Cannabis legaal; minder schade

OPINIEKaj Hollemans is oud-ambtenaar van het ministerie van VWS en nu zelfstandig expert op het gebied van alcohol en drugs. Dit verhaal is een ingekorte versie van Hollemans' bijdrage aan de bundel De kwaal is erger dan het middel.

De prioriteit van het drugsbeleid ligt in het bestrijden van de middelen. Maar wanneer je cannabis en xtc legaliseert, ben je gezonder bezig.

Decennialang was het Nederlandse gedoogbeleid rond cannabis succesvol. De zogenoemde scheiding der markten had grote voordelen voor de volksgezondheid en de openbare orde. Nederland stond bekend als gidsland als het ging om verstandig en doelmatig drugsbeleid. Maar uiteindelijk bereikte de 'war on drugs' ook ons land, met alle bijbehorende retoriek en problematiek.

De afgelopen tien jaar is in Nederland sprake van een intensivering van de aanpak van drugs. Deze intensivering richt zich met name op de cannabisbranche en synthetische drugs. Er zijn verschillende taskforces opgericht. Er is sprake van meer en strengere wetgeving. De prioriteit is verschoven van het beschermen van mensen naar het bestrijden van middelen, met alle (voorspelbare) gevolgen van dien.

De betrokkenheid van de criminaliteit bij de productie van drugs neemt toe, want hoe hoger het risico op vervolging, hoe lucratiever de handel. Het gehalte aan werkzame stoffen in drugs wordt steeds hoger, hetgeen een direct gevaar vormt voor de gezondheid. Ook de schade voor de samenleving neemt toe, in de vorm van woningbranden door illegale kwekerijen en dumping van chemicaliën. Het besef dat de war on drugs alleen maar leidt tot meer drugs en tot meer schade voor de gezondheid en de samenleving, lijkt maar niet door te dringen.

Risico's

In 2014 verscheen een wetenschappelijk rapport waarin een vergelijking wordt gemaakt tussen cannabisbeleid en alcohol- en tabaksbeleid. Uit dit rapport blijkt dat zowel een ongereguleerde criminele markt als een ongereguleerde legale markt leidt tot grote maatschappelijke en sociale schade en tot grote risico's voor de volksgezondheid. Strikte regulering van de markt leidt tot de minste maatschappelijke en sociale schade en tot een laag risico voor de volksgezondheid.

In 2009 kwam het RIVM-rapport Ranking van drugs: een vergelijking van de schadelijkheid van drugs uit. Volgens het rapport 'scoren alcohol en tabak hoog op de schaal van schadelijkheid voor de volksgezondheid en zijn daarmee relatief schadelijker dan veel andere soorten drugs'.

Van de negentien middelen op de lijst van het RIVM zijn alleen alcohol en tabak legaal. Dankzij deze legale status heeft de industrie de mogelijkheid om reclame te maken voor haar producten, is er een legale afzetmarkt en kan een politieke lobby worden georganiseerd.

Alcohol en tabak hebben elk een eigen set van regels, vastgelegd in wet- en regelgeving. Voor illegale drugs is het anders. Alle handelingen met betrekking tot drugs zijn verboden, behalve het gebruik ervan.

Het uitgangspunt van het drugsbeleid is om de risico's voor de volksgezondheid zoveel mogelijk te beperken en maatschappelijke en sociale schade te voorkomen. Op grond daarvan zou het verstandiger zijn om drugs te reguleren en per middel te bepalen wat wel en niet is toegestaan, net als bij alcohol en tabak.

Tegenstanders wijzen er vaak op dat dit kan leiden tot normalisering en daarmee tot een toename van het gebruik. Dat vinden zij onwenselijk, want drugs vormen een groot gevaar voor de volksgezondheid en voor de samenleving. Daarom moeten drugs worden bestreden. Ziehier de kracht van de lobby; alcohol vormt een veel groter gevaar voor de volksgezondheid en voor de samenleving, maar dankzij de lobby is de gebruiker het probleem en niet de stof.

De prioriteit van het Nederlandse drugsbeleid moet weer komen te liggen bij het beschermen van mensen in plaats van het bestrijden van middelen. Verantwoord gebruik van drugs moet het uitgangspunt zijn, te beginnen bij twee relatief minder schadelijke middelen: cannabis en xtc (MDMA). Mensen gebruiken cannabis of MDMA om uiteenlopende redenen. In verreweg de meeste gevallen gaat het om volwassen, verantwoordelijke mensen die er bewust voor kiezen. Voor de meesten van hen heeft het gebruik een meerwaarde. Zij ervaren het effect als positief. Sommige mensen komen in de problemen door (overmatig) gebruik. Voor hen is in principe voldoende begeleiding en hulp beschikbaar, net als bij alcohol.

Cannabis en MDMA kunnen beter een legale status krijgen en een eigen set van regels. Zodoende kunnen eisen worden gesteld aan het productieproces, de herkomst, de samenstelling en de kwaliteit. Dat leidt tot de minste maatschappelijke en sociale schade en tot een laag risico voor de volksgezondheid.

Volledig scherm
Een legale wietkwekerij in California. © Photo News
ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement