Volledig scherm
Roep om vernieuwing. © William Hoogteyling

Kiezen we voor gezond platteland?

OpinieHet gaat niet goed met de kwaliteit van onze bodem, van ons oppervlakte- en grondwater en van de lucht die wij inademen en met de biodiversiteit in onze natuur. De intensieve landbouw is een belangrijke oorzaak. Frans van Hoof, oud-wethouder van Oirschot, uit Middelbeers schrijft in dit ingezonden stuk dat het anders moet in de landbouw.

Het artikel 'Rijksadviseurs: Zet intensieve landbouw op industrieterrein' (ED 7 december) verwijst naar de ruimtelijke toekomst Panorama Nederland, die een dag eerder was gepresenteerd door het College van Rijksadviseurs.

In een toelichting stelt collegevoorzitter Floris Alkemade dat ons platteland niet meer de logische plaats is voor de intensieve veehouderij. De landbouw in het buitengebied zou extensief en grondgebonden moeten worden. Hij roept op tot een soort new deal tussen boer en maatschappij, waarbij de boer een eerlijk inkomen verdient. Uiteraard vraagt deze omschakeling om een overbruggingsperiode, waarbij kleine initiatieven mooie voorlopers kunnen zijn.

De daaropvolgende dagen verschenen in het ED reacties, met koppen als 'Kokervisie op veehouderij', 'Veeteelt niet industrialiseren', 'Brabant wil van mest iets waardevols maken'. Hoewel het laatste artikel (voorpagina) niet verwijst naar de toekomstvisie van de rijksadviseurs, lijkt het qua timing een poging om veehouders een positief signaal te geven. Inhoudelijk wordt slechts gemeld dat wordt nagedacht over een nieuwe visie op mestverwerking. Zonder richting voor dat nadenken is dit een heel verkeerd signaal.

Tunnelvisie

De rijksadviseurs staan niet alleen in hun ideeën om ons platteland anders in te richten. Aan de Wageningen Universiteit, de HAS, het Centrum voor Landbouw en Milieu, zijn steeds meer deskundigen van mening dat het echt anders moet. Wat deze mensen gemeen hebben is dat zij vanuit een andere en bredere invalshoek naar ons platteland kijken dan (deel)sectorspecialisten die vaak vanuit een tunnelvisie en in opdracht van de sector op zoek zijn naar productie-optimalisatie, naar maximaal economisch rendement.

Rapporten waarschuwen met regelmaat dat het niet goed gaat met de kwaliteit van onze bodem, van ons oppervlakte- en grondwater en van de lucht die wij inademen en met de biodiversiteit in onze natuur. De intensieve landbouw is een belangrijke oorzaak. Daarnaast is duidelijk dat we in Nederland een trend hebben ingezet van minder vlees eten en minder melk drinken. Verder weten we dat onze landbouwsector vooral voor de export produceert, tot 80 procent. En om dat voor elkaar te krijgen gebruiken we vooral minder eisende arbeidsmigranten in de stallen, in de vleesindustrie.

Steeds meer boeren zien zich genoodzaakt om te stoppen. Door de moordende concurrentie lijkt er alleen nog toekomst te zijn voor de grote jongens, die op industriële wijze ons voedsel zo goedkoop mogelijk produceren en zich niet bekommeren om de andere functies van ons platteland.

Supermarkt

Het moet dus anders. En het kan anders. Volgens Alkemade die zijn visie eerder al voorlegde aan de LTO-ledenraad, bleek een overgrote meerderheid bereid over de veranderingen na te denken. Onderzoek door dagblad Trouw (Staat van de Boer) toonde aan dat ruim 80 procent van de boeren zegt te weinig waardering voor hun harde werk te krijgen en bereid te zijn over te stappen naar natuurvriendelijke productiemethoden als de supermarkt en consumenten meer voor hun producten willen betalen. Daar komen we bij een cruciaal aspect: de schakel tussen producent en consument, de supermarkt. Bij alle overleggen die de provincie organiseerde om de veehouderij te verduurzamen waren zij de grote afwezigen.

De vraag rijst of de tijd van vrijblijvende overleggen niet voorbij is? Of er geen grenzen getrokken moeten worden? Bestuurders moeten breder hun oren te luister leggen dan bij hun eigen ambtenaren en over hun dagelijkse sores met de sector heenstappen om het algemeen belang van ons platteland op de lange termijn voorop te stellen.

Droogte

Afgelopen zomer werden we keihard geconfronteerd met de klimaatveranderingen. Beken en vennen zijn drooggevallen. Boeren die aan goed bodembeheer deden hadden hier minder last van dan de collega's die alleen focussen op de opbrengst van dit jaar. Oudere voedselbossen hebben zelfs geen last gehad van de lange droogte. Bodem- en waterbeheer moeten bij bestuurders de komende jaren dus centraal komen te staan om onze voedselvoorziening te blijven verzekeren.

De komende waterschaps- en de provinciale verkiezingen gaan dus echt ergens over. Gaan we voor een gezond en aantrekkelijk platteland waar onze kleinkinderen en hun kleinkinderen ook nog van kunnen genieten? Of gaan we voor verdere schaalvergroting, zodat we trots kunnen blijven zeggen dat we het tweede exportland van de wereld zijn maar vernietigen we onze leefomgeving.