Volledig scherm
Een nieuwe lichting Fontys-studenten is in Eindhoven gearriveerd. Op 2 september start het studiejaar. © Jean Pierre Reijnen

Fontys bestuursvoorzitter Nienke Meijer: Kom in actie, draag bij en draag dat uit!

OpinieDe cohesie in de samenleving staat onder druk. Juist het onderwijs is in staat om daar wat aan te doen. Dat schrijft Nienke Meijer, bestuursvoorzitter van Fontys, in dit ingezonden artikel

'Ik weet dat extreme opinies meer aandacht trekken. Maar het politieke midden voelt zich niet gehoord.' (...) 'Felle debatten zijn misschien goed om een discussie op gang te brengen, maar op een bepaald moment houden ze juist verandering tegen.'

In maart van dit jaar interviewde Trouw de nieuwe Denker des Vaderlands Daan Roovers. In dat vraaggesprek - en ook op veel andere podia waar Roovers daarna optrad - wees zij op het risico van een gepolariseerd debat. Het gevaar van een samenleving waarin mensen druk voelen om stelling te nemen, fel voor of fel tegen, en waarin voor de nuance geen plaats meer is. Terechte zorgen vind ik. Ook ik heb de voorbije jaren wel eens gewezen op de gevolgen van de polarisering voor de cohesie binnen onze samenleving. Die cohesie staat in toenemende mate onder druk.

Quote

Bij ons is er ruimte voor iedereen. Voor ieder individu.

Waar de maatschappij behoefte aan heeft, is dat mensen meer in contact komen met andersdenkenden. Dat mensen ervaren dat er een rijkdom aan gezichtspunten is. Aan invalshoeken. En dat het geen teken van zwakte is om een ingewikkeld probleem van meerdere kanten te bekijken en je mening uit of bij te stellen, maar een kracht. Juist het onderwijs, daar ben ik rotsvast van overtuigd, kan een cruciale rol spelen in het aanwakkeren van die kracht. In het onderwijs komen mensen van divers pluimage bijeen, onderzoeken we vraagstellingen vanuit diverse kanten, discussiëren we openlijk en zonder vooroordelen over ingewikkelde maatschappelijke kwesties en - vooral - in het onderwijs is iedereen gelijk. Ongeacht ras, geslacht, leeftijd, religie, seksuele geaardheid, en ook ongeacht (politieke) opvattingen. Bij ons is er ruimte voor iedereen. Voor ieder individu.

Ik zeg niet zomaar 'individu'. Het is namelijk belangrijk dat we stoppen met het zogenaamde 'groepsdenken'. Dus niet blijven spreken over 'zij' en 'hen' als we het hebben over mensen die ontevreden zijn, zoals de gele hesjes of 'de populisten'. Met dit taalgebruik scherpen we de tegenstellingen aan en creëren we zelf ook afstand tussen mensen. We ontmenselijken deze groepen feitelijk en werken zo mee aan de afnemende cohesie. Terwijl het uiteindelijk allemaal afzonderlijke mensen zijn; individuen met een eigen mening, een eigen achtergrond, een eigen verhaal.

Persoonsvorming

Bij Fontys hebben we er de voorbije jaren keihard aan gewerkt om niet alleen de verbinding en diversiteit te bevorderen, maar ook om met het onderwijs en onderzoek bij te dragen aan de 'persoonsvorming' van onze studenten. Die persoonsvorming (of Bildung) is het fundament om elkaar te leren kennen, te begrijpen, en ons in de ander te kunnen en willen verplaatsen. Het is de basis van samen leven.

Als we de kloof in onze samenleving willen verkleinen en zelfs dichten, is het van wezenlijk belang dat we nieuwsgierig zijn naar elkaars verhalen. Naar ieders eigen verhaal. Al die verhalen samen maken Nederland. En voor de duidelijkheid: ik bedoel met verhalen niet per se een levensverhaal. Niet een verhaal dat geschreven wordt, maar een verhaal dat geleefd wordt. Ik heb het over iemands talent, over iemands passie, vaardigheden, ervaring. Kortom: over iemands betekenis voor de samenleving. Mijn oproep luidt: kom in actie en draag bij. En: draag dat uit! Draag je mission in life uit. Dat sluit prachtig aan bij Fontys' zwaartepunt TEC for Society en onze inspanningen om de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties te verweven in ons onderwijs en onderzoek.

Betekenisvol

Als het onderwijs erin slaagt om al die afzonderlijke missies voor het voetlicht te krijgen, en er als het ware een vliegende start aan te geven, dan vervullen wij onze taak met verve. Dan werken we mee aan het bereiken van het doel zoals Daan Roovers het in Trouw uitdrukte: 'We moeten een ruimte veroveren waar mensen op gelijke voet in gesprek kunnen gaan. Waar ze naar elkaar leren luisteren. In de publieke sfeer weegt iedere mening even zwaar en wordt iedereen gehoord'. En ik zelf voeg daar graag aan toe: 'En in de publieke sfeer levert ieder zijn betekenisvolle bijdrage.'

Maandagmiddag 2 september opent Fontys het studiejaar 2019/2020. Bij deze gelegenheid zal bestuursvoorzitter Nienke Meijer ook over dit onderwerp spreken.