Sophie in de Kreukels. © -

Dat je zelf een burn-out kunt voorkomen is een illusie

OpinieDit opinie-artikel is geschreven door Theo Mommers, burn-out hersteltrainer in Eindhoven.

Sophie Hilbrand maakt heel wat los met haar tv-programma Sophie in de kreukels. Gijs Schraa (CSR-coach) zegt in het ED van 4 mei dat op tijd 'even stop' zeggen de remedie is om burn-out te voorkomen. Marieke van Baars (psycholoog) vertelt in het ED van 6 mei dat dát juist niet eenvoudig is. Ik wil daaraan toevoegen dat iemand zelf burn-out niet kan voorkomen.

Waarom zeg ik dat? Ik ben zelf in 2010 uitgevallen, zag het niet aankomen, had al jaren last van uiteenlopende lichamelijke klachten, kreeg voortdurend te horen van de huisarts dat het verstandig was om het iets rustiger aan te doen, omdat ik last van stress had. Maar ik luisterde niet, want ik had geen stress en als ik dat wel had, dan had ik geen idee wat ik daaraan kon doen. Je gaat gewoon door met je leven, met je werk, met je stress. Totdat het lichaam het ineens zat is en stopt. Ik viel uit, kon weken niet lopen en vrijwel niet praten.

Aanpassingsprobleem
En wat zie ik nu? Eén op de zeven werknemers valt uit met burn-out klachten en één op de vier herstelt daarvan onvoldoende. Denken dat even een tijdje niet werken voldoende is om goed te herstellen, is een fabeltje. Burn-out is geen lichamelijke of psychische aandoening, het is een aanpassingsprobleem. Het individu past niet goed in zijn of haar werk- of leefomgeving of heeft moeite zich aan te passen, met lichamelijke en psychische klachten als gevolg na een lange periode, soms jaren. De oplossing is een structurele verandering door te voeren.

Wat zie ik nog meer? Als iemand die is uitgevallen echt bereid is om te veranderen, is er volop kans dat de energie in overvloed terugkeert, dat de chronische vermoeidheid als sneeuw voor de zon verdwijnt, dat er een leven vol betere prestaties en meer geluk ontstaat. Mensen groeien en worden sterker na burn-out. Het komt dus goed, sterker nog, het wordt beter. Bij Sophie Hilbrand zag ik niet echt het bewijs dat zij in haar leven structurele veranderingen heeft aangebracht en kreeg ik de indruk dat zij binnenkort misschien wel weer eens kan uitvallen. En dat is niet nodig.

Is er hoop voor het voorkomen van een burn-0ut? Jazeker, maar niet bij de persoon zelf. Wel bij de partner, de leidinggevende, een collega of vriend, die bepaalde veranderingen constateren bij iemand, bijvoorbeeld dat hij vaker last heeft van kleine kwaaltjes, niet erg genoeg om te verzuimen, maar gewoon vervelende klachten met verschillende achtergrond, bijvoorbeeld rug-, nek- en spierpijnen, ontstekingen, huidirritaties, hartkloppingen, hoofdpijnen.

De directe omgeving kan de persoon in beweging krijgen door erop aan te dringen om zich bijvoorbeeld te laten testen. Of men risico loopt. Ja, dat kan gewoon. Stress, overspannenheid of burn-out is niet iets vaags, het is gewoon meetbaar door bepaalde testen te doen. Meten is weten en dat is de eerste stap om erger te voorkomen.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement