Volledig scherm
Hulp vanuit de WMO gaat per 1 januari voor iedereen maximaal 17,50 euro per vier weken kosten. © ANP

Lage eigen bijdrage voor WMO-voorziening is slecht idee

OpinieGemeente wordt weer eerste loket voor WMO in plaats van vangnet. Dat vindt de auteur van dit artikel, Mariënne van Dongen-Lamers. Zij is wethouder (GBV) in Veldhoven en heeft onder meer de Participatiewet en de WMO als portefeuille. 

Het kabinet Rutte III geeft uitvoering aan zijn voornemen om de eigen bijdrage voor de WMO te verlagen. Veel gemeenten zijn daar niet gelukkig mee.

In de kranten van vrijdag en zaterdag maar liefst drie opinies over het regeringsbesluit om de eigen bijdrage voor een WMO-voorziening te verlagen naar een vast abonnementstarief van 17,50 euro per vier weken ongeacht inkomen of vermogen. Als argument voert het kabinet aan dat mensen nu soms geen WMO-voorziening willen vanwege de eigen bijdrage en dat wordt gezien als een ongewenst bij-effect. Maar hoe vaak komt dat voor en wat is er de oorzaak van?

Binnen de Wet Maatschappelijke Ondersteuning stelt de gemeente indicaties voor verschillende WMO-voorzieningen. Daarbinnen zijn de huishoudelijke hulp, dagbesteding en psychische begeleiding de grootste 'producten'.

In Veldhoven is het zo dat zo'n 80 procent van alle aanvragers automatisch vanwege het inkomen in het laagste tarief van de eigen bijdrage valt. Het CAK maakt hier onafhankelijk van de gemeente een berekening voor op basis van het inkomen en vermogen van de aanvrager. Dit minimumtarief bedraagt nu zo'n 18 euro per maand en is vergelijkbaar met het abonnementstarief waartoe het Rijk heeft besloten.

De afgelopen jaren is een beleid gevoerd - 'de kanteling' genoemd - waarbij mensen eerst aangesproken worden om zo veel mogelijk zelf hun ondersteuning te regelen en pas als dat niet lukt naar de gemeente te kijken voor ondersteuning. Als gevolg daarvan hebben we bijvoorbeeld gezien dat mensen die voorheen huishoudelijke hulp via de gemeente kregen dat nu zelf particulier regelen.

Kostprijs

Voor psychische begeleiding ligt dat wel iets anders. In Veldhoven hebben we de eigen bijdrage (die maximaal de kostprijs van de voorziening bedraagt) verlaagd toen bleek dat mensen die echt hulp nodig hebben, die niet wilden vanwege de kosten. Het gaat dan overigens over mensen die dat wel zouden kunnen betalen volgens het CAK en dus om mensen die andere afwegingen maken ten koste van hun eigen psychische gezondheid.

Soms zijn die keuzes te begrijpen. Een moeder die ziet dat een deel van het gezinsinkomen opgaat aan kosten voor haar begeleiding, dat kun je nog invoelen. Maar soms gaat het ook om andere afwegingen die maken dat mensen hulp weigeren vanwege de kosten. Is het vanzelfsprekend dat de maatschappij dan ook deze kosten gaat dragen?

Straks maakt het niet meer uit. Heb je al jaren een privé betaalde hulp voor 17,50 euro per uur? Als je onder de WMO valt, kun je ongeacht je inkomen terug naar een eigen bijdrage van 17,50 euro per vier weken! Heb je nu begeleiding vanuit de WMO met een eigen bijdrage dan ben je kritisch op vakantieperiodes, geleverde zorg en haast je je om door te geven wanneer de hulp gestopt is, want anders lopen jouw kosten ook door. Doe je dat ook nog als je geen paar honderd euro per maand betaalt, maar 17,50 euro per vier weken?

Als gemeente maken we ons hier grote zorgen over. We worden weer het éérste loket in plaats van het vangnet dat we zouden moeten zijn voor mensen die het echt niet zelf kunnen. Wij verwachten in Veldhoven dat ons dit 2,5 miljoen euro per jaar gaat kosten aan gederfde eigen bijdrage WMO én vanwege de grote aanzuigende werking die van dit abonnementstarief uitgaat. Dat zijn kosten die slechts voor de helft door het Rijk gecompenseerd gaan worden. De zoveelste bezuiniging dus.

Zoals het nu is, worden de lasten door de sterkste schouders gedragen vanuit een solidariteitsbeginsel. Dat verandert dus weer en al onze inspanningen om met mensen te kijken wat ze zelf kunnen opvangen, worden ongedaan gemaakt. Wat mij betreft had het Rijk zich hier niet in moeten mengen. Als gemeenten zijn we prima in staat te signaleren waar de eigen bijdrage niet voldoet. We kunnen deze dan individueel aanpassen via een hardheidsclausule en we kunnen voor bepaalde producten de bijdrage voor iedereen verlagen in geval van ongewenste bij-effecten. Dit hebben we aangegeven bij de VNG, bij de commissies die hier over gingen en bij de Tweede Kamer. Helaas zonder effect.