Het pensioenprobleem zorgt ervoor dat jongeren langer moeten werken.
Volledig scherm
Het pensioenprobleem zorgt ervoor dat jongeren langer moeten werken. © Jan de Groen

Pensioen voor jong en oud

OPINIEDe auteur Joop Agterbosch uit Geldrop was voor zijn pensioen werkzaam als hoofd P&O.

De discussie over pensioenen is ondoorzichtig. Vooral de tegen-stelling tussen jong en oud vraagt om verduidelijking.

Uitkering
Soms lijkt het alsof gepensioneerden blij mogen zijn met hun 'uitkering'. Het is echter geen uitkering. Het is loon, waar ze tijdens hun werkzame leven van af hebben gezien: dus uitgesteld loon dat gespaard wordt. De pensioenfondsen beleggen dit. Omdat beleggen risico's met zich meebrengt, is het niet mogelijk een exacte voorspelling te doen van de opbrengst. Vandaar dat met een fictieve rente wordt gerekend: de rekenrente. Hoeveel de deelnemer op basis daarvan als pensioen kan verwachten is in zijn jaarlijkse Pensioenoverzicht te zien. Het wordt dus per persoon 'geoormerkt' en niet op een grote hoop gegooid.

Om aan alle huidige en toekomstige - dus ook voor jongeren - verplichtingen te kunnen voldoen moet een fonds een 'dekkingsgraad' van tenminste 100 hebben, gebaseerd op de geldende rekenrente. Tot 2006 hadden de pensioenfondsen meer dan genoeg opgebouwd. Werkgevers en overheid konden zelfs uit de pensioenpotten eigen tekorten aanvullen.

Andere rekenmethode
Vanaf 2006 moesten de fondsen een andere rekenmethode toepassen. De rekenrente werd sterk verlaagd, waardoor de dekkingsgraad van veel fondsen onder de 100 zakte. Dus niet omdat ze te weinig hadden opgebouwd, maar omdat de overheid, tijdens het spel, de spelregels veranderde. En ook niet omdat de bevolking plotseling veel ouder werd, want dat hadden de actuarissen al lang gezien.

Een dekkingsgraad van 100 is dus in principe genoeg. De overheid eist echter buffers, vandaar dat het minimaal 110 moet zijn. Om de pensioenen te kunnen indexeren is een nog hogere dekkingsgraad nodig. Alleen daardoor zijn gepensioneerden de laatste jaren al zo'n 10 procent achterop geraakt bij werkenden.

Jongeren
De vraag is of deze verandering van rekenmethode in deze mate nodig was.Veel pensioenfondsen behalen veel hogere rendementen dan de rente waarmee gerekend moet worden. De meeste lopende pensioenen kunnen uit de beleggingsopbrengsten worden betaald. Er wordt dus nog niets ten koste van de pensioenen van jongeren uitgekeerd. Natuurlijk heeft de financiële crisis sinds 2008 ook effect gehad. Dat is echter alweer ruimschoots hersteld. De pensioenvermogens zijn nu veel groter dan vóór 2008.

Wie subsidieert wie momenteel? Voor de gepensioneerden is het pensioen al gespaard als ze met pensioen gaan. Daar heeft de huidige lage rente niet zo veel invloed meer op. Hoewel de premies van jongeren langer kunnen renderen, brengen die door de lage rekenrente veel minder op dan vroeger. Om de pensioenen van jongeren op peil te houden, zijn eigenlijk veel hogere premies nodig. De premies kunnen echter niet ongelimiteerd stijgen. Vandaar dat die nu veelal te laag zijn om een goed pensioen op te bouwen. Dat werkt door in de dekkingsgraad, die dus lager wordt, waardoor een 'herstelplan' noodzakelijk wordt. De ouderen betalen daaraan mee door af te zien van indexatie en soms zelfs door pensioenkorting. Momenteel gaat er dus eerder geld van de ouderen naar de jongeren dan omgekeerd. Dat is niet erg, maar dan moet niet het omgekeerde verteld worden.

'Goed'
Een deel van de oplossing is dat jongeren langer moeten werken, voorlopig tot 67 jaar. In ieder geval hebben jongeren nog tijd om aan hun pensioen te werken.

Vaak wordt gezegd dat ouderen het toch 'goed' hebben. Dat geldt niet voor alle ouderen, maar het is ook een merkwaardige invalshoek. Nu het om ouderen gaat is plotseling de 'behoefte' een goed argument om inkomenspolitiek te bedrijven. Voor werkenden die het ook 'goed' hebben hoor je dat niet vaak.

Pensioenen zijn al minstens tien jaar achtergebleven bij de inkomens van werkenden. Volgens het CBS (6 maart) afhankelijk van de hoogte van het pensioen, tot meer dan 25 procent.

Verder wordt vaak vergeten dat een maximaal pensioen zelden meer is dan 70 procent van het laatstgenoten inkomen. Gepensioneerden gaan er dus sowieso al 30 procent op achteruit.

Moeilijk
Jongeren hebben het soms ook moeilijk. Zij zouden zich ook meer met hun pensioen moeten bezighouden. De overheid zou meer moeten inzetten op vaste contracten voor jongeren en op meer werkgelegenheid. Dat zou helpen om het pensioenprobleem van jongeren op te lossen.