Volledig scherm
Krijgen ouderen straks nog de hulp die ze nodig hebben of worden ze aan hun lot overgelaten in een vies huis? © ANP

Eindhoven heeft gebrek aan geld en ook aan visie

OpinieBezuinigingen in Eindhoven raken ook omliggende gemeenten. Geld lijkt belangrijker dan de kwaliteit van de zorg. Dat schrijven Ingrid Hartlief (Veldhoven), Peet van de Loo (Best), Jorien Migchielsen (Eindhoven) en Kees de Zeeuw (Waalre). Zij zijn raadslid voor D66.

De begroting waar de Eindhovense gemeenteraad dezer dagen over praat, kan grote gevolgen hebben voor inwoners van Eindhoven en ook voor een aantal naburige gemeenten. De grote tekorten in het sociaal domein worden opgelost door het instellen van budgetplafonds. We maken ons hier ernstige zorgen over.

Volgens Peter Notten, directeur van WIJeindhoven, gaat geen onderscheid gemaakt worden tussen misbare en onmisbare zorg. Wat betekent dit? Wordt een oudere aan haar lot overgelaten in een vies huis? Krijgt een psychiatrische patiënt niet de zorg die hij nodig heeft, met als gevolg meer verwarde personen op straat? Kan een meisje dat seksueel misbruikt wordt niet in veiligheid gebracht worden als het budgetplafond is bereikt?

Dat vinden wij onacceptabel. Waarschijnlijk wordt Eindhoven - net als andere gemeenten - door de rechter teruggefloten.

Geen budgetplafonds

De uitgaven voor zorg moeten omlaag, maar dit is niet de juiste manier. Budgetplafonds kunnen een middel zijn om het gesprek aan te gaan met zorgaanbieders, maar ze moeten geen doel an sich zijn. Stel dus geen budgetplafonds in zonder overleg met de zorgverleners. Stel geen budgetplafonds in voor onmisbare zorg. En stel geen budgetplafonds in als het leidt tot wachtlijsten.

Naast een gebrek aan geld, lijdt Eindhoven aan gebrek aan visie. Het college wil bezuinigen door minder mensen zorg aan te bieden en hen in plaats daarvan onder te brengen in de sociale basis, zoals buurthuizen, mantelzorg en burgerintiatieven. Waar dat mogelijk is zijn wij daar niet tegen. Maar hoe kan dat van de grond komen als ook op die sociale basis wordt bezuinigd? Moet daar dan niet juist in geïnvesteerd worden?

Moet niet eens goed naar de organisatie van het sociaal domein en WIJeindhoven gekeken worden? De Eindhovense coalitie (VVD, GroenLinks, PvdA en CDA) heeft de mond vol van het op orde brengen en het op G40-niveau brengen van de financiën. Maar wil ze ook de organisatie van het sociaal domein op het niveau van de 40 grootste gemeenten brengen? Kijkt ze naar goede voorbeelden elders? Kan Eindhoven bijvoorbeeld iets leren van Best, waar met productplafonds wordt gewerkt? Dit betekent dat zorgaanbieders niet ongelimiteerd alle - dure - producten mogen inzetten, maar op basis van de diagnose meer toegespitst een product moeten leveren. Op deze manier wordt maatwerk geleverd en dat was toch ook het idee van WIJeindhoven? In Waalre wordt een soortgelijke methodiek gebruikt, waarbij bij elke cliënt wordt gekeken of het dure product echt nodig is of dat er een goedkoper alternatief is. In veel gemeenten ligt de budgetverantwoordelijkheid bij de zorgaanbieders en niet bij een aparte stichting.

Extra geld

We maken ons zorgen over het feit dat WIJeindhoven - volgens directeur Notten - pas sinds een maand inzicht heeft in wat een zorgproduct de gemeente eigenlijk kost. Er wordt een servicebureau opgericht, waarmee een extra laag wordt gecreëerd. Volgens Notten kan dat tot tijdverlies leiden en kost het in ieder geval extra geld, terwijl wethouder Renate Richters aan de gemeenteraad vertelde dat het geen extra geld kost. Wat is waar?

Bij de informatievoorziening vanuit het college naar de gemeenteraad zijn sowieso vraagtekens te plaatsen. Op veel raadsvragen volgt het antwoord: 'U wordt hier in de loop van 2019 over geïnformeerd' of 'Er volgt nog een brief of een informatieavond'. Dat is onacceptabel, aangezien de begroting nu wordt vastgesteld.

De coalitie heeft tegen een motie gestemd, waarin D66, SP, OAE en Denk vragen om onafhankelijk onderzoek naar programma en uitvoering van WIJeindhoven. Opvallend, aangezien de Rekenkamer van de Eindhovense raad en ook de raadscommissie Duisenberg eerder concludeerden dat sturing, verantwoording en controle niet op orde waren en de aanbeveling deden dit te verbeteren.

De impact van de voorgestelde maatregelen op mensen is moeilijk te controleren, omdat de kwaliteitsindicatoren van de Eindhovense begroting vooral toetsen op geld en niet op kwaliteit van zorg.

Beschermd wonen

Extra cru is dat Eindhoven budgetverantwoordelijke is voor de regio, waardoor ook een aantal omliggende gemeenten worden getroffen door de bezuinigingen. Een voorbeeld is beschermd wonen, waarbij kwetsbare mensen - met psychische problemen of autisme - begeleid zelfstandig of in woongroepen wonen. Veldhoven heeft beschermd wonen naar zich toegetrokken omdat het via Eindhoven niet goed lukte. En met succes, 25 procent van de totale beschermd wonen-klanten wordt via Veldhoven gehuisvest tegen 16 procent van het totale budget.

Door het in Eindhoven voorgestelde beleid zullen nieuwe aanvragen niet gehonoreerd worden. Huidige cliënten kunnen in de loop van het jaar geconfronteerd worden met het stoppen van zorg, begeleiding en zelfs het verdwijnen van hun woonplek.

We hopen dat de Eindhovense raad tegen deze ondoordachte bezuinigingen stemt, dat kritisch gekeken wordt naar de organisatie van het sociaal domein en dat daarbij over gemeentegrenzen heen wordt gekeken.