Volledig scherm
De uitreiking van de Eindhoven Cultuurprijs 2017. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Eindhovense cultuurprijs: Cultuur vogelvrij verklaard

OpinieDe auteur van dit artikel, Rob Schoonen, is redacteur kunst en cultuur van het ED. Hij vindt dat mensen die amper verstand hebben van kunst en cultuur, niet moeten beslissen over cultuurprijzen.

De tien kanshebbers voor de Eindhoven Cultuurprijs 2018 zijn deze week bekendgemaakt. Van culturele instellingen als Rararadio en Watershed voor de zogeheten Aanmoedigingsprijs tot gezelschappen als Dutch Invertuals en Afslag Eindhoven voor de Waarderingsprijs. De genomineerden vormen een goede afspiegeling van cultureel Eindhoven. Dat is mooi. Ook de hoogte van de prijs: 7.500 euro, geeft aan dat het om een serieuze prijs gaat.

Minder mooi is dat de keuze wie uiteindelijk gaat winnen, wordt bepaald door vijf mensen die amper verstand hebben van kunst en cultuur. Dat speelt overigens niet alleen in Eindhoven, ook elders worden steeds vaker kunst en cultuur beoordeeld door niet-deskundigen. Dat is een slechte ontwikkeling.

Eigen prijs

Voor de goede orde: het is te loven dat de organiserende Stichting Cultuur Eindhoven (SCE) vorig jaar begon met de prijs. Het was al even geleden dat de stad een eigen prijs had. Waar kunst en cultuur gestimuleerd kunnen worden, moet dat vooral niet worden nagelaten. Ook de aanzet van de prijs is prima: iedereen kan een kunstenaar, vormgever, musicus of culturele instelling voorstellen. Dit jaar hebben meer dan vijfhonderd mensen 36 verschillende makers en instellingen voorgedragen. Dat geeft aan hoe populair de prijs in korte tijd is geworden: ook mooi. Vervolgens heeft de Cultuurraad van de SCE er tien uitgekozen: de genomineerden. De raad heeft vooral gelet op het belang voor Eindhoven en het inspirerende karakter van de inzendingen. Ook niets mis mee.

En nu kan iedereen via de website van de SCE stemmen op zijn of haar favoriet. Ook dat is prima. De stem van het publiek telt voor één derde mee. De overige twee derde is aan de jury en die bestaat uit een ex-burgemeester, een bedrijfsadviseur, een programmamaker bij het culturele podium van een universiteit, een manager van een wooncorporatie en een directeur van een bank. Eén lid heeft dus affiniteit met kunst en cultuur, de andere leden niet. Die zijn ongetwijfeld gekozen vanwege 'aantoonbare kennis op verschillende disciplines en vakgebieden, zowel cultureel als breed maatschappelijk', zoals de spelregels aangeven. Met dat laatste zit het wel snor, maar op het gebied van kunst en cultuur schiet deze jury jammerlijk tekort.

Kennis van zaken

Waarom niet meer leden met kennis van zaken in de jury benoemd? Bijvoorbeeld een winnaar van vorig jaar; beeldend kunstenaar Tijs Rooijakkers of cultureel ondernemers Gianni Jorissen. En ben je bang voor belangverstrengeling, dan kies je iemand uit Tilburg. Of Rotterdam. Een meer deskundige jury zou meer recht doen aan de genomineerden en hun werk.

Die werkwijze van de SCE staat niet op zichzelf. Eerder al werd de nieuwe cultuurprijs van de provincie Noord-Brabant kritisch ontvangen. Het zou daarbij niet zozeer gaan om het winnen van een prijs (2.500 euro), maar om een promotiecampagne die de kunstenaars zelf moesten opzetten om zoveel mogelijk (digitale) stemmen te trekken. De Tilburgse - genomineerde - kunstenares Sigrid Calon boycotte de prijs: ,,Dit gaat niet over het werk van kunstenaars, maar over het netwerk dat zij kunnen inzetten." Lonny van Ryswyck van Atelier NL in Eindhoven was ook niet zo blij met de nominatie: ,,Ik denk niet dat dit is wat we nodig hebben, we hebben veel meer aan goede adviezen van deskundigen."

Het lijkt erop dat kunst en cultuur steeds meer vogelvrij worden verklaard en dat iedereen er zo zijn zegje over mag doen. Dat het publiek zich mag uitlaten over kunst en cultuur is evident, maar laat de beoordeling over aan deskundigen. Daarmee geef je aan cultuur en kunst serieus te nemen.