Volledig scherm
De geslaagde herontwikkeling van Strijp-S (foto) en T biedt kansen. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Om echt mee te doen moet Eindhoven durven resetten

OpinieDe auteur van dit artikel, Paul Henkemans, woont in Eindhoven en is eigenaar Paul Henkemans Mens & Omgeving. Hij vindt dat er geen visie is op wat stad en regio moeten zijn.

Met het oog op de toekomst moet Eindhoven afscheid nemen van het 'hap-snap steden- bouwbeleid' en zich bewust en breed gaan ontwikkelen.

Er is veel hosanna over de ontwikkeling van Eindhoven. Maar de vraag is: waar gaan we met de stad naar toe? Het momentum van een nieuw college van B en W moet optimaal gebruikt worden om de toekomst van de stad in beeld te brengen. Er zijn uiterst ingrijpende zaken aan de 'ruimtelijke' orde.

Onlangs heeft de gemeente een interessante Strategische Verkenning 2018 naar buiten gebracht. Deze nota vergelijkt Eindhoven met de tien grootste gemeenten in Nederland met als vraag 'Waarin onderscheiden we ons als stad in positieve en negatieve zin?' Wat het document nauwelijks doet is oplossingen laten zien. De feiten worden genoemd, maar geen groeiscenario's. Dat wordt kennelijk overgelaten aan de politieke zaak in samenhang met anderen die op economisch, sociaal, welzijns- en cultureel vlak actief zijn.

Daarbij is een open discussie zonder taboes wenselijk, omdat Eindhoven voor een extreem grote opgave staat: een stad te zijn die zich de komende decennia verder ontwikkelt als een van de belangrijkste techcentra ter wereld. Brainport is een erenaam die we moeten waarmaken.

Voorwaardenlijst

Bij het aantrekken van moderne ondernemingen geeft 'verleiden met het lokaal leefklimaat' steeds meer de doorslag. Grote bedrijven stellen een 'voorwaardenlijst' op en dan is het aan steden om zich te presenteren als geschikte kandidaat.

We hebben in onze stadsregio een opmerkelijk aantal sterke spelers op wereldniveau. Daarnaast zijn er veel kleinere bedrijven die technisch gezien ook tot de top behoren.

Spelers die vooral in de maakindustrie zitten, waar continu onderzoek en productontwikkeling de basis van succes vormt. Om deze bedrijven te behouden en andere aan te trekken moet onze stad veel aantrekkelijker worden.

Eindhoven is een beta-stad. Dat geeft de lokale overheid een bijzondere verantwoordelijkheid inzake het realiseren van een aantrekkelijk leefklimaat. Daarvoor is een brede en gezamenlijke aanpak nodig waarin het algemeen belang centraal staat op basis van de Global Goals: 17 door de VN benoemde onderwerpen die voor elk mens, waar ook ter wereld, belangrijk zijn om waardig te kunnen leven.

Ook voor hoogontwikkelde gebieden als het onze zijn die doelstellingen van grote waarde en moeten ze uitgangspunt worden van beleid. Maar hoe doen we dat? Door te 'resetten' van een 'toevallig' zo gegroeide stad met dominerende technische bedrijven naar een stad die zich bewust en breed ontwikkelt naar een nog veel fijnere leefomgeving. We doen het zeker niet slecht, maar het succes is te afhankelijk van conjunctuurgevoelige zaken. Om schokbestendiger te worden moet veel gebeuren. Dat kan alleen door samenwerking. Het succes daarvan wordt sterk bepaald door het beeld dat Eindhoven als stad en regio oproept.

Menselijke maat

Willen we daarin vernieuwend zijn? Dan moeten we allereerst kritisch kijken naar wat Eindhoven nu als stad betekent.

Stedenbouwkundig gezien is Eindhoven een interessante stad waar de menselijke maat nog heel herkenbaar is. Er valt fijn te leven. Problematischer wordt het als op zich prima ontwikkelingen ongewenste negatieve gevolgen voor andere zaken hebben. Wat zijn de directe invloeden op het leefklimaat als we er bijvoorbeeld in het centrum en de aanliggende gebieden in de komende tien jaar heel veel nieuwe bewoners en bezoekers bij krijgen? Verkeer, geluid, bevoorrading, veiligheid..? Blijft de openbare ruimtebeleving dan aantrekkelijk genoeg? Het zijn vragen die nauwelijks antwoord krijgen, omdat er geen integrale visie is op wat Eindhoven en de regio op middellange, laat staan lange termijn moeten worden.

Centrumplan

Als Eindhoven echt wil meedoen als hét stedelijk centrum moet het beleid gedurfd worden inzake vrijwel alles dat leidt tot een leefklimaat op basis van de Global Goals en dat past in de ambities neergelegd in de Brainport Nationale Actieagenda. Dan moeten we niet bang zijn om op alle niveaus naar de stad en de omgeving te kijken en het echec van het in de jaren zestig door de Kroon afgeschoten centrumplan definitief achter ons laten.

Na die tijd waren echt grootschalige visies 'not done'. We zijn - met redelijke resultaten - in de marges gaan werken. Zeventjesniveau zogezegd. Het werkelijke elan ontbrak: waar was het aansprekende en inspirerende integrale toekomstbeeld gebleven? Vergeten is dat aan het ontwikkelen van het centrumplan eenzelfde vraag als nu ten grondslag lag. De grote vier - Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht - waren sterk aan het groeien. Eindhoven wilde ook wel 'iets' als moderne stad met Philips en DAF als grote trekkers. De naoorlogse opbouw had plaatsgemaakt voor groei-continuïteit en de gedachte was dat het kleine centrum van Eindhoven te weinig (origineels) van zichzelf had om als modern centrum te kunnen dienen.

Veertig jaar later is er een nieuw karakteristiek woon- en werkcentrum bij gekomen: Strijp-S en T als herontwikkeling van de enorme Philipsterreinen. Wat let ons om Eindhoven als stad met in karakteristiek duidelijk verschillende harten te gaan zien en de ontwikkelingen daarop af te stemmen en afscheid te nemen van 'hap-snap stedenbouwbeleid'? Denk daarbij aan modern stadsvervoer (sneltramnet-ondertunnelingen-vrij parkeren e.d.) en spectaculaire nieuwe accommodaties voor sport en cultuur. Pas dan en niet eerder ontstaan mogelijkheden voor een ook internationaal gezien onderscheidend leefklimaat.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement