Volledig scherm
© Thinkstock

Bewoners van volkswijken in Helmond zijn minder gezond en leven korter

HELMOND - Er ontstaat een Helmond van twee snelheden. Volkswijken waar armoede, ongezond leven en slechte huisvesting een hoge tol eisen in de vorm van een lagere levensverwachting, meer ziekte en minder veiligheid. Daartegenover staan de wijken aan de randen van de stad. Bewoners van Brandevoort, Dierdonk, Warande en Stiphout zijn gezonder, gelukkiger en leven langer dan gemiddeld.

Laag opgeleide mensen met weinig inkomen leven gemiddeld zeven jaar korter dan mensen met hogere opleidingen en betere welstand. Maar het gat tussen te verwachten gezonde levensjaren is nog veel groter: negentien jaar.

Rijpelberg en Brouwhuis zitten op dit moment bij veel aspecten nog aan de goede kant van de streep, maar er zijn tal van aanwijzingen dat deze wijken uit de jaren zeventig en tachtig in de toekomst ook problemen gaan krijgen.

Wijkprofiel

Voor het eerst zijn statistische gegevens op 21 verschillende factoren uitgesplitst, per wijk op elkaar gelegd in een 'wijkprofiel' dat is opgemaakt voor alle gemeenten in Zuidoost-Brabant. De gegevens komen onder meer van de Gezondheidsmeter van de GGD Brabant-Zuidoost, sportkoepel NOC*NSF, het Sociaal en Cultureel Planbureau, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Centraal Bureau voor de Statistiek.

De resultaten voor Helmond lopen verder uiteen dan in de meeste steden. Centrum en de wijken oost, west en noord laten op vrijwel alle onderdelen een achterstand zien. Bewoners geven hun wijken lage cijfers voor leefbaarheid, veiligheid en woningkwaliteit.

Gezondheid

Dat vertaalt zich in gezondheid. De bewoners gaan vaker dan gemiddeld naar de huisarts, hebben meer geestelijke klachten, maken meer gebruik van wijkzorg, roken meer en hebben meer overgewicht. Dat vertaalt zich in meer chronische ziekten zoals diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.

Bewoners van 'armere' wijken zijn moeilijk aan te zetten om te werken aan hun gezondheid, zoals sporten, minder vet eten of stoppen met roken. In de volkswijken rookt een kwart van de bewoners, in de rijkere wijken is dat twintig procent. Zij kunnen de weg in de zorg moeilijker vinden, zijn minder medicijntrouw en begrijpen bijsluiters of advies van artsen vaak niet goed.

Wethouder Margreet de Leeuw (CDA, jeugd en gezondheid) zegt dat Helmond zich vooral richt op gezondheidspreventie onder jeugd. ,,We kennen de problematiek en zijn daar hard mee aan de slag."

Ongezonde levensstijl

Een ongezonde levensstijl wordt van generatie op generatie doorgegeven. Opdracht: doorbreek die vicieuze cirkel. De vraag is hoe.

Dat de bewoners van de Helmondse binnenstadswijken er in bijna alle opzichten slechter af zijn dan gemiddeld, valt niet te ontkennen. Dat doet Henri Plagge dan ook niet. Maar een oplossing? ,,Ik weet het niet", is de bestuursvoorzitter van Helmondse zorgverlener De Zorgboog eerlijk. ,,Hier komt alles bij elkaar. Gezondheid, huisvesting, inkomen, sociale structuur. Wij komen bij de mensen binnen vanaf de zuigelingenzorg. Mensen met extreme problemen blijven we in de gaten houden. Maar we kunnen niet zoveel doen. Het is gewoon té complex."

Eveline de Bont, die sinds enkele maanden de leiding heeft over het Elkerliek ziekenhuis, legt zich als zelfverklaard optimist niet neer bij de bestaande situatie. ,,Dit staat scherp op de radar. We moeten ons blijven inspannen om mensen te motiveren gezonder te leven en hen daarbij ondersteunen. Alleen zo kun je de vicieuze cirkel doorbreken."

Het ziekenhuis wil ziektes voorkomen en begint met de jongsten. ,,Onze jeugdartsen werken met het programma 'Jeugd in beweging'. Daarmee kun je obesitas op jonge leeftijd voorkomen", zegt De Bont. ,,Onze koks laten kinderen van tien, elf jaar in de ziekenhuiskeuken zien wat gezond eten is en hoe je dat klaarmaakt. In de hoop dat een kind bij thuiskomst geen Fristi wil maar een worteltje. Zo kun je ouders meenemen in gezond eetgedrag."

Vliegwieleffect

De Bont hoopt op een 'vliegwieleffect'. ,,We moeten inspelen op de sociale banden die er wel zijn. Er is sociaal leiderschap nodig. Een paar mensen in de wijk kunnen het gedrag van velen omdraaien. De actie van de sportarts en huisarts in Leende die ertoe heeft geleid dat de inwoners van Leende met te veel gewicht zijn gaan afvallen, is een mooi voorbeeld hiervan."

Huisarts Ivo Bierens noemt het een 'complex probleem'. ,,Consequenties van gedrag hebben geen invloed. Als ik iemand zeg dat hij beter kan stoppen met roken, krijg ik vaak te horen: mijn opa rookte ook en die werd 95. Ja, er zijn ook opa's die de staatsloterij winnen."

Bierens, huisarts in Deurne, spreekt als medisch directeur van de regionale huisarts-ondersteuningsgroep ELAN (actief in het werkgebied van de ziekenhuizen Elkerliek en st. Anna). ,,Het is een familiair probleem, niet genetisch. Generaties geven elkaar slechte leefgewoontes door, zoals te vet eten en roken."

Levenspatroon

Huisartsen snappen wel dat het een te grote stap is om een levenspatroon compleet om te gooien. Bierens: ,,Dus leggen we ze een schema voor met vijf mogelijkheden om aan de gezondheid te werken. Zoals stoppen met roken, meer bewegen of gezonder eten. Daar mogen ze er dan één uitkiezen."

Eén alomvattende oplossing is er niet, erkent Plagge. ,,Het is een samenspel: én gezond eten, én bewegen, én niet roken. Dat vergt een bredere aanpak, ook met onderwijs en de gemeente."

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Helmond