Volledig scherm
Foto ter illustratie. © Getty Images/iStockphoto

Jeugdzorg: Vroeger was niet alles beter

OpinieNaar aanleiding van de zelfgekozen dood van een 17-jarig meisje staat de jeugdzorg ter discussie. Deze bijdrage is geschreven door Raf Daenen. Hij is oud-wethouder van Oirschot en auteur van ‘Perspectief op maatschappij in crisis’.

Om misverstanden te voorkomen, ik vind dat alle kinderen recht hebben op een goede ontwikkeling, behandeling en begeleiding. In het programma Pauw werd naar aanleiding van één dramatische anorexia suïcide heel de decentralisatie in de jeugdzorg ter discussie gesteld. Het zou in Nederland om meer dan 200 vergelijkbare kritische situaties gaan, zo stelde psycholoog Van der Helm.

Het is waar dat gemeenten bij de decentralisatie van de jeugdzorg te weinig geld hebben meegekregen. Evenmin kan worden ontkend dat er onvoldoende behandelplekken zijn voor complexe problemen. Ook zijn er wachtlijsten en afstemmingsproblemen vanwege de lappendeken van aanbieders, mede door de eisen van concurrentie bij het aanbesteden. Onder het mom van vroeger was het beter, werd gesuggereerd dat voor de decentralisaties wel een centrale regie gevoerd werd. Maar vroeger waren er ook incidenten en afstemmingsproblemen in de jeugdzorg.

Garantie

De vraag die ik aan Van der Helm had willen stellen luidt: Geeft u als deskundige garanties dat met uw inzichten en aanpak deze dramatische gebeurtenis niet had plaatsgevonden en in de toekomst ook niet meer zal plaatsvinden? Ik denk niet dat op deze vraag een bevestigend antwoord kan worden gegeven. Waar het om gaat is te accepteren dat we soms machteloos zijn wanneer kinderen voor eigen destructie kiezen en dat geen enkele behandeling waterdichte garanties biedt op een gelukkig of in elk geval acceptabel leven. 

De meeste garantie is nog te vinden in de deskundigheid van professionals en bij bestuurders met lef en verantwoordelijkheidsgevoel. Het is waar dat er schotten tussen verschillende hulpverleners en hun organisaties zitten en dat geen twee behandelingen tegelijkertijd kunnen of mogen plaatsvinden. In essentie gaat het er nog net als vroeger om, wie durft wars van regels en systemen zijn nek uit te steken en komt desnoods met een onconventionele oplossing.

Blinde vlekken

Het is goed om nu, na vier jaar, het nieuwe systeem van gedecentraliseerde jeugdzorg te evalueren. Niet met de bedoeling om af te rekenen, wel om te leren en waar nodig te verbeteren. Het gaat om mogelijke blinde vlekken en systeemfouten, het effect van marktwerking en aanbesteding. Ook kunnen we ons afvragen of er wel eens te gemakkelijk wordt geïndiceerd en waar de samenleving zelf tekort schiet. Zelfs als we leren van onze fouten kan het nog mis gaan. Als er werkelijk kritieke situaties zijn, is het zaak om handelend op te treden. Omgaan met dood en destructie is moeilijk, maar tevens een deel van de werkelijkheid dat niet weg te poetsen is.