Volledig scherm
Het gemeentehuis van Meierijstad in Veghel. © Robèrt van Lith/BD

Fusieplannen? Vertrouw niemand

OPINIEDe auteur van dit artikel is Laurens van Voorst, gemeenteraadslid in Meierijstad. 

Er is terecht kritiek op de rol van de provincie bij de moeizame herindelingsoperaties die momenteel in Brabant spelen. De totstandkoming van fusiegemeente Meierijstad leert dat de provincie en tal van andere betrokkenen gewantrouwd moeten worden door gemeenteraadsleden.

Hier volgt het relaas van een ervaringsdeskundige. Als gemeenteraadslid van Schijndel stemde ik in met de fusie met Sint-Oedenrode en Veghel. Want met een groter ambtenarenapparaat zouden we de decentralisaties en transities beter kunnen uitvoeren en het afkunnen met minder niet al te democratische gemeenschappelijke regelingen. Ik kan me wel voor mijn kop slaan.

Stomme aanpak

Meierijstad bestaat ruim een half jaar. De 12 miljoen euro die het Rijk ons gaf om de fusie te regelen is op, maar de fusieproblemen zijn dat nog niet. Door een ronduit stomme aanpak ('Beste ambtenaar, u krijgt nieuwe ict, nieuwe huisvesting, nieuwe werkprocessen en deels nieuwe collega's en o ja - dat doen we allemaal in één keer') liep de boel in het honderd. Van meer in eigen huis doen kwam bijna niks. Alleen de intergemeentelijke sociale dienst konden we opheffen. Wat de fusieoperatie trouwens nog eens extra complex en duur maakte.

De provincie stuurde de gemeenteraden voorafgaand aan de fusie een brief. Daarin stond dat het met de financiën van de drie gemeenten wel snor zat. Dat bleek onjuist. Schijndel is er door Gedeputeerde Staten ingetuind. Dat is niet alleen de schuld van de provincie, maar ook van de goedgelovigheid van de raadsleden. Sorry. Zoals die raadsleden ook te gemakzuchtig een fusiestuurgroep allerlei wezenlijke zaken liet regelen. In die groep was geen raadslid te vinden, zelfs geen indirect gekozen wethouder.

Daarom wat tips aan collega-raadsleden van Nuenen, Haaren en andere over fusie denkende gemeenten:

1. Stel uzelf de vraag wat de fusie moet opleveren. En zoek vervolgens tot op het bot uit of een fusie dat ook gaat opleveren. Waarschijnlijk hoeft u na dit onderzoek tips 2, 3 en 4 niet meer te lezen.

2. Besteed het fusieproces niet uit aan burgemeesters en gemeentesecretarissen, zoals dat in de Meierijstad-gemeenten gebeurde. Die hebben andere agenda's dan het volk en dus ook andere dan de volksvertegenwoordigers.

3. Betrek inwoners bij het proces. Vertel ze niet alleen over de vermeende voordelen van schaalvergroting. Leg ook uit dat huren van accommodaties, subsidies, verordeningen, leges en belastingen geharmoniseerd moeten worden. En dat er dus altijd iemand op achteruit gaat. Laat dat niet de o zo positief ingestelde afdeling communicatie van uw gemeente doen. Doe dat zelf.

4. Duik in de jaarrekeningen van de partners en kijk vooral naar ogenschijnlijk moeilijke en saaie zaken als exploitatieruimte, netto schuldquote, belastingcapaciteit, solvabiliteitsratio en grondexploitatie. Doe dat vooral als een gemeente zich ongevraagd bij u meldt om te fuseren, zoals Veghel bij Schijndel en Sint-Oedenrode deed.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement