Volledig scherm
DSM-bestuursvoorzitter Feike Sijbesma sprak op het World Economic Forum in Davos over klimaatverandering. © REUTERS

Gloort er dan toch licht in ondernemersland?

OpinieAuteur Henk van Rees uit Oirschot is oud-bestuurder van de FNV. Hij staat achter DSM-topman Feike Sijbesma die in Davos betoogde dat de elite de plicht heeft om de samenleving te dienen.

'Maatschappelijk verantwoord ondernemen'. Welke zichzelf respecterende onderneming heeft dit niet in fraaie zinnen in haar missie staan. In de praktijk staat echter heel vaak winst maken, geld verdienen, het dividend van de aandeelhouders centraal. Hoe verfrissend is dan de stellingname van Feike Sijbesma, de baas van DSM en volgens de Volkskrant momenteel de machtigste man van Nederland.

Sijbesma nam recentelijk op tv in Buitenhof het klimaatprobleem bloedserieus. Van hem mocht de prijs voor het bedrijfsleven in verband met de uitstoot van CO2 zwaar omhoog, zodat bedrijven financieel geprikkeld worden om duurzamer te gaan werken. Bij voorkeur wel op Europees niveau te regelen. Hij was er ook niet zo bang voor dat bij een fors hogere CO2-heffing bedrijven naar andere landen, zoals België, zouden vertrekken.

Wat een verademing ten opzichte van de voorman van werkgeversorganisatie VNO/NCW Hans de Boer, die moord en brand schreeuwt als het gaat over een heffing op de broeikasgassen-uitstoot. En in de chantage schiet door te dreigen met een verlies van wel 50.000 banen. Dezelfde De Boer, die recentelijk nog aangaf dat bedrijven niet te veel met de rug naar de maatschappij moesten staan.

Eerlijk

De vervuiler betaalt. Dat is toch een hartstikke eerlijk uitgangspunt. Het overgrote deel van de CO2-emissie wordt door bedrijven uitgestoten, tachtig procent door de grootste twintig. Dan is het toch bizar dat in de recente plannen van de klimaattafels het bedrijfsleven als grootste vervuiler buiten schot blijft en zelfs subsidies zou krijgen. Terwijl de gewone burgers wel allemaal mee moeten gaan betalen. Hebben de 'gele-hesjes-actievoerders' al niet argumenten genoeg?

Sijbesma sneed nog een belangrijk maatschappelijk thema aan. Het is de laatste jaren te veel gegaan over geld verdienen, aandeelhoudersbelang enzovoorts. De topsalarissen zijn enorm toegenomen, de lagere en middeninkomens zijn er niet of weinig op vooruitgegaan. We moeten voorkomen dat de samenleving uit elkaar valt.

Een terechte zorg. Oxfam Novib maakte onlangs wereldkundig, dat de 26 rijkste mensen evenveel vermogen hebben als de armste helft van de wereldbevolking. Op het World Economic Forum in Davos - een bijeenkomst van topbestuurders, politici en wetenschappers - betoogde Sijbesma dat de elite de plicht heeft de hele samenleving te dienen.

Topmaatjes

Nou maar hopen dat hij zijn grote invloed aanwendt bij al zijn topmaatjes in het bedrijfsleven en dat zij inderdaad hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. In plaats van zich te focussen op hun eigen miljoenensalaris, forse winstuitkeringen voor de aandeelhouders en sluwe constructies om winstbelasting te ontduiken. Het is niet uit te leggen dat bijvoorbeeld Shell met zijn winst van 21,4 miljard dollar vorig jaar geen winstbelasting betaalt in Nederland.

Sijbesma houdt zijn maten een terechte spiegel voor. De globalisering heeft ons zeker welvaart gebracht. Maar tegelijkertijd is de financiële ongelijkheid toegenomen. De tegenstellingen groeien. Ook in ons land zitten honderdduizenden mensen op of onder de armoedegrens en moeten veel mensen een tweede baan nemen om enigszins rond te kunnen komen. De volstrekt uit de hand gelopen flexibilisering leidt tot grote zorgen bij veel mensen met betrekking tot hun toekomst en die van hun kinderen. Maar liefst een derde van alle werkende mensen moet leven van een onzeker baantje. De mens als wegwerpartikel. Is dat de samenleving dienen? Of werken aan verbinding en samenhang van alle lagen van onze bevolking?

Rutte

Ook premier Mark Rutte was met vier ministers in Davos. Welke lessen gaat hij hieruit trekken om de groeiende maatschappelijke kloof te dichten? Nederland is een waar belastingparadijs voor multinationals. Pak dat aan. Regel wettelijk dat werkgevers meer en eerder mensen in vaste dienst aannemen. Enzovoorts.

Laten de toppers van het bedrijfsleven zich in woord en daad aansluiten bij het pleidooi van de CEO van DSM. Een Peter Wennink van ASML, een Frans van Houten van Philips, zij behoren ook tot de elite, maar zij zijn onzichtbaar op dit terrein van maatschappelijk verantwoord ondernemen. We horen en zien ze wel als het gaat over de prachtige winstcijfers. Maar wat is hun inzet en bijdrage als het gaat over het tegengaan van de groeiende kloof en ongelijkheid in onze samenleving? Wat is hun bijdrage aan een samenleving waar mensen van hoog tot laag zich weer met elkaar verbonden voelen? Sijbesma laat wat licht in ondernemersland gloren. Wie volgt?