Volledig scherm
Gehuld in gele hesjes maken demonstranten hun ongenoegen kenbaar aan de Franse regering. © AFP

Opstand Macron is elitair, intelligent en onnozel: Gele hesjes zien met lede ogen de weelde aan

OpinieDe auteur van dit artikel is Frits Bosch uit Helmond. Hij is econoom en auteur van ‘Wereld op een keerpunt’ en ‘Onbehagen bij de elite’. Zijn mening: Ontevredenheid alom en het establishment begrijpt er niets van: het financiële systeem 'triggert' de gele hesjes.

De gele hesjes demonstreren tegen armoede en koopkrachtverlies. Hun woede zou zich vooral moeten richten op het financiële systeem, maar ja wat is dat, wie zijn dat?

Wat is er mis met het financiële systeem? Een korte uitleg. Op 4 september 2014 kondigde Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) een aantal maatregelen aan die kwantitatieve versoepeling, quantitative easing, genoemd worden. Dit is een vorm van directe geldschepping door een centrale bank, waarbij effecten - staatsobligaties en bedrijfsobligaties - worden aangekocht om geld te creëren. Kwantitatieve versoepeling wordt beschouwd als een noodmaatregel om prijsstabiliteit te bewerkstelligen, inflatiedoelstelling te realiseren en binnen de EU de euro te ondersteunen. In de nasleep van de kredietcrisis en de eurocrisis is het door diverse centrale banken toegepast.

De centrale bank probeert door renteverlaging ook de economische groei te stimuleren en een dreigende recessie te vermijden. Door het opkopen van obligaties wordt de rente fors naar beneden geduwd naar nul procent of zelfs negatief. Leningen worden hierdoor goedkoper, waardoor burgers en bedrijven meer besteden en oplopende werkloosheid vermeden wordt.

Verslaafd aan lage rente

De teller van het opkopen staat op een gigantische 2,6 triljoen euro en de ECB vindt het nu genoeg geweest. De bank beperkt zich tot herinvesteren van de inkomsten uit rente en afbetalingen.

De Nederlandsche Bank heeft kritiek op het opkoopprogramma, omdat door het kunstmatig laag houden van de rente de financiële wereld niet meer precies weet wat de juiste prijs is voor kredietrisico. Dit is schadelijk voor een correcte toewijzing van vermogen, zeker als bedrijfsresultaten tegenvallen.

Bedrijven profiteerden zo jarenlang van perfecte omstandigheden om geld op te halen. Door het beëindigen van het opkoopprogramma worden bedrijven kwetsbaar voor renteverhoging, verslaafd geraakt aan jarenlange extreem lage rentes.

Voor de kwetsbare burgers aan de onderkant van de samenleving is het opkoopprogramma zeer negatief. Door de rentetarieven zo extreem laag te houden zijn de koersen op aandelenmarkten sterk opgelopen. De afgelopen jaren was de beurs glorieus. Zij profiteerden daar niet van, want ze ontberen de middelen en de kennis om daarin te participeren. De vastgoedprijzen bulderden omhoog, maar zij profiteerden daar niet van, want ze hebben geen middelen om te participeren. De relatief rijken konden een lang weekend naar Bali dankzij de lage vliegkosten, maar armen profiteerden daar niet van, want zij ontberen de middelen.

De extreem lage rentes zorgen ervoor dat pensionado's voortdurend met kortingen bedreigd worden en spaarders geen rente krijgen over hun spaargeld.

Kortom, ontevredenheid alom en vooral onbegrip van het establishment daarover. Zo zorgde de onnatuurlijk sterke greep van de centrale bank op financiële markten niet alleen voor ontwrichting van de financiële wereld, maar vooral voor een ontwrichting van de sociale wereld. En hier komen de gele hesjes in beeld.

De gele hesjes slaan de weelde aan de andere kant van de heuvel met lede ogen gade. Inkomensverschillen zijn sterk opgelopen. In Frankrijk wordt het beetje marge dat de kwetsbaren nog hebben hen uit handen geslagen door dieselprijsverhoging. De nog ingetogen ontevredenheid gaat over in een uitslaande brand.

Verzorgingsstaat

We hoeven niet te veronderstellen dat die ontevredenheid wel overwaait. Sterker nog, zij zou (fors) kunnen aanwakkeren.

Economen zijn het er over eens dat het einde van de cyclus bereikt is. De economische groei loopt wereldwijd terug, terwijl nog niet duidelijk is of dit zal doorzetten naar recessie. De Franse spoeling is dun. Het land staat er beroerd voor met een extreem hoge schuldenlast, een bevolking die slechts 35 uur maximaal wil werken en niet wil hervormen. De Franse verzorgingsstaat is een stuk soberder dan bij ons. Mocht die spoeling nog dunner worden, dan is niet uit te sluiten dat bevolkingsgroepen zich tegen elkaar gaan keren. Dus niet alleen onderklasse tegen establishment, zoals nu, maar ook concurrerende onderklassen onder elkaar.

Opvallend, maar eigenlijk ook logisch, is dat bij de gele hesjes zowel links als rechts schouder aan schouder staan.

De opstand van de gele hesjes is niet vergelijkbaar met de studentenopstand eind jaren zestig van de vorige eeuw. Toen keerden linkse studenten zich tegen het autoritaire establishment. De studenten van toen en hun zonen zijn inmiddels zelf gepromoveerd naar het establishment en zitten nu zelf in het beklaagdenbankje. En ze reageren identiek als het establishment van toen: verbaasd, niet begrijpend en afhoudend.

Emmanuel Macron past perfect in dat plaatje. Frankrijk heeft met hem bij uitstek een president die het land niet zou moeten hebben: superelitair, intelligent, maar onwetend en onnozel.

In ons land zijn de inkomensverschillen geringer en de verzorgingsstaat sterker, maar het gebrek aan begrip is identiek aan dat in Frankrijk.