Volledig scherm
Vakbondsleden zetten hun eisen voor een beter pensioen kracht bij met acties, zoals hier in Eindhoven. © GinoPress B.V.

FNV'ers, dit is maximaal haalbare in pensioenakkoord

OpinieDe auteur Henk van Rees uit Oirschot is oud-bestuurder van de FNV. Leden van de FNV kunnen stemmen over het pensioenakkoord. Niet alles is binnengehaald, maar het resultaat is goed genoeg om ja tegen te zeggen, vindt Van Rees.

Na bijna tien jaar onderhandelen bereikten vakbonden, werkgevers en regering alsnog een principeakkoord over een nieuw pensioenstelsel. Ondersteund door stevige acties. Denk maar aan de recente landelijke staking in het openbaar vervoer en aan de daaropvolgende stakingsdag in een aantal andere sectoren.

De resultaten mogen gezien worden. Zo wordt de huidige AOW-leeftijd de komende twee jaar bevroren op 66 jaar en 4 maanden en daarna stapsgewijs verhoogd naar 67 jaar in 2024. Vanaf 2022 stijgt de AOW-leeftijd veel langzamer dan nu geregeld is. Voor elk jaar dat de Nederlander gemiddeld langer leeft moet hij straks 8 maanden langer werken. Dat is nu nog een heel jaar. Jong en oud hebben hier profijt van. De huidige 63- en 64- jarigen gaan maar liefst 8 maanden eerder met AOW. Ook wordt onderzocht of de AOW-leeftijd gekoppeld kan worden aan 45 dienstjaren.

Eerder stoppen

Voor het eerst hebben de vakbonden ook een 'eerder stoppen'-regeling kunnen afspreken voor mensen met zwaar werk, waardoor het mogelijk wordt om vanaf drie jaar voor de AOW-leeftijd op te houden met werken. De uitwerking daarvan moet gebeuren in cao's, maar afgesproken is dat werkgevers drie jaar lang 19.000 euro (gelijk aan de AOW-uitkering) per jaar aan deze 'eerder stoppen'-regeling kunnen betalen zonder fiscale boete. Toeslagen voor onregelmatig en zwaar werk kunnen voortaan ook belastingvrij gespaard worden. Ook kunnen 100 weken verlof worden gespaard - dat was 50 weken. Er komt een fonds van 800 miljoen euro beschikbaar voor maatwerk in de sectoren.

Er komt een nieuw flexibel pensioenstelsel met een andere pensioenopbouw. Dat heeft het grote voordeel dat de pensioenen sneller omhoog kunnen met de prijsstijgingen (indexatie), omdat de pensioenfondsen niet meer verplicht worden om heel hoge financiële buffers aan te houden.

Dat betekent wel dat de pensioenen meer mee gaan bewegen met de economie. Wanneer het economisch goed gaat wordt sneller geïndexeerd, maar als het tegenzit wordt ook sneller gekort. Dat geeft natuurlijk onzekerheid maar feit is dat met het huidige pensioensysteem de pensioenen van gepensioneerden en de pensioenopbouw van werkenden ook al jaren niet verhoogd zijn - en dat daar de komende jaren weinig in zou veranderen.

Kortingen

Een ander zeer groot voordeel is dat de dreigende kortingen in 2020 en 2021 op de pensioenuitkeringen en de pensioenopbouw van miljoenen gepensioneerden en werkenden zo goed als zeker niet zullen doorgaan. Deze kortingen zijn niet meer nodig als een dekkingsgraad (reserve) van 100 procent volstaat in plaats van 104 procent nu. De overgrote meerderheid van de fondsen voldoet aan deze nieuwe lagere eis.

Voor zzp'ers is afgesproken dat er een arbeidsongeschiktheidsverzekering komt.

Natuurlijk, het is een akkoord op hoofdlijnen en veel moet de komende jaren nog uitonderhandeld worden. De regering wil dat de huidige 'doorsnee'-pensioenpremie afgeschaft wordt. Nu bouwt iedereen nog jaarlijks hetzelfde pensioen op. Straks wordt dat omgezet in een pensioenopbouw die past bij je premie en leeftijd.

Die plotselinge overstap op een nieuwe manier van pensioenopbouw heeft tot gevolg dat de huidige deelnemers minder pensioen gaan opbouwen dan eerder verwacht. Dat geldt met name voor veertigers en vijftigers. Afgesproken is dat dit voor hen gecompenseerd zal worden. Dit gaat mogelijk 50 miljard kosten.

Ontzettend belangrijk dus dat de vakbonden erop toezien dat dit helemaal gecompenseerd wordt, zodat geen enkele generatie gedupeerd wordt.

Maximale resultaat

De vakbondsonderhandelaars hebben niet alles kunnen binnenhalen. Een verdere beperking van de stijging van de AOW-leeftijd was fraaier geweest. Natuurlijk was ook een hogere 'eerder stoppen'-uitkering dan 19.000 euro beter geweest.

Ik ben er evenwel van overtuigd dat dit het maximale resultaat is dat behaald kan worden. Het kost het kabinet 8 miljard en op langere termijn 4 miljard per jaar. Deze onderhandelingsresultaten afwijzen, betekent onder andere dat miljoenen gepensioneerden en werkenden alsnog gekort gaan worden op hun pensioen of pensioenopbouw, dat de snelle stijging van de AOW-leeftijd doorgaat en dat er geen 'eerder stoppen'-regeling komt voor de zware beroepen. Natuurlijk krijgt dan de vakbeweging ook de zwarte piet toegespeeld. Naast de regering hebben ook de PvdA en GroenLinks ingestemd met deze afspraken. Met elkaar moet je inschatten of je Nederland massaal en langdurig in actie en staking krijgt voor verdergaande eisen. Als voormalig vakbondsonderhandelaar zeg ik dan: vakbondsleden, tel je zegeningen, die je met elkaar bereikt hebt.