Volledig scherm
De omstreden beeldengroep naar Van Goghs schilderij 'De aardappeleters' in Nuenen. © René Manders

Maak van de wereld van Van Gogh geen Efteling

OpinieNuenen schiet door in zijn streven om de wereld van Van Gogh te herscheppen. Het moet geen Volendam worden. Dat betoogt Ton de Brouwer in dit ingezonden artikel. De Brouwer houdt zich al zestig jaar bezig met leven en werk van Vincent van Gogh en is oprichter van het Vincentre.

De structuurvisie ruimtelijke beeldkwaliteit kern Nuenen heet ambitieus 'De Wereld van Van Gogh'. Kwaliteit wil ik altijd, zeker als Van Gogh eraan wordt gekoppeld.

Dat er in de visie enkele Van Gogh-foutjes zitten, vooruit. Kwam uit Drenthe, tekening is uit Etten, schaatser? De 95 pagina's doorlezend moet ik zeggen dat ik heel goede ideeën voor een betere kwaliteit van de leefomgeving tussen park en windmolen aantrof. Meer groen, meer wandelen. Complimenten. Dat het een museumtuin wordt is wel heel sterk uitgedrukt.

Er zit in die museumtuin ook een erg vreemde uitglijder. Zeker als je heel hoog van de toren hebt geblazen dat je niet aan een fusie met Eindhoven moet denken, omdat Nuenen dan geen dorp zal blijven en haar karakter zal verliezen onder stadse allures van Eindhoven. Dan moet je Nuenen niet toch die allures willen geven met een ondergrondse parkeergarage in de voormalige nonnentuin achter het klooster, midden in het centrum. Dat is op zijn minst een politieke tegenstrijdigheid, verlakkerij en niet de wereld van Van Gogh.

Onzinnig gedoe

Om te laten zien dat Van Gogh hier heeft gewoond is het prima dat je meer ontsluit en objecten die aan hem herinneren in een nettere omgeving plaatst. Fijn als museumbezoekers Vincents inspiratie in Nuenen zien. Echter, en daar gaat-ie weer, er komen een paar narcisten boven het maaiveld uitsteken, die dat nog wel wat willen benadrukken met onzinnig gedoe.

Laat ik een al in gang gezet voorbeeld geven. Zoals Vincent het landschap tekende en schilderde - toen men niet meer geschilderd mocht worden van de pastoor - laat ons nu nog zien hoe mooi de natuur in Nuenen toen was. Dat je mede aan de hand van zijn werken de verdwenen natuur wilt reconstrueren is een goed uitgangspunt. Hoe meer natuur, hoe meer park, hoe beter. Dus aanplanten in de geest van tekeningen van Vincent, goed gedaan. Die tekeningen letterlijk willen naplanten kan ook nog. Dat herschept de vroegere sfeer in het huidige landschap. Maar om er dan in fors brons levensgroot de figuren in te zetten die Vincent in zijn tekeningen plaatste is dom en respectloos ten opzichte van de kunstenaar. Het schept foutieve interpretaties van zijn werk. Dan ga je de mist in als je knotberken herplant en er in brons figuren bijplaatst die op een tekening staan. Je plaatst een driedimensionale figuur, die je op de tekening op de rug ziet. Dan moet je mij niet komen vragen hoe Vincent vrouwen van voren tekende om er een bronzen vrouw bij te zetten. Dit is geen landschapsverrijking maar landschapsvervuiling.

Dom en smakeloos

Zo is mij ter ore gekomen dat men bij het kerkje, waarvan Vincent Het uitgaan van de kerk schilderde met uit de kerk komend volk, in een zelfde situatie figuren in brons voor de kerk wil plaatsen om een goed beeld te geven van het schilderij. Dom en smakeloos.

Zo blijkt een gruwelijke misser van het gemeentebestuur in 2015 kinderen op de gedachten gebracht te hebben dat Van Gogh een beeldhouwer was.

In het park Houtrijk moeten volgens de visie bronzen borstbeelden van onder anderen de moeder van Vincent en Margot Begemann komen. Dan zullen de in Van Gogh geïnteresseerden Nuenen inderdaad de kleine Efteling gaan noemen of zich letterlijk bij 'de bedriegertjes' in Rozendaal wanen.

Prutsplannen

Plaats hedendaagse kunstwerken zodat de identiteit van onze tijd over honderd jaar nog zichtbaar is. Ik denk terug aan maart 2015 toen ik bij de toelichting in het Klooster op de film Lust for Life al waarschuwde - wetende van de onzinnige prutsplannen met De aardappeleters in het Park - dat Nuenen zo tot een Volendam zou worden.

Gelukkig riep de verantwoordelijk wethouder in zijn eerste zin in het ED van 14 maart: "Maar het moet geen Volendam van het zuiden worden."

Zullen we hem een keer geloven? Dat valt niet mee na wat er allemaal uit diezelfde politieke koker in het Park is gekonkelfoesd. Maar ja, als je een cadeautje krijgt zeg je geen nee.

Advies: Sla alle Van Gogh-cadeautjes voor deze visie af.

Meer samenhang, meer groen, minder verkeer en vooral geen poppenkast, zegt het gemeentebestuur nu over deze visie. Daar houden we de bestuurders natuurlijk aan. Maar de voortekenen zijn al anders.

Dollartekens

Wat zegt een echte Van Gogh hierover? In een kranteninterview sprak de onlangs overleden kleinzoon van Vincents broer Theo, de heer Johan van Gogh: ,,Ben ik dan de enige in Nederland die nog zonder dollartekens in zijn ogen naar een schilderij van Vincent kan kijken." En: ,,Het enige dat ik vrees is dat er nog meer verhalen over mijn oom de wereld in zullen worden geholpen, terwijl de enige streken waar ik over zou willen horen Vincents penseelstreken zijn."

En dat willen de meeste Nuenenaren en bezoekers ook! Dus, laten we Van Gogh en Nuenen niet belachelijk maken. Anders wordt het tussen Park en windmolen niet 'De wereld van Van Gogh' maar 'De kermis van Van Gogh'.