Volledig scherm
© Thinkstock

Voor sommige mensen is 'superhonderdplusser' niet genoeg

OpinieDe auteur van dit artikel, Ingeborg van den Bold, woont in Eindhoven en is filosoof en (niet-praktiserend) arts. Ze  schrijft over de onsterfelijkheid van mensen.

De sering bloeit weer. Ik herinner me dat ik vroeger, toen de zomers eeuwig duurden en het 's avonds oneindig lang licht was, in mijn dorp naar het station liep alleen om die grote bloeiende paarse boom te zien. De zeepsopgeur van de sering brengt me altijd even terug in de tijd en als ik nu in mijn achtertuin mijn neus in de bloemen steek, keert het gevoel dat er geen eind kwam aan die zomerse avonden en dat het leven eindeloos leek, heel even terug.

Vorige maand overleed in Jamaica de oudste wereldbewoonster en daarmee de laatste persoon op aarde die in het jaar 1900 geboren werd. Zij was een 'superhonderdplusser', een mens die honderdtien jaar of langer geleefd heeft.

Onsterfelijk

Ook in Nederland zal het in de nabije toekomst volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek heel gewoon zijn om honderd jaar oud te worden. De VPRO Tegenlicht-documentaire De onsterfelijken laat zien dat het voor sommige mensen niet genoeg is om een superhonderdplusser te worden. Er bestaan mensen die zich tot doel gesteld hebben om niet te sterven, om letterlijk onsterfelijk te worden. Zij zien ouderdom niet langer als iets dat bij een lang leven hoort, maar als een ziekte. En daarmee wordt ook sterven iets wat te voorkomen valt met de juiste behandeling of preventie.

Niemand is onsterfelijk. Dit boek dat Simone de Beauvoir halverwege de vorige eeuw schreef, ben ik nooit vergeten. Ik sloeg het open toen ik dertien was. Een roman rond een filosofische vraag: wat zou het betekenen voor ons mens-zijn als wij onsterfelijk waren? Wat het boek zo onvergetelijk maakte, is de overtuigingskracht van het literaire antwoord. Toen ik het boek weer dicht deed, hadden het verhaal en de verbeelding hun werk gedaan. De onverschilligheid van het leven van de hoofdpersoon, die door het drinken van levenselixer al zeven eeuwen geleefd had en nooit meer zou kunnen sterven hoe lang hij ook zijn adem inhield, het ontbreken van iedere drang om de dingen nu te doen en niet morgen, het niet meer hoeven kiezen tussen dit wel en daarom dat niet, de zinloosheid van dat meegeleefde bestaan: met het lezen groeide per bladzijde het besef wat het betekent om een eindig mens te zijn.

Invriezen

En toch ziet niet iedereen op tegen doorleven in oneindigheid. In de Tegenlicht-documentaire vertellen mensen dat zij hun lichaam na hun dood willen laten invriezen. Zo hopen deze zogenaamde cryonisten de tijd nog mee te maken dat een geneesmiddel zal zijn ontdekt tegen sterven. In de Verenigde Staten en Rusland is dat invriezen al geen science fiction meer. De literatuur loopt toch weer een stapje vooruit op experimentele wetenschappers. Schrijvers onderzoeken nu onsterfelijkheid door te fantaseren over het uploaden van bewustzijn in steeds weer nieuwe lichamen of andere omhulsels. Begin deze eeuw bracht Michel Houellebecq in zijn roman Mogelijkheid van een eiland Daniël 25 tot leven, die al vierentwintig versies van 'zichzelf' achter de rug heeft. Ook hier de kracht van verbeelding bij filosofische vragen.

Is het niet menselijk om lang te willen leven? En om hetzelfde te wensen voor de mensen om je heen? Een van de ethische problemen die bij het cryonisme gezien worden, is dat dit alleen voor de allerrijksten is weggelegd. Maar de verschillen in gezonde levensverwachting tussen mensen met geld en zonder geld en tussen arm en rijk op wereldschaal zijn sowieso onmenselijk groot. En paradoxaal genoeg komen adviezen voor een gezonde leefstijl vooral terecht bij mensen die toch al gezond leven. Die kloof dichten, laten we daar onze verbeelding op loslaten.

Tegenlicht Meet Up

Geïnspireerd op de VPRO Tegenlicht-documentaire De onsterfelijkenis er woensdagavond 9 mei een Tegenlicht Meet Up 040 in het Designhuis in Eindhoven, aanvang 19.00 uur. Sprekers: Sara Kaiser, ontwerper en exposant bij TAC, die ideeën over een levensverlengende leefstijl onderzoekt en uitdaagt, en Olia Fjodorowa, filosoof bekend met Russische literatuur. Tijdens de Meet Up is er volop gelegenheid voor debat. De avond wordt gemodereerd door Ingeborg van den Bold.

Meer informatie en aanmelden op de website

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement