Volledig scherm
Jan Timmer vindt de praktijken van hedgefunds misdadig. foto Vincent Jannink/ANP

'Het menselijk tekort' van Timmer

Voormalig Philips-topman Jan Timmer sprak dinsdagavond in Den Bosch over 'The ugly face of capitalism', het lelijke gezicht van het kapitalisme. Had de 76-jarige Timmer in de herfst van zijn drukke leven alsnog wroeging gekregen over al het hak- en snijwerk dat hij begin jaren negentig had verricht om Philips van de ondergang te redden? Speelde zijn geweten op? Spookten de vijftigduizend mensen die hij had ontslagen in het kader van de operatie-Centurion door zijn imposante hoofd? Bedoelde Jan Timmer, bekend onder zijn bijnamen 'Orkaan Gilbert' en 'Jan de Slager', soms dat hij als president van Philips jarenlang zélf het lelijke gezicht van het kapitalisme was geweest? Nee, dat bedoelde Timmer allemaal niet.



Timmer haalde uit naar de durfkapitalisten van de zogeheten hedgefunds, die met hun 'misdadige praktijken' tal van Nederlandse bedrijven in de vernieling hebben geholpen.


Helemaal terecht. In de zaal werd dan ook instemmend gemompeld. Maar zou Timmer, nu hij toch in de fase van de reflectie is beland, niet wat langer in de spiegel moeten kijken? Timmer betoonde zich tijdens zijn lezing een aanhanger van het Rijnlandse model, waarmee de vorm van kapitalisme bedoeld wordt waar de overheid een nadrukkelijke rol blijft spelen op de vrije markt. Wie zich de spaarzame interviews met Timmer uit de jaren negentig voor de geest haalt, weet dat hier sprake moet zijn van een late bekering. Want eenmaal beland op de hoogste troon van het Philipsconcern pleitte Timmer verschillende keren voor een overheid die zich terughoudend opstelde en de slagvaardigheid van bedrijven niet in de weg mocht staan met allerlei beperkende regeltjes.

Timmer – maar hij niet alleen – zei het Ronald Reagan en Margaret Thatcher graag na: een 'big government' was slecht voor de economie. Het liefst verwees Timmer naar de 'tijgernaties' in Azië, naar landen als Indonesië en Singapore. Daar wisten ze nog wat werken was, daar had je geen vakbonden die pleitten voor zoiets zots als een 36-urige werkweek. Daar ook, maar dat kon Timmer toen nog niet weten, werden werknemers later met een enkel sms'je ontslagen: 'Sorry, you are fired'.


De Aziatische tijgers zouden nog voor het einde van de eeuwwisseling omvallen en in Amerika is nu een president aan de macht gekomen die de overheid weer op poten tracht te zetten. Zowel in Amerika als in Europa is het idee van de terugtredende overheid passé: de publieke zaak is te belangrijk om volledig aan de vrije markt over te laten.


Timmer staat niet alleen met zijn late bekering. In deze tijden van crisis staan tal van ondernemers en politici op die bezweren dat ze de laatste jaren heus wel alarm hebben geslagen, maar dat – helaas, helaas – niemand naar hen heeft willen luisteren.


Onno Ruding zei het, Gerrit Zalm zei het en de laatste in de rij is Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank. Dat ze als Nederlanders slechts een marginale rol spelen op het toneel van de wereldeconomie, mag dan een legitiem excuus zijn, het is niet het hele verhaal.


Laten we nog even kijken naar Jan Timmer, de man die zich dinsdag presenteerde als een gematigd kapitalist. Na zijn vertrek bij Philips werd Timmer, een vooraanstaand lid van het old-boys-network in Nederland, commissaris bij de ING-bank. Pas in 2005 zou hij die functie neerleggen. Dat betekent dat onder de ogen van Timmer de ING zich al inliet met de dubieuze hypotheken in Amerika, die het bedrijf nu in zwaar weer hebben gebracht. En het betekent ook dat Timmer (samen met collega-commissaris Wim Kok) zijn fiat gaf aan de loonexplosies in de ING-top, waar later een storm van verontwaardiging over zou opsteken. Als belangrijke verklaring voor de kredietcrisis noemde Timmer 'het menselijk tekort', waarmee hij vooral doelde op de hebzucht die zich meester had gemaakt van bankiers en aandeelhouders. Het had hem gesierd als hij ook zijn eigen menselijk tekort had durven benoemen.

-

René van der Lee is opinieredacteur van het Brabants Dagblad.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement