Volledig scherm
Een kledingfabriek in Bangladesh, waar jonge vrouwen in opleiding zijn. © AP

Kleren maken de man, de machine maakt de kleren

OpinieDe auteurs Jessica Joosse en Fabienne van der Weiden zijn ‘owners’ bij onderzoekstudio Labeledby. in Eindhoven. Zij vinden dat de werknemers in de kledingindustrie in Bangladesh veel beter af zijn met introductie van nieuwe technieken.

De fast fashionindustrie kan en moet beter! Dit is een zin die al jaren geschreeuwd wordt, voornamelijk vanuit welvarende landen, die tegelijkertijd de grootste consumenten zijn. Woorden als sustainability, circularity en waste horen tegenwoordig ook thuis in de Vogue en Glamour. Toch is het stadium van praten en bewustwording wel voorbij en moeten we nu gaan handelen. Dat brengt nogal wat kritiek met zich mee.

Wij - de welvarende landen - zijn het die druk uitoefenen op de fashionindustrie. Kleding mag immers niet te duur zijn; we willen veel voor weinig. Maar tegelijkertijd zijn wij ook degenen die alleen maar praten en discussiëren over de fashionindustrie. Het moet en kan allemaal beter, we willen verandering zien.

Vervolgens hebben wij, Labeledby. en andere kleine en grote initiatieven, het over hoe we kunnen veranderen. Wij proberen het probleem aan te pakken door een visie te hanteren en na te streven. Toch wordt hier met een kritische blik naar gekeken, want op deze manier 'pakken we het werk af van de mensen die nu in de kledingfabrieken werken'.

Automatisering is de toekomst

De kritiek valt makkelijk te weerleggen met het argument: automatisering ís de toekomst. Labeledby. gelooft dat dit ook geldt voor de fashionindustrie. Wij geloven in digitaal produceren, innovatie en automatiseren. We kunnen de 3D-printer en lasercutter al inzetten om bepaalde processen in de kledingproductie te automatiseren. Labeledby. doet dit bijvoorbeeld door knopen, ritsen en afwerking direct in het textiel te printen. Wij streven dan ook naar verandering, zowel vanuit Eindhoven, stad van innovatie, als vanuit Bangladesh, het hart van de kledingproductie. Wij brengen nieuwe technologie en het oude ambacht van kleding-maken samen zonder mooie praatjes, maar door te doen, te maken en te co-creëren.

Te vaak krijgen we de vraag voorgelegd: wat gebeurt dan met al die arme mensen in ontwikkelingslanden die hun werk verliezen? Door automatiseren pak je toch hun werk af? Uit deze vragen blijkt dat automatisering meer als bedreiging wordt beschouwd dan als stap in de goede richting. Terwijl automatisering in andere sectoren, zoals de auto-industrie, ondertussen de normaalste zaak van de wereld is. Met als gevolg dat nieuwe banen gecreëerd worden, banen die meer creativiteit, autonomie en scholing vereisen.

Denken wij - vanuit de welvarende landen - dat de werknemers in kledingfabrieken alleen maar kunnen naaien of wassen en geen andere werkzaamheden kunnen doen? Denken we soms dat werknemers die in deze fabrieken werken niet omgeschoold kunnen worden?

Meer omzet

Fabrieken in Bangladesh zoals Denim Expert Ltd. en Pacific Jeans Ltd., die zich sterk maken voor een verbeterde fashionindustrie, geven aan dat er aanzienlijk meer omzet gemaakt kan worden door innovatieve technieken in te zetten. Door deze groei wordt ook meer werkgelegenheid gecreëerd. Zij geven aan dat er altijd werk is, maar dat de invulling verandert.

Dit hebben wij zelf mogen ervaren. Wij hebben meegewerkt in de fabriek Denim Expert in Bangladesh. We hebben samengewerkt, en een future fashion collectie ontwikkeld. Door deze samenwerking hebben de werknemers van deze fabriek kennis opgedaan van led en 3D-prints, wij hebben geleerd over het vakmanschap; van samples maken tot knopen inzetten. Dit proces heeft ons laten inzien dat het niet uitmaakt dat je verschillende achtergronden hebt. Iedereen had dezelfde focus, met als gevolg een geslaagde collectie.

Pakken we het werk af door automatisering? Wat ons betreft is dat dus een kortzichtige vraag. Terwijl de jonge Nederlander agile (flexibel denken) moet toevoegen aan zijn skillset, is het kennelijk moeilijk voor te stellen dat dit ook kan gelden in ontwikkelingslanden. Een tekortkoming in het denkbeeld van de welvarende burger.

Tegenlicht Meet Up 040 Future Fashion

Geïnspireerd op de VPRO Tegenlicht-documentaire Future Fashion is er woensdag 15 mei een Tegenlicht Meet Up 040 over de toekomst van de mode-industrie, in de Bibliotheek Eindhoven, aanvang 19.00 uur. Sprekers: Marina Toeters (initiatiefnemer van by-wire.net, dat zich richt op innovatie van textiel en mode op het snijvlak van technologie en design) en Kim Cornelius (studieleider bij de fashionopleiding van het Summa College). Moderator is Henriëtte Bouman.

Meer info en aanmelden op de website