Volledig scherm
Repetitie van het Pop-orkest van Unitas in Mierlo Hout. © FotoMeulenhof

Muziekgezelschappen in regio Helmond laten tradities wat los in ruil voor nieuw bloed

HELMOND/DE PEEL - Gitaar leren spelen bij de plaatselijke harmonie of als violist lid zijn van de fanfare. Tot voor kort was dat onbespreekbaar in de wereld van de amateurmuziek, maar daar is een kentering in gekomen. Steeds meer muziekverenigingen in de Peel laten de traditionele bezetting varen of zoeken naar andere manieren om genoeg nieuwe leden te trekken. ‘Het maakt niet uit wat je speelt of dat nu doedelzak, viool of klarinet is.’

Of het onderwerp leeft! Van de 29 muziekverenigingen in Helmond en de Peel die deze krant benaderde, reageerden er zeventien enthousiast en inhoudelijk, bevestigend dat de toekomst van de blaasmuziek door teruglopende ledenaantallen een 'hot issue' is. ,,Er moet iets gebeuren, maar wat? Het zou jammer zijn als de traditie van de blaasmuziek verloren gaat. Onze generatie is nog opgegroeid met dit repertoire, maar het toegankelijk maken voor de jeugd is lastig", reageert Rob van den Heuvel, voorzitter van Fanfare Wilhelmina uit Vlierden. 

Instroom

Zijn collega van de Koninklijke Harmonie Deurne, Dick van der Star:  ,,Je moet inderdaad steeds meer moeite doen om nieuwe leden aan te trekken. De vanzelfsprekendheid om je aan te melden bij de harmonie is allang niet meer van toepassing. Het beleidsthema voor de komende jaren zal zijn: de instroom en hoe we deze kunnen verbreden en intensiveren.”

Enkele verenigingen kampen zelfs met een zodanige terugloop aan leden dat hun toekomst onzeker is. ,,Onze gemiddelde leeftijd is 65+. Ook hadden we geen instroom. Het was wel duidelijk: als we niets zouden doen, zou onze vereniging over vijf jaar niet meer bestaan", zegt Erik van Heijster, bestuurslid van de Liesselse Muziekvereniging Tune (voorheen Hamonie Sint Cecillia). Vorig jaar vierde die nog haar tachtigjarige bestaan. Een jaar later is 'de harmonie’ verdwenen en mogen ook muzikanten met niet-traditionele instrumenten lid worden van de vereniging. Sinds die omvorming zijn er leerlingen gitaar en zang en liggen er lidmaatschapsverzoeken van leerlingen basgitaar en viool.  ,,Alle muzikanten zijn welkom. Het maakt niet uit wat je speelt of dat nu doedelzak, viool of klarinet is", aldus Van Heijster. 

Plezier

Quote

Blaasin­stru­men­ten zijn niet meer zo in trek, terwijl veel mensen nog wel interesse hebben in muziek maken.

Daniëlle Dielissen, Bestuurslid Tune

Tune is daarmee een van de verenigingen die de traditie van het harmonieorkest laat varen. ,,Blaasinstrumenten zijn niet meer zo in trek, terwijl veel mensen nog wel interesse hebben in muziek maken. Samen, met plezier muziek maken, dat is waar het ons om gaat", zegt medebestuurslid Daniëlle Dielissen. Deze keuze heeft Tune in overleg met haar leden gemaakt. Voor alternatieven als een fusie met een ander orkest was veel minder animo onder de leden.

Dwarsfluitist

Eerder gingen onder andere fanfare Sint Willibrordus uit Neerkant, fanfare Sancta Maria uit Ommel, fanfare Someren-Heide en fanfare Unitas uit de Helmondse wijk Mierlo-Hout de Liesselse vereniging voor. Allen kozen ervoor om ook andere instrumenten toe te laten en zich om te vormen tot een muziekvereniging. Zo heeft de Ommelse vereniging sinds enkele jaren een dwarsfluitist in de gelederen. Toch blijkt een omvorming niet altijd meteen succes op te leveren. ,,Vorig jaar hebben we onze statuten aangepast en zijn we een muziekvereniging geworden. Dit heeft nog niet tot een ledengroei geleid. Onze vier leerlingen zitten nog 'gewoon' op bugel en ook zijn er nog geen andere instrumenten bij het orkest gekomen", meldt Jos van der Linden, bestuurslid van de Neerkantse Fanfare Sint Willibrordus.

Jacques van Schijndel, penningmeester van Muziekvereniging Unitas, weet wel waarom. ,,Alleen de naam veranderen is niet genoeg. Het vergt een cultuuromslag. Je zult er als vereniging echt mee aan de slag moeten gaan", betoogt Van Schijndel. Mede onder zijn leiding heeft Unitas het helemaal over een andere boeg gegooid. Zo heeft die haar werkterrein uitgebreid naar Brandevoort, waardoor het orkest de ene week in Mierlo-Hout repeteert en de andere week in de nieuwbouwwijk. Daarnaast zijn leerlingen welkom op alle instrumenten en is het leerlingenorkest een poporkest waarbij muziek gespeeld wordt die de leerlingen zelf leuk vinden.

Volledig scherm
Ander repertoire spelen dan de gebruikelijke fanfaremuziek spreekt met name jonge leden aan en moet meer nieuwe leden over de streep trekken. © FotoMeulenhof

Brassband

De traditionele fanfaremuziek zal steeds verder naar de achtergrond verdwijnen. Van Schijndel: ,,Fanfaremuziek is mooi, maar dat vinden wij. De jeugd trekt toch naar iets anders. Natuurlijk heb je de diehards die alleen maar fanfaremuziek willen hebben, maar daarmee gaan we onze vereniging niet overeind houden." Hij hoopt dat de vereniging in de toekomst twee à drie eigen bandjes zal hebben en misschien ook wel een kinderkoor. ,,We denken niet meer aan het traditionele corps maar aan andere manieren van optreden en begeleiden. De ene keer treed je op als fanfare, de andere keer als brassband, net welke instrumenten je nodig hebt voor dat stuk. Denk bijvoorbeeld aan acht koperblazers die samenspelen of een optreden met tien drumstellen naast elkaar."

Waar Unitas verregaande veranderingen heeft doorgevoerd om meer (jeugd-)leden te trekken, zien veel andere verenigingen deze noodzaak niet. ,,Wij zijn een Koninklijke Stadsharmonie en dat heeft een grote cultuurhistorische waarde die wij niet willen verliezen. Wel kiezen we naast de traditionele muziek steeds vaker voor een uitdagender repertoire met moderne muziek", reageert Wim Hillenbrink, voorzitter van de Koninklijke Stadsharmonie Phileutonia Helmond. Fanfare De Vooruitgang uit Stiphout profileert zich zelfs bewust als fanfare. ,,Het fanfareorkest oogstte in november lof op het hoogste niveau in de amateurmuziek en reguliere optredens in onder meer Theater Speelhuis zijn goed bezocht. Als fanfare spreken we met dit profiel muzikanten uit de regio aan en jeugdleerlingen", stelt secretaris Rita Jansen - Van Stiphout.

BZB-band

Het repertoire wordt wel bij vrijwel alle verenigingen volop vernieuwd. ,,We spelen nog wel het traditionele fanfarerepertoire, maar proberen ook iedere keer iets anders te doen als een Proms, Maestro of andere optredens zoals met de BZB band", zegt Van den Heuvel van Wilhelmina Vlierden. Dat herkent ook Van der Star van de Koninklijke uit Deurne: ,,De KHD kent een zeer uiteenlopend repertoire, dat niet past bij de omschrijving 'traditioneel'. De afgelopen jaren hebben we bijvoorbeeld twee grote theaterproducties gerealiseerd en ook presenteren we om de twee jaar de Royal Music Night waar we optreden met grote landelijke artiesten.”

Het opzetten van grootschalige evenementen is ook de strategie van fanfare St. Lucia uit De Mortel, die in 2017 twaalfhonderd bezoekers trok met de 'Stars en Stripes'-experience. ,,Wij betrekken daarnaast de jeugdige leden bij de muziekkeuze en thema's om onze vereniging 'hip en modern' te houden", aldus voorzitter Franc Dubbelman. Ook Fanfare St. Willibrordus uit Lierop kiest er bewust voor om haar jongere leden een stem te geven in de muziekkeuze, het bestuur en de activiteiten. Hierdoor staat het traditionele fanfarerepertoire niet meer op de lessenaar, zegt voorzitter Robert van Otterdijk. ,,Dat spreekt de (jongere) leden niet meer aan. Het is leuker om te repeteren voor een filmconcert of een groot evenement zoals Lierop Live. Datzelfde geldt voor het publiek. Zij komen niet af op een 'gewoon' concert, er moet meer geboden worden.” 

In samenwerking met indebuurt Helmond