President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank stuurt aan op een ander pensioenstelsel.
Volledig scherm
President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank stuurt aan op een ander pensioenstelsel. © ANP

Knot verkoopt smoesjes over pensioenen

OpinieFrits Schuurman woont in Waalre en is voormalig hoofd arbeidsvoorwaarden van de gemeente Eindhoven. Hij kan er niet bij dat beleggers de feestneus opzetten en pensioenen niet met de prijzen mee-stijgen. Daar is wel iets van te zeggen.

Op 28 januari zat president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank in het tv-programma Buitenhof aan tafel. De Nederlandsche Bank is toezichthouder op de pensioenfondsen. Knot zei dat pensioenfondsen door de crisis waren uitgehold en dat die zich niet hadden hersteld.

Presentator Pieter Jan Hagens ging hier niet op in. Geen vragen over feestelijke beleggingsrendementen. Hij had vooral belangstelling voor de carrière van Knot. Wordt hij misschien topman van de Europese Centrale Bank in Frankfurt?

Knot wimpelde dit af en bleef bij het thema pensioenfondsen. 'De sociale partners moeten snel op een ander pensioenstelsel aansturen', zei Knot. Dat wordt dan iets met persoonlijke pensioenpotten. Ook die uitlatingen leverden geen vragen op van Hagens.

Uitblijven van herstel

We kennen de slechte berichten over pensioenfondsen. Over lage rente, lage dekkingsgraden. Maar hoe zit het met het uitblijven van herstel? Pensioenvermogens staan niet op spaarrekeningen. Het ABP - het grootste pensioenfonds - had in 2007 een vermogen van ruim 216 miljard euro. Dit werd in 2008 door de crisis uitgehold tot iets minder dan 173 miljard.

Stel dat jouw huis dat je met een 100 procent hypotheek hebt gekocht voor 216.000 euro in waarde daalt tot 173.000 euro. Wanneer heeft de huizenprijs zich dan hersteld? Bij 225.000 euro denk je toch al weer wat lucht te krijgen. Bij 300.000 euro droom je vast van overwaarde. Maar we hadden het over het ABP. Dat vermogen steeg na de dip naar 409 miljard euro op 1 januari 2018.

Als Knot zegt dat er geen herstel is, spreekt niemand hem tegen. Bestuursvoorzitter Corien Wortmann-Kool van het ABP beweert zelfs dat er nog 100 miljard bij moet om de sinds 2008 bevroren pensioenen voor korting te behoeden.

Het zit er dus niet in dat de 5 miljard euro opgelopen pensioenachterstand uit de overwaarde wordt uitbetaald. Ook niet na een winst over 2017 van 28,7 miljard die het ABP-vermogen met 7,6 procent liet stijgen.

Verdoezeld

Dit soort winsten wordt al een aantal jaren boekhoudkundig verdoezeld met een marktrente die op het dieptepunt 0,9 procent was. Zo worden kunstmatig pensioenverplichtingen tot over een termijn van zeventig jaar berekend die zelfs boven de pensioenvermogens uitgaan. Het is een kwestie van wel royaal de pensioenuitgaven schatten, maar niet de premie-inkomsten en rendementen behoorlijk meetellen. Je voelt als het ware de drang om veranderingen zo snel mogelijk door te zetten.

Knot is geboren op de gasbel in Groningen en weet als geen ander dat het jaren kan duren voordat iemand echt in de gaten krijgt hoe de vork in de steel steekt. Ex-staatssecretaris Jetta Klijnsma was politiek verantwoordelijk voor de steeds zwaardere eisen die aan pensioenfondsen zijn opgelegd. Zij zetelt nu op een beschutte werkplek in Assen. Wie weet komt ze nog door een aardschok tot inkeer.

Van iemand als Knot verwacht je dat hij als toezichthouder geen smoesjes verkoopt. In een programma als Buitenhof verwacht je dat iemand aan de tand wordt gevoeld. Dat gebeurde helaas niet.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement