Volledig scherm

Vijf jaar na Ferguson: ‘We begonnen met fuck you, fuck you-gesprekken’

Blog - deel 4Na maanden van voorbereiding staan we nu op de plek waar het allemaal Begon. Een vredesduif op een tegel markeert waar in 2014 Michael Brown werd doodgeschoten. In het midden van de straat zien we een rechthoek van vernieuwd asfalt. 

Volledig scherm
De plek waar Michael Brown stierf is voorzien van een andere laag asfalt, op de voorgrond de tegel met de vredesduif.

,,Daar lag hij,” vertelt Tony Rice, een activistische inwoner van Ferguson, St. Louis, die zich sinds de gewelddadige dood van zijn 18-jarige zwarte stadsgenoot onvermoeibaar inzet voor gelijke rechten van zwarten en een einde verlangt baan racistische en discriminerende praktijken. Hij neemt ons vandaag mee op sleeptouw door de stad waar vijf jaar geleden de grote onvrede onder de zwarte bevolking tot ongekende protesten leidden. ,,Daar lag hij.” Drie kippenvel veroorzakende woorden. Het originele asfalt van dit stukje Canfield Drive in Ferguson is weggehaald maar de plek waar Michael lag is niet te missen. Hier lag hij, neergeschoten door politiekogels, vier uur lang, met zijn gezicht op het asfalt. 

We lopen voorbij de plek en gaan de bocht om, nog geen American Footballveld verder wijst Tony Rice naar links. ,,Daar in een van die twee huizen woont zijn oma. Nog steeds. Hij was onderweg naar haar op de dag dat hij doodgeschoten werd. Een bocht...dan was hij nog gewoon in leven geweest.”

Lees verder onder de foto.

Volledig scherm
Tony Rice loopt met ons de route die Michael Brown ging in de laatste momenten van zijn leven.
Volledig scherm
De drankenwinkel in Ferguson waar Michael Brown in 2014 sigaretten stal kort voor zijn dood.

We zijn al een tijdje onderweg. We hebben dezelfde route gelopen die Michael Brown in het laatste uur van zijn leven aflegde. De start lag bij de Liquorstore, de drankenzaak waar Brown een paar minuten voor zijn dood sigaretten gestolen had.

Volledig scherm
De McDonald's in Ferguson waar tijdens de rellen twee journalisten werden gearresteerd tot verontwaardiging van Tony Rice. © ed

We zijn over West Florissant Avenue gelopen richting de t-splitsing met Canfield Drive. We passeerden de McDonald’s waar tijdens een van de latere demonstraties  twee journalisten gearresteerd werden. ,,Geloof je dat?”, had Rice ons gevraagd. ,,Gearresteerd worden in de McDonald’s terwijl je je werk uitvoert? Dat hoort niet. In Amerika arresteren we geen reporters.”

Vlak voor de t-splitsing staken we de straat over, op ongeveer dezelfde plek waar ook Michael Brown liep. Iedereen deed en doet dat. Er zijn bijna geen zebrapaden in deze stad en op Canfield Drive is er zelfs helemaal geen. We waren rechts af geslagen en zagen in gedachte Michael voor ons lopen.  

 Naar Popeye in het daklozencentrum

In de avonduren neemt Tony Rice ons weer mee naar de daklozenopvang van Ferguson, waar hij als vrijwilliger actief is. In de opvang zijn zwart en blank evenredig verdeeld, daar is wel een ‘evenwicht’. Het valt ons op hoe zacht en aardig iedereen met elkaar omgaat. 

In de opvang in het hart van de stad, pal tegenover de openbare bibliotheek, ontmoeten we Popeye weer, de dakloze die we in een van onze eerdere blogs introduceerden. Hij herkent ons direct en komt meteen op ons af. Hij vertrouwt ons inmiddels genoeg om zijn echte naam prijs te geven: Dan Williams. Hij vertelt hoe hij op straat terecht is gekomen. ,,Een aantal jaar geleden erfde ik samen met mijn broer en zus het huis van mijn ouders. Mijn broer deed afstand van het huis, alleen mijn zus en ik gebruikten het nog.” 

Daar ging het mis en het draaide daarbij om de dochter van Dan. Als hij over haar begint, wordt hij emotioneel. ,,Toen ze een jaar of 5/6 was, kwam ik erachter dat de vriend van mijn zus haar seksueel misbruikte. Ik ben op zoek gegaan naar die vriend maar kon hem niet vinden. Maar goed ook voor hem; ik had hem zijn nek omgedraaid.”

Lees verder onder de foto.

Volledig scherm
Popeye © ED

Het misbruik van zijn dochter trekt Williams niet en hij raakt van lieverlee aan lager wal door naar de fles te grijpen en een groot deel van zijn geld weg te drinken. Op een winterdag valt hij dronken voorover in de sneeuw en wordt pas een week later wakker in het ziekenhuis. Een vrouw blijkt hem gevonden en een ambulance gewaarschuwd te hebben.

Drie weken verblijft hij in het hospitaal maar daarna stapelen de problemen zich nog veel hoger voor hem op. ,,Ik kreeg de rekening van het ziekenhuis. Die kon ik niet zelf betalen omdat ik geen zorgverzekering heb. Mijn zus wilde dat ik mijn deel van het huis aan haar verkocht om de kosten te dekken. Toen ik dat deed, gooide ze mij het huis uit. Toen stond ik op straat.”

‘Popeye’ heeft al meerdere keren gedacht en geprobeerd om zelfmoord te plegen. ,,Ik heb aan een brug gehangen waar ik vanaf wilde springen. Het ambulancepersoneel en de politieagenten bleven maar naar me schreeuwen. Toen ze riepen: ‘Je wil toch niet dat die kinderen je zien doodgaan’, keek ik naar beneden. Op de weg onder de brug stopte een schoolbus. God zorgde dat die daar was, als teken dat ik het niet moest doen. Want wat had het met die kinderen gedaan als ik was gesprongen?” 

Na 22 maanden in St. Louis te hebben rondgezworven is hij naar Ferguson verkast. Daar leeft hij nu nog steeds op straat. Inmiddels is hij 4,5 jaar van de drank af maar zijn zus, dochter en rest van de familie helpen hem niet. Alleen de mensen uit de buurt van de opvang staan klaar voor hem. Ze koken eten en regelen zaken voor de daklozen. ,,Zij vormen nu mijn familie.” Het is een bemoedigend teken van solidariteit en omzien naar elkaar in het Ferguson van nu. 

Twee jonge aankomende journalisten zijn gedurende bijna twee weken in het Amerikaanse Ferguson en St. Louis op zoek naar de gevolgen van de rassenrellen vijf jaar geleden. De dood van de zwarte jongeman Michael Brown door politiekogels ontketende een enorme volkswoede onder de Afro-Amerikaanse bevolking in Missouri en vele andere staten van Amerika. De twee Fontys Journalistiek-studenten Leon Kleinveld uit Tilburg en Liam Toll uit Helmond, tevens medewerker van het ED, berichten over de invloeden van de protesten op het leven in die steden en de onderlinge verhoudingen en over hun eigen ervaringen als journalisten-in-spe.

Perez Daniels, een oud-marineofficier, is een van die vrijwilligers die voedsel uitdelen in het opvanghuis en praten met de bezoekers.  Zijn motivatie vond hij vijf jaar geleden. ,,Tijdens de protesten in Ferguson wilden mijn vrouw en ik de demonstranten ondersteunen. Zij hadden graag een warme maaltijd, dus zorgden wij daarvoor.” Dat zijn Perez en zijn vrouw blijven doen toen het weer rustiger werd in de stad en ze kozen specifiek voor de daklozen.

Daniels: ,,De daklozen worden hier soms voor de raarste redenen beboet, zo zijn enkelen in de gevangenis beland omdat ze zich op verboden terrein bevonden. Het verboden terrein in kwestie? De stoep. Anderen omdat ze ‘agressief zouden bedelen’. Hieronder verstaat de politie ook het vrijwillig geven van een dollar of twee.” En daarna houdt het niet op. ,,Sommige gevangenissen brengen zelfs het gebruik van een matras in rekening.” Daniels zegt relatief tevreden te zijn over hoe het er nu in Ferguson aan toegaat. ,,De meest bekritiseerde zaken en de rotste appels van het politiekorps zijn inmiddels aangepakt, maar blijvende verandering heeft gewoon tijd nog.”

Ferguson police

Dat brengt ons naar het Ferguson Police Department, voor de andere kant van het verhaal. Hoe ziet het zwaarbekritiseerde politiekorps de kwestie van de behandeling van zwarte inwoners van de stad? Tot dusver zijn al onze interviewverzoeken zowel door de County Police als lokale departementen afgewezen. 

Lees verder onder de foto.

Volledig scherm
Ferguson Police Department © EPA
Volledig scherm
Regulier overleg tussen politie, justitie en inwoners van Ferguson over de gang van zaken in de stad. © ED

Wel mogen we een avond aanwezig zijn bij een bespreking van het Department of Justice, de politie en een groep inwoners van Ferguson. Dat overleg vindt op regelmatige basis plaats en er wordt dan over alles wat er in Ferguson gebeurt en moet gebeuren gesproken. Vooral over wat er moet veranderen in de omgang met elkaar. Er zijn ook allerlei subgroepjes actief. Het gaat er vriendschappelijk aan toe en wat ook opvalt: iedereen laat elkaar uitpraten. Dat was vier jaar geleden toen ze begonnen wel anders, krijgen we te horen.

Dan komt luitenant-kolonel Alan Eickhoff op ons af gelopen. ,,Kom morgen om half 11 naar het bureau en dan hebben jullie een interview.” Hij is de assistant-commandant van het Ferguson Police Department. De volgende ochtend zijn we bij het politiebureau en Eickhoff neemt ons mee naar een vergaderruimte. De maandag voordat Michael Brown werd doodgeschoten, begon Eickhof met zijn werk bij de politie in Ferguson. 

Hij geeft aan dat hij geen antwoorden kan geven op vragen over de handelingen van Darren Wilson, de agent die verantwoordelijk is voor de dood van Brown. Dat ligt blijkbaar toch nog te gevoelig. Waarom moest Michael ruim vier uur op straat liggen? ,,Dat deden we niet om een dikke middelvinger naar de familie op te steken”, legt Eickhof uit. ,,Dat zouden we nooit doen. Bij niemand. Er waren veel mensen op straat die dag en wij werden steeds onder vuur genomen als we dichterbij kwamen om de plek te onderzoeken en bewijzen veilig te stellen.” Dat zorgde er dus voor dat het werk veel vertraging op liep.

In de afgelopen jaren is de communicatie tussen politie en burgers aanmerkelijk verbeterd in zijn ogen. ,,We begonnen met Fuck you, fuck you gesprekken. Er was totaal geen communicatie mogelijk. Nu kunnen we door middel van vergaderingen - zoals die waar jullie gisteren bij waren - kijken hoe we de stad kunnen verbeteren.” 

  1. 57.600 mensen aten een week geen vlees, best weinig
    PREMIUM
    Column

    57.600 mensen aten een week geen vlees, best weinig

    Vorige week was het de Nationale Week Zonder Vlees (11 tot en met 17 maart). Dat was voor de tweede keer en een groot succes, want het dubbele aantal mensen van vorig jaar heeft meegedaan. 57.600 mensen welteverstaan. Vind ik eigenlijk best weinig. Zeker als je bedenkt dat we allemaal echt veel minder vlees moeten gaan eten, willen we het voedselprobleem in de wereld oplossen, de CO2-uitstoot verminderen en dierenleed tegengaan.