Volledig scherm
Vluchtelingen vanuit Libië op zoek naar een beetje 'geluk'. © AFP

Tutu waarschuwde ons al voor het vluchtelingenprobleem

OpinieEr wordt te hard geoordeeld over economische vluchtelingen die op zoek zijn naar een beetje 'geluk'. Dat zegt Lucy Hermsen-Jacobs, oud-bestuurslid van de Stichting Samenwerking Geldrop-Burkina Faso. Ze schreef dit opinieartikel.

Er is geruzie in de EU over het vluchtelingenprobleem. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen politieke en economische vluchtelingen - soms bestempeld als gelukszoekers.

Volgens Amnesty is 'economische vluchtelingen' een benaming voor hen die niet zouden zijn gevlucht om politieke redenen, maar om een betere levensstandaard te vinden. De economische noodzaak of wens om te vluchten bij gebrek aan werk, inkomen, onderwijs of medische zorg komt vaak voort uit politieke omstandigheden.

Europeanen

Ik herinner mij de indrukwekkende 18 septemberlezing van bisschop Desmond Tutu in de TU/e in de jaren negentig. Vol vuur waarschuwde hij ons dat wij Europeanen zelf economische vluchtelingen maken. Wij hebben een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de armste landen en het bestrijden van armoede. En tevens de plicht om op regeringsniveau de leiders te wijzen op hun verantwoordelijkheid op mensenrechtengebied.

In Sub-Sahara-landen is het enige middel van bestaan de landbouw. Koffie, cacao, katoen en karitébonen gaan voor spotprijzen naar het buitenland waar de grondstoffen worden verwerkt tot mooie producten (jeans, chocolade, bodylotions etc.) waar wij weer goed aan verdienen.

Tutu: 'Als jullie landen niet gezamenlijk zorgen voor werk en inkomen in deze zeer armoedige landen, die ook nog kampen met droogte en slechte gezondheidszorg, en als jullie bezig blijven om onze kostbare grondstoffen bij ons weg te halen, komen de mensen binnenkort massaal bij jullie alles terughalen...'

'Geluk'

Deze man wist wat ging gebeuren, hij heeft ons gewaarschuwd! Jonge mannen - geen werk, geen opleiding, verantwoordelijk voor families - verlaten hun dorp om in een vreemd land op zoek te gaan naar inkomen en daarmee inderdaad naar een beetje 'geluk'. Na een vreselijke tocht, uitgebuit, koud, hongerig en dorstig en met heimwee komen ze hier. De overtocht is vaak betaald met geleend geld van de familie die al haar hoop op hen stelt. Ze offeren alles op om in Europa te komen en willen en kunnen niet terug naar het land van herkomst.

We willen onze grenzen afschermen, ze tegenhouden die enge vluchtelingen of ze opsluiten in hun eigen regio, bang dat ze aan onze welvaart komen. Wij blijven zeggen: dat kan toch zo niet doorgaan. Dat klopt, dus moeten we dáár in die landen helpen. Zorgen voor werk zodat er geen behoefte meer is om naar Europa te gaan.

Bedrijfjes

Ik had het geluk om bij het feest van 200 jaar Staten Generaal te zijn en ik heb net zolang gezocht tot ik minister Bert Koenders zag. Ik vroeg hem op zijn reizen naar Afrika ook zijn handelsdelegatie eens mee te nemen naar bijvoorbeeld Burkina Faso en bedrijven te stimuleren daar fabrieken te bouwen, zodat ze daar zelf hun grondstoffen kunnen verwerken. Hij bevestigde dat dáár de kern van het probleem ligt. Inmiddels zijn door Nederland in Burkina Faso bedrijfjes gestart die weefgetouwen hebben waar stoffen geproduceerd worden: een begin is gemaakt!

Sturen wij vluchtelingen terug naar Noord-Afrika, dan zijn ze totaal ontredderd en misschien hebben ze een schuld aan mensen waarvan ze geld voor de overtocht hebben geleend. Bovendien bestaat de kans dat ze door plaatselijke milities worden opgevangen en als slaaf worden gebruikt en zo ook niet meer thuis komen.

Oordelen

Laten we wat minder hard oordelen over de economische vluchtelingen. Zou u uw gezin, stad, omgeving en alles wat u dierbaar is verlaten, uw laatste cent geven voor een gevaarlijke reis, om te zorgen voor een beetje meer 'geluk' voor uw thuisfront?