Volledig scherm
Roeien op het Eindhovens Kanaal. Het Rijk van Dommel en Aa kan een groen laboratorium worden waar Wageningen en Oslo jaloers op zijn. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Rijk van dommel en Aa: Een slimme proeftuin met natuur en techniek

OpinieBrainport City én Brainport Garden. Yin-Yang. Duurzaam groen met toptechniek. Het kan in het Rijk van Dommel en Aa. Dat vindt de auteur Joop van Odenhoven. Hij is gebiedsmarketeer van het Rijk van Dommel en Aa.

Het Rijk van Dommel en Aa is het gebied tussen Helmond en Eindhoven met Son en Breugel, Nuenen en Geldrop-Mierlo als kerngemeenten. In het Rijk van Dommel en Aa is ongerepte natuur schaars. Het groeiscenario van onze regio legt een forse druk op het buitengebied. Het is een frictiegebied. Verstedelijking ligt op de loer. Bouwen en het groen behouden. Maar hoe dan?

'Stimuleren van de vrijetijdseconomie door synergie tussen overheid, ondernemers, onderwijs en bewoners' is waar de gemeenten al jaren voor gaan in het programma Rijk van Dommel en Aa. Dat is nobel. Maar zonder het vaststellen van een collectieve ambitie lukt het niet.

De concurrentie met de Silicon Valleys van de wereld is bikkelhard. Onze florerende high tech-regio streeft naar een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale kenniswerkers met volop mogelijkheden voor sport, ontspanning, kunst, cultuur, natuur en recreatie. Groei heeft overduidelijk grenzen als het gaat om gezonde verstedelijking en duurzame gebiedsontwikkeling.

Onzeker

De vooruitzichten zijn hoogst onzeker. Beleidsmakers en bestuurders weten nauwelijks raad met de gewijzigde situatie in werken, wonen en recreëren en de impact daarvan op de ruimtelijke inrichting. En ja, we transformeren gelijktijdig naar toekomstgerichte energieneutrale bebouwing en een infrastructuur voor elektrisch rijden. Daarnaast worden de in hoog tempo voortschrijdende klimaatverandering en complexe energietransitie een dwingende factor in de ruimtelijke planvorming.

De eerste stap naar duurzame gebiedsontwikkeling is het fuseren van verschillende deelbelangen in één gezamenlijk, overkoepelend belang. Alleen dan komt er zicht op nieuwe oplossingen en komen er nieuwe businesskansen, waaraan alle betrokken partijen willen meedoen. Het oude machtsdenken is passé. Effectieve gebiedsontwikkeling is pas mogelijk zodra partijen over de eigen schutting van belang, jurisdictie en eigendom heen kijken. Zo niet, dan verprutsen we het voor komende generaties.

De 'groene long' zou gezien moeten worden als een gezamenlijke tuin, waar alle aangrenzende buren zorg voor dragen. Een tuin met veel facetten en behoud van lokale diversiteit. Zo'n tuin kun je slim (her-)inrichten en er samen van genieten. Hij verbindt ons door aanvullende functionaliteiten. Samen sterk met als resultaat een fijn leefklimaat. Partijen in het gebied moeten het zelf in samenwerking doen.

Duurzaam

Brainport City én Brainport Garden. Yin-Yang. Twee vliegen in één klap? Als meest innovatieve regio maken we van de groene long wat mij betreft een slimme proeftuin waar de focus ligt op de combinatie van groen, natuur en techniek (smart). Met interessante proefopstellingen voor duurzame oplossingen. Waar beleven, ervaren, ontdekken, leren en ontwikkelen spelenderwijs gaat. Hét unieke groene laboratorium om educatieve programma's te draaien. Waar de Universiteit van Wageningen en Oslo jaloers op worden. Of aan willen bijdragen?

We stimuleren en faciliteren de vrijetijdseconomie met digitale snufjes, van perfecte GPS- en location-games, toeristische gidsfuncties met apps. Alle historische plaatsen op afstand toegankelijk, met virtual reality en artificial intelligence om ook vanuit je ziekenhuisbed een virtuele wandeling te kunnen maken. Er is intelligente (straat-)verlichting en bewaking en er is glasvezel tot in de haarvaten van het gebied.

Agrarische bedrijven in het gebied worden in techniek ondersteund door de R&D van bedrijven en projecten van onderwijsinstellingen. Zodat ze als voorlopers de wereld kunnen tonen hoe uitstoot, mestproblematiek, energiegebruik en retour-beheer geregeld is door slimme systemen. VAB's (voormalige agrarische bedrijven) worden omgetoverd tot energie-neutrale werkplaatsen, zorglocaties en creatieve laboratoria, leefgemeenschappen voorzien van de laatste stand van domotica en signalerings- en alarmeringssystemen.

Natuurbeheer-organisaties monitoren de flora en fauna met geavanceerde systemen en de waterschappen beheersen en sturen met high-end meet- en regelpunten het watermanagement. Automotive Helmond toont de meest recente stand van zaken wat betreft e-mobility en doet real-time onderzoek op een test-parcours. Woon-werk verkeer en recreanten genieten van een perfecte infrastructuur met oplaadplaatsen. Het openbaar vervoer krijgt een voortrekkersrol in milieuvriendelijke aanpak. Smart Garden is het gebied waar we schitterende buitenevenementen kunnen bezoeken. Lekker even offline.

Gulbergen

Van de Gulbergen maken we hét expertisecentrum van waste-management als expo van alternatieve energiebronnen, met een lucratief zonneveld en een showcase van cradle-to-cradle oplossingen en hergebruik van materialen. Met het vizier op 2030 kunnen we van het 'uitloopgebied' een 'inloopgebied' maken met een sterk profiel: duurzaam groen met toptechniek achter de schermen, volstrekt onzichtbaar voor het oog.

Dat is pas rijk! Brainport Smart Garden. Een gezamenlijke ambitie. Illusie of maakbaar? Waar beginnen we? Ieder die commentaar en ideeën heeft, of wil bijdragen aan een toekomstvisie voor het gebied kan contact opnemen.