Volledig scherm
Erik Matser in zijn werkkamer. © FotoMeulenhof

Helmondse neuro-psycholoog ziet steeds meer jong volwassenen met burn-out

HELMOND - Wie zijn passie volgt wordt niet ziek van hard werken, maar gelukkig. Wie perfectionisme nastreeft maar niet kan genieten wordt ziek. Dr. Erik Matser: ,,We zetten de slijptol aan die de boom velt."

Elke dag moeten presteren, maar er niet van kunnen genieten. Dagelijks blootstaan aan de duizenden prikkels die over ons worden uitgestort. Ontspannen door nieuwe spanning te zoeken. Overmatig gebruik van alcohol en drugs.

Dat is hét recept om geestelijk de weg kwijt te raken, zegt klinisch neuropsycholoog Erik Matser die onder meer in Helmond praktijk houdt. Hij is bekend over de hele wereld als begeleider van topsporters en getalenteerde musici. Mensen die hun passie volgen, zoals hij dat zegt.

Maar de laatste tijd zijn het vooral mensen met een burn-out die zijn werkkamer weten te vinden. Het zijn bovendien steeds vaker jong-volwassenen die de maatschappelijke ratrace moeten staken. Dan gaat het niet om al dan niet hard werken, maar hoe iemand daarmee omgaat, Matser. ,,Intellectuele vaardigheden koppelen aan passie maakt extreem gelukkig. Maar als je vaardigheden koppelt aan perfectionisme, dan maakt dat extreem ziek."

Streng
De neuropsycholoog herkent in de achtergrond van veel patiënten het kernwoord 'streng'. ,,Strenge opvoeding, een strenge school. Dat leidt tot de angst voor afwijzing en angst om fouten te maken. Maar daar leer je juist van, als de correctie begrijpelijk is en niet vernederend."

Opbouw van geestelijke spanning vergt langere tijd en verloopt ongemerkt,. Matser: ,,Wie kiespijn krijgt zit snel bij de tandarts. Een gewichtheffer die een te zwaar gewicht wil tillen merkt dat meteen. Maar het brein geeft een signaal af dat je niet herkent. Dus gaan mensen jarenlang door met teveel spanning. Dat is de ziekte van nu. We zetten als de slijptol aan die uiteindelijk de boom velt."

Deze week reist Matser, zoals hij vaker doet, met een groep patiënten naar het noord-Spaanse plaatsje Rosas, ooit de woonplaats van Salvador Dali. Daar onderwerpt hij de groep aan een programma dat de naam 'Ont-moeten' draagt. In de zin van: afkicken van het constante moeten.

Wandelen
,,We gaan onder meer wandelen op de boulevard Ramblas in Barcelona. En wat blijkt dan altijd: we trappen de Spanjaarden op de hakken, letterlijk. We kunnen niet meer flaneren, we lopen te hard." Het programma voorziet in veel ontmoetingen, onderling of met therapeuten. Ook gaan de deelnemers sporten. Niet intensief of competitief, maar juist rustig aan. ,,Met een hartslag van honderd, want dan ontspant het lichaam. En dat is iets wat veel mensen niet meer kunnen."

Het programma weekt de deelnemers ook los van hun mobiele telefoon, een voortdurende bron van onrust. Matser: ,,Van echte contacten en gesprekken komen hormonen los die helpen bij lichamelijk herstel. Maar contacten on line hebben dat effect niet."

Er is een behoorlijk verschil in de aanpak van fysieke en geestelijke kwalen, zegt Matser. ,,Geneeskunde is gebaseerd op het wat en hoe. Wat scheelt eraan en hoe herstel je dat? Bij geestelijke aandoeningen gaat het niet alleen om die rationele vragen, maar ook om het waarom. Waarom ben je ziek geworden? Dat is een emotionele vraag."

Internet
De opkomst van het internet, sinds eind jaren negentig, ziet Matser als een aanjager van stress. ,,Het internet is als een lawine over ons heen gevallen, zonder coaching of begeleiding. We hebben nooit geleerd om daarmee om te gaan." Hij ziet een kruispunt naderen: ,,De vraag is: wordt het samenwerken of destructie Egocentrisme dat je met niemand deelt, of passie? Wie zijn passie volgt, komt altijd thuis. Dat geldt voor werk en relaties. Intermenselijk contact, samen dingen doen, werkt ontspannend. Het versturen van een whatsapp heeft dat effect niet. Op sociale media ben je altijd alleen."

Matser is toch optimistisch over de toekomst. Hij ontleent dat aan de opkomst van mensen als Elon Musk (de man achter onder meer de elektrische auto Tesla) en Apple-oprichter Steve Jobs, inmiddels overleden. ,,Die blijven bij zichzelf en maken daar een succesformule van. Dit zijn de mensen die de wereld veranderen. Een mens is uniek, het resultaat van 250.000 jaar dna-ontwikkeling van een vader en moeder. Je moet dat unieke stimuleren, niet afschaven."