Volledig scherm
Fontys-studenten speeddaten in het Evoluon voor stages. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Gezocht: mensen met nieuwe oplossingen m/v

OpinieDe auteur Nienke Meijer is bestuursvoorzitter van Fontys. Dit artikel is een bewerking van haar essay ‘Gezocht: mensen met nieuwe oplossingen m/v’ dat deze week is verschenen. Het volledige essay is hier te lezen. Onderwijs en werkveld moeten nieuwe generaties klaarstomen om de kansen te benutten in veranderende wereld.

Als we het in Brainport hebben over snelle ontwikkelingen, gaat het vaak over technologie of digitalisering. Er verandert echter veel meer in ons dagelijks leven. We merken letterlijk aan den lijve dat ons klimaat wijzigt, we worstelen met pensioenen en ontslagrecht vanwege het groeiend aantal zzp'ers, en door immigratie en vergrijzing ziet ons straatbeeld er anders uit. En dan zijn er nog de politiek-geografische verschuivingen. Tijdens de afgelopen G20-top bleek nog maar eens dat 'het westen' allang niet meer als vanzelfsprekend de dienst uitmaakt.

Onzekerheid

Al deze veranderingen doen wat met ons. Zeker met jonge mensen, die aan de vooravond staan van hun werkende leven. Zij ervaren een druk of onzekerheid die generaties voor hen niet voelden. Met alle gevolgen van dien: meer studenten melden zich met psychische klachten (burnouts) bij decanen, studieloopbaanbegeleiders en hulpverleners. Een hele generatie jonge mensen voelt overmatige stress. En dat gaat me aan het hart.

Bovendien is het onnodig. Juist de transformatie biedt jonge mensen kansen. Kansen om de nieuwe samenleving (mede) vorm te geven, om van betekenis te zijn, om echt bij te dragen aan de toekomst van onze regio, ons land, en onze planeet. We hebben de nieuwe generaties hard nodig. Want ook al is Nederland nog steeds een paradijs op aarde, ook ons land kan best een prikkel gebruiken. Op een aantal belangrijke dossiers (migratie, pensioenen, klimaatakkoord, en het lerarentekort) loopt ons poldermodel zacht gezegd nogal stroef. We hebben mensen nodig die met een andere bril kijken. Mensen met nieuwe oplossingen voor bestaande knelpunten.

Taak voor onderwijs

Hier ligt een schone taak voor het onderwijs, en zeker voor het hbo. Samen met het werkveld - ondernemingen zijn vaak een krachtige motor voor verandering - hebben wij de sleutel in handen. Wij stomen de nieuwe generaties klaar; we helpen ze bij het verwerven van de juiste kennis, vaardigheden en 'houding' - bij Fontys noemen we die TEC-skills (Technology, Entrepreneurship, Creativity). Het is belangrijk dat onze afgestudeerden feeling hebben voor innovaties, begrijpen hoe technologie helpt bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, ondernemend genoeg zijn om te experimenteren, en creatief zoeken naar samenwerking met andere partijen, ook of juist als dat niet voor de hand ligt.

Dat opleiden doen we dus samen met het werkveld, in zogenaamde hybride leeromgevingen. Dat wil zeggen dat student, docent en professional letterlijk bij elkaar komen om kennis te delen. De grens tussen onderwijs, onderzoek en praktijk vervaagt daarmee, of beter gezegd: doet er steeds minder toe. Het gaat om kenniscreatie en circulatie, met en voor het werkveld, maar ook met en voor studenten, docenten en onderzoekers. Bij Fontys zijn we hier volop mee bezig: de Automotive Campus in Helmond, het leer- en werkpand Strijp-TQ van Fontys Hogeschool ICT, en de vergevorderde plannen rond de Brainport Industrie Campus zijn mooie voorbeelden.

Om onze economie en arbeidsmarkt concurrerend te houden, hebben we iedereen nodig. Het is bovendien de taak van publieke kennisinstellingen om bij te dragen aan de eenheid in de samenleving. En dus zetten we in het hoger onderwijs grote stappen in het delen van kennis. Denk bijvoorbeeld aan massive online open courses (mooc's) en andere digitale vormen van educatie, en openbare colleges van lectoren. Bij Fontys hebben we daarnaast met Fontys Pro een online platform waar iedereen, en dus niet alleen studenten, gratis (!) kan profiteren van interessante evenementen, bijeenkomsten, kennissessies, lezingen en mini-colleges over actuele onderwerpen op vrijwel alle vakgebieden.

Hogescholen

Hogescholen moeten aansluiten bij maatschappelijke initiatieven. Een voorbeeld hiervan zijn de sustainable development goals (SDG's) van de Verenigde Naties. Het is mijn persoonlijke ambitie - en die van velen binnen het hbo - om de SDG's een vanzelfsprekende plek te geven in ons onderwijs en ons onderzoek. Ook hier geldt: samen met het werkveld. Een recent initiatief is sdgsonstage.nl, waarbij hogescholen en bedrijfsleven een platform hebben opgezet voor 'duurzame stages'. Ander voorbeeld: de campagne klaarvoordetoekomst.nl die voortkomt uit het Brainport Talent & Skills Akkoord, waarvan Fontys een van de aanjagers is. Deze campagne moet ertoe leiden dat mensen die nu in deze regio werken, ook als dat in een niet-technologische functie is, hier zo lang mogelijk blijven werken en zo een betekenisvolle bijdrage leveren aan de vitaliteit van Brainport.

Als het onderwijs en werkveld zich samen voor bovenstaande ambities sterk maken, dan leiden we de nieuwe generaties op. Dat wil zeggen: de mensen die de nieuwe samenleving gaan vormgeven, die ons systeem een prikkel kunnen geven, die creatief, flexibel en moedig genoeg zijn om écht nieuwe wegen in te slaan. Dan zijn de nieuwe generaties klaar voor de nieuwe uitdagingen die onze dynamische wereld ons stelt. Het zou mooi zijn als kennisinstellingen, werkveld en overheden elkaar hierin vinden. En dat we zo de woorden van Gandhi waar maken: 'Be the change you wish to see in this world.'