Patiënten blind na mislukte operatie: ‘Hebben ze een medisch experiment op ons uitgevoerd?’

Het Openbaar Ministerie in België doet onderzoek naar drie patiënten die in 2017 allen aan één oog blind raakten na een routineoperatie in het universitaire ziekenhuis van Leuven. De drie Belgen dienden een klacht in tegen het ziekenhuis en de arts.

De drie mislukte oogoperaties werden uitgevoerd in de zomer van 2017. Op 18 augustus 2017 ondergingen Leen Janssens (42) en Jos Mulders (74) een zogenoemde glasvochtoperatie in het UZ Leuven. Een glasvochtoperatie is een routine-ingreep, die de afgelopen vijftien jaar al 20.000 keer is uitgevoerd in het ziekenhuis. 

De kans dat een ingreep niet het gewenste resultaat heeft is in het UZ Leuven minder dan één op de 2000. Kort na de operatie bleek dat beide patiënten een blijvende blindheid aan één oog hadden opgelopen. Veertien dagen na de twee mislukte operaties raakte opnieuw een patiënt - een 51-jarige vrouw uit Maasmechelen - blind aan één oog na een glasvochtoperatie.

Topdokters

Quote

De dokter kwam mij zelf het verdict mededelen: Je bent je oog kwijt en daar is niets meer aan te doen

Leen Janssens

De eerste glasvochtoperatie bij Janssens in april 2017 werd uitgevoerd onder toezicht van de gerenommeerde  oogchirurg S., op dat moment te zien in het vierde seizoen van tv-programma Topdokters op Vier. In die reeks toonde S. een wereldprimeur, waarbij hij als eerste oogchirurg ooit met een robot een klonter uit de ader van een netvlies wist te verwijderen. ,,Ik wil mensen weer kunnen laten zien”, zei S. hier destijds over in een interview. 

,,Ik werd niet zelf door de topdokter geopereerd”, vertelt Leen Janssens. ,,Hij verschijnt enkel in de OK bij VIP-patiënten die alleen op een kamer liggen. Het was zijn assistente J. die het scalpel hanteerde tijdens mijn vitrectomie. Wat er tijdens die operatie is misgegaan, dat weet ik na tweeënhalf jaar nog steeds niet. Feit is dat de operatie veel langer heeft geduurd dan gepland. Toen ik uit narcose ontwaakte, wist ik het meteen : ik ben blind aan dit oog.”

Janssens vervolgt: ,,Ik vertelde dat direct aan de verpleging, maar zonder resultaat. Een dag later hangt er een jonge assistent met een lampje boven mij. Hij is duidelijk geschrokken en zegt mij dat er iets niet normaal is. Maar de arts die zo goed als om de hoek woont, kan niet langskomen om zelf onderzoek te doen. Later ga ik zelf bij hem langs en voilà: hij stelt vast dat er een serieuze complicatie is opgetreden. Dan toch. Hij opereert mij die dag opnieuw, dit keer zelf, maar zonder resultaat. Hij komt mij zelf het slechte nieuws vertellen: ik ben mijn oog kwijt en daar is niets meer aan te doen.”

Vreemd telefoontje

,,In de herfst heb ik opnieuw een gesprek met de arts en het diensthoofd oogheelkunde”, gaat Janssens verder. ,,Zij drukken mij op het hart dat ik de enige patiënt ben die ooit blind is geworden na een vitrectomie in het UZ Leuven. Met de moed der wanhoop keer ik die dag naar huis. Dan gebeurt er iets vreemd. Ik krijg telefoon van het ziekenhuis met de mededeling dat ik toch niet de enige ben, maar dat er drie andere slachtoffers zijn in een tijdspanne van twee weken. ‘Er is intern een lek geweest en het zal spoedig in de pers verschijnen’, zeggen ze er haastig bij. Op 6 oktober heb ik dan opnieuw een gesprek met de chirurg die de operatie heeft uitgevoerd. Hij is totaal overstuur en heeft naar eigen zeggen geen voet meer binnengezet in de OK.”

Quote

Ze beschikken over de beste onderzoeks­labs van de wereld, maar ze kunnen na tweeënhalf jaar nog steeds niet zeggen wat er fout gelopen is

Leen Janssen

Medisch experiment

,,Wanneer er een jaar later nog geen antwoorden komen, dien ik een klacht in tegen het ziekenhuis. Ik wil antwoorden, niet alleen voor mij, maar ook voor Jos en die andere dame uit Maasmechelen, die na haar operatie in een depressie is geraakt. Waarom neemt het ziekenhuis haar verantwoordelijkheid niet? Waarom hebben ze ons zo lang voorgelogen dat we de enige patiënten waren waarbij het misgelopen is? Hebben ze een medisch experiment op ons uitgevoerd? We zijn niet halfblind geworden bij ons thuis, maar in hun ziekenhuis door toedoen van hun mensen. Ze beschikken over de beste onderzoekslabs van de wereld, maar ze kunnen na tweeënhalf jaar nog steeds niet zeggen wat er fout gelopen is.”

Quote

Er is iets fout gegaan, mijnheer Mulders. U bent uw linkeroog definitief kwijt. U bent wel de enige in al die tijd waarbij het misgelopen is

Jos Mulders

Hoeveel vingers? Euh, geen!

De 75-jarige Jos Mulders in Bree werd dezelfde dag als Janssens geopereerd. Ook daar loopt de operatie mis. ,,Ik had een afspraak om de olievloeistof uit mijn linkeroog te laten vervangen door een andere vloeistof. Maar toen de ochtend na de operatie een assistent het verband van mijn linkeroog wegnam en me vroeg hoeveel vingers hij opstak, zag ik niets. Ik voelde ook een lichte pijn aan mijn oog.  Ik kreeg oogdruppels en zalf en ‘s middags mocht ik naar huis. Het hele weekend lang was ik ongerust over wat er met mijn oog aan de hand was. Toen ik maandag de arts dan eindelijk zag, viel die meteen met de deur in huis. ‘Er is iets fout gegaan mijnheer Mulders. U bent uw linkeroog definitief kwijt’. Enkele dagen later kwam de mededeling:  ‘We hebben hier een verzekering voor in het ziekenhuis en u zal vergoed worden’, zei de chirurg. En dan: ‘U bent wel de enige in al die tijd waarbij het misgelopen is.’”

Jos Mulders uit Bree is halfblind na zijn mislukte routine-operatie: “Mijn dieptezicht is weg en dat knaagt. Ik sta er mee op en ga ermee slapen slapen. Halfblind en je weet niet waarom."
Volledig scherm
Jos Mulders uit Bree is halfblind na zijn mislukte routine-operatie: “Mijn dieptezicht is weg en dat knaagt. Ik sta er mee op en ga ermee slapen slapen. Halfblind en je weet niet waarom." © Mine Dalemans

Glas water

Het leven van de Belgen is tweeënhalf jaar na de operatie compleet op zijn kop geplaatst. ,,Een simpel glas water uitschenken, lukt niet meer”, zegt Mulders. ,,Ik kan geen diepte meer zien en dat knaagt. Ik sta er mee op en ga ermee slapen. Halfblind en je weet niet waarom."

Ook Janssens heeft haar leven noodgedwongen moeten aanpassen. ,,Ik ging vroeger elke dag joggen, maar ben ondertussen zo vaak gestruikeld dat ik dat heb moeten opgeven. Wanneer één van mijn kinderen een knoop kwijt is, kan ik nog geen simpele draad meer door een naald steken.  Al die ontelbaar kleine en grote dingen die je kwijt bent. En door wie of wat? Dat weet je dus niet?”

UZ Leuven heeft inmiddels ook een klacht ingediend tegen ‘onbekenden’, meldt een woordvoerder. ,,Daarmee wil het ziekenhuis aantonen dat het tot het uiterste blijft gaan om elke mogelijke oorzaak te onderzoeken. Het ziekenhuis werkt aan het gerechtelijk onderzoek loyaal mee. Ook met de betrokken patiënten blijft UZ Leuven in contact. Omdat het dossier nu in handen van de onderzoeksrechter is, kan het ziekenhuis verder geen uitspraken doen. UZ Leuven respecteert en vertrouwt het verloop van de rechtsgang.”

UZ Leuven leeft enorm mee met de patiënten, meldt de woordvoerder. ,,Zij kregen vanaf het begin medische en psychologische begeleiding van het ziekenhuis aangeboden. Meer dan twee jaar later zijn ook de betrokken artsen en zorgverleners nog altijd zwaar aangedaan van wat er gebeurd is. Het feit dat er geen duidelijke oorzaak gevonden werd, maakt het extra moeilijk. Zodra er nieuwe informatie bekend is en het gerechtelijke onderzoek is afgesloten, zal UZ Leuven daarover communiceren.”

Quote

Waar patiënten normaal weer beter zien na enkele weken, trad bij deze drie patiënten om nog onverklaar­ba­re redenen een probleem op, met blindheid aan het geopereer­de oog tot gevolg.

Suzy Van Hoof, UZ Leuven

Precedenten

In 2015 zijn dertien Spaanse patiënten blind geworden aan minstens één oog na eenzelfde operatie. Achtentwintig anderen liepen oogschade op. Toen bleek dat het chirurgisch product Ala Octa giftige stoffen bevatte die konden leiden tot verlies van zicht en volledige blindheid.

De operaties in het UZ Leuven gaan intussen door.

Leen Janssens uit Lommel is blind aan 1 oog na een routineoperatie
Volledig scherm
Leen Janssens uit Lommel is blind aan 1 oog na een routineoperatie © Mine Dalemans