Volledig scherm
Houtvuurtjes zorgen voor veel vervuiling. © Martin Sharrott Fotografie

Vanwaar die ophef? Onze lucht is schoner dan ooit

OpinieDe auteur van dit artikel, Ir. Jan van Tiggelen uit Oirschot vindt dat onze lucht in alle opzichten veel en veel schoner is dan dertig jaar geleden - en toen was de situatie al vele malen beter dan vijftig jaar geleden! Vroeger hadden we veel meer last van stinkende uitlaten en mestlucht

Luchtverontreiniging is haast zo oud als de mensheid zelf. Ieder die het prehistorisch dorp in Eindhoven wel eens heeft bezocht weet hoe ongezond de lucht vroeger al kon zijn. Houtvuurtjes in de hutten, geen riolering. De uitvinding van de kolengestookte stoommachine en later de benzine- en dieselmotor en de (petro)chemische industrie maakte het er niet beter op. Uiteindelijk werd de situatie onhoudbaar.

In december 1952 lag Londen enkele dagen onder een dikke deken van smog, veroorzaakt door het gebruik van zwavelrijke kolen in de industrie en voor de verwarming. Mensen verdwaalden in de straten, treinen botsten op elkaar omdat machinisten de seinen niet meer zagen. En, erger, duizenden mensen overleden vroegtijdig en honderdduizend mensen werden ziek. Ook Nederland werd toen gekenmerkt door rokende schoorstenen, stinkende uitlaten van auto's en vrachtwagens en meststank op het platteland.'

Het besef drong door dat de overheid het voortouw moest nemen met wet- en regelgeving. Vanaf de jaren zeventig leverde dit resultaten op. Auto's werden aangepast, zodat ze minder vervuiling produceerden. De introductie van de katalysator eind jaren tachtig was een grote stap voorwaarts, later gevolgd door roetfilters en andere technische aanpassingen. De overgang naar aardgas voor verwarming leverde een grote bijdrage, omdat aardgas veel schoner verbrandt dan de kolen die voorheen veelal werden gebruikt.

Zure regen

Ook in de industrie werden spectaculaire verbeteringen bereikt. Kwam in de jaren zeventig nog uit elke schoorsteen in de Botlek vieze rook, in de jaren negentig rookte nog maar een enkele schoorsteen en vandaag de dag geen een meer.

Ook in de agrarische sector is grote vooruitgang geboekt. De stankproblemen die de jaren tachtig kenmerkten zijn grotendeels opgelost. En wie herinnert zich de zure regen nog, hét milieuprobleem van de jaren tachtig? Opgelost door overgang op zwavelarme brandstoffen en andere maatregelen.

En toch, als we de media en de politiek mogen geloven, lijkt het haast alsof het met de luchtverontreiniging helemaal niet goed gaat. Je zou geloven dat de luchtverontreiniging erger is geworden in plaats van minder. De focus ligt met name op fijnstof, stikstofoxyden en ammoniak. Dat lijkt in tegenspraak met alle inspanningen die de afgelopen decennia zijn genomen. Hoe zit dat nou precies?

Vanaf 1990 is de totale fijnstof-uitstoot met 60 procent afgenomen en die van wegverkeer zelfs met bijna 75 procent. De belangrijkste bronnen van fijnstof zijn nu de industrie, de landbouw en de scheepvaart.

Een soortgelijk beeld is te zien bij stikstofoxiden. De totale afname is wat minder spectaculair, ongeveer 50 procent, maar bij het wegverkeer is het weer bijna 75 procent. De belangrijkste bron van NOx is nu de scheepvaart, vooral de zeevaart. De totale afname van de uitstoot van ammoniak (NH3) naar de lucht op Nederlands grondgebied bedraagt hier 65 procent.

Het is duidelijk, onze lucht is in alle opzichten veel en veel schoner dan dertig jaar geleden - en toen was het al veel beter dan vijftig jaar geleden! Vanwaar dan alle ophef over luchtverontreiniging? Waarom introduceert de ene na de andere stad milieuzones om oude (diesel)auto's te weren? Waarom ligt de agrarische sector zo onder vuur?

Rokers

De belangrijkste reden is de wet- en regelgeving. Zoals gezegd is de verbetering van de luchtkwaliteit gedreven door regels die de overheid hiervoor heeft opgesteld. Er zijn eisen gesteld aan de veroorzakers van de luchtverontreiniging en aan luchtkwaliteit. Deze regelgeving is in stappen steeds strenger geworden. En daar valt natuurlijk wat voor te zeggen. Immers de luchtverontreiniging kost ons volgens het RIVM nog steeds één jaar levensverwachting.

Maar dit laatste moet wel in perspectief worden gezien. Want ook dat is al véél minder dan dertig jaar geleden. En zware rokers hebben gemiddeld een dertien jaar kortere levensverwachting. De effectiviteit van lokale maatregelen, zoals milieuzones, is twijfelachtig. In Duitsland, waar inmiddels tien jaar ervaring is met milieuzones, blijken de verbeteringen van de luchtkwaliteit marginaal te zijn.

Wind

Een groot deel van de verontreiniging komt met de wind mee van het buitenland, is niet lokaal. Bovendien is de komende jaren sowieso al verdere verbetering te verwachten: oude auto's worden vervangen door jongere, steeds schonere, auto's; oude stallen door nieuwe, schonere, stallen, enzovoorts. Dat neemt niet weg dat het voor sommige bedrijven uitdagend is om aan de steeds strengere normen te kunnen voldoen, neem Volkswagen.

Dus, ondanks alle berichtgeving die u anders zou doen denken, er is heel veel vooruitgang geboekt in de afgelopen tientallen jaren en de tendensen laten zien dat daar nog geen einde aan is gekomen. Er is al heel veel gezondheidswinst gerealiseerd. Onze lucht is schoner dan ooit!

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement