Jesse Vorstenbosch is 24 en heeft autisme. Voor hem zijn deze onzekere tijden helemaal verwarrend. Vooral omdat het voetballen is afgelast. Want Jesse is normaal gesproken scheidsrechter op zaterdag.
Volledig scherm
Jesse Vorstenbosch is 24 en heeft autisme. Voor hem zijn deze onzekere tijden helemaal verwarrend. Vooral omdat het voetballen is afgelast. Want Jesse is normaal gesproken scheidsrechter op zaterdag. © Kees Martens/DCI Media

Autisme en corona: als het spoorboekje niet meer klopt

GELDROP - Mensen met autisme hebben structuur nodig om zich staande te kunnen houden. Hun dagelijks leven is geordend in een soort spoorboekje. Maar wat nou als er zoiets als een coronavirus langskomt en jouw spoorboekje ineens niet meer klopt? Jesse Vorstenbosch (24) uit Geldrop vertelt er over.

Het zijn onzekere tijden. Maatregelen van gisteren zijn morgen alweer achterhaald. Kinderen mogen eerst juist wel en dan weer niet naar school. Het is gevaarlijk om elkaar een hand te geven, om naar buiten te gaan als je verkouden bent en om met veel mensen op een plek te zijn. Cafés zijn dicht. Sportwedstrijden afgelast. En hoe lang het nog duurt? Geen mens die het weet.

Het zijn onzekere tijden waarin flexibiliteit en het vermogen om te improviseren en om te gaan met onzekerheden belangrijke eigenschappen zijn. Maar ai, dat zijn nou net die dingen waarin mensen met autisme juist helemaal niet goed zijn. Jesse Vorstenbosch weet er alles van. En hij wil er ook best graag over vertellen. Zodat mensen zonder autisme beter kunnen begrijpen waarom leven ten tijde van corona zo’n extra worsteling is voor mensen mét autisme.

Spic en span

Jesse werkt 40 uur in de week als car cleaner. ,,Ik poets auto’s van binnen en van buiten totdat ze helemaal spic en span zijn. Alsof ze zo uit de fabriek komen. Vandaag heb ik ook weer lekker gewerkt”, zegt hij. Hij is blij dat de doordeweekse dagen daarmee gevuld en gestructureerd zijn. En hij moet er ook niet aan denken dat het grote garagebedrijf waar hij werkt tijdelijk dicht zou gaan.

Quote

Het niet-we­ten, dat is het moeilijke.

Jesse Vorstenbosch , Jongere met autisme

In het weekend, vooral op zaterdag heeft Jesse ook zijn vaste routine: hij fluit wedstrijden in het amateurvoetbal. Maar ja, nu even niet dus. De competities zijn helemaal stilgelegd. ,,Eerst was het tot 31 maart, toen tot 6 april, straks zal het wel 13 april worden en dan is het einde zoek”, zegt hij.

En dat is dus het lastige: dat oneindige. ,,Kijk, als ze nu zouden zeggen: tot de zomerstop is er geen voetbal, dan is dat wel erg, maar dan wéét je het in ieder geval. Het niet-weten, dat is het moeilijke.” Ook het geen handen geven is nog steeds lastig. ,,Het is een gewoonte. Je bent dat gewend. En ineens kan het dan niet meer.”

Overprikkeld en heel boos

Jesse legt uit hoe iemand met autisme ontregeld kan worden als de structuur wegvalt. ,,Je krijgt dan het gevoel dat je je ei niet meer kwijt kan. En als autisten dat niet kunnen, raken ze overprikkeld en dan kunnen ze heel boos worden. Bijvoorbeeld op hun ouders.. Jesse heeft die gevoelens inmiddels gelukkig redelijk onder controle. Zijn tip: ,,Rustig blijven en aan iets leuks denken. En er over praten. Met je begeleider of met je ouders.”

Maar dat het momenteel lastig is, merkt Jesse wel degelijk. ,,Er verandert te veel en het verandert te snel. En het gaat nergens anders meer over.” Soms zet hij op het werk de radio dan maar een poosje op Glow FM of een ander programma met nonstop muziek.

Zaterdag is nu een gat

En voor de zaterdag probeert hij een andere invulling te vinden. ,,Die zaterdag is nu een gat. Ik moet op tijd een plan maken, anders ga ik me vervelen en dan ga ik dingen doen die niet goed zijn. Zoals spullen kopen die ik helemaal niet nodig heb. Afgelopen zaterdag ben ik gaan mountainbiken met een vriend. De komende zaterdag ga ik denk ik ook sporten. Maar ja, hoe gaan ze dit oplossen? Stel nou dat er na pinksteren nog steeds geen plan is. Daar heb ik last van. Dit lijkt een gebed zonder einde. Ik weet liever waar ik aan toe ben.”

En dan kan het natuurlijk ook nog dat Jesse corona-verschijnselen krijgt. Hij moet er niet aan denken. ,,Gelukkig woon ik in een huis met mensen die best vaak op hun kamer blijven. Ik hoop dus maar dat ik de dans zal ontspringen.”