Volledig scherm
Bryan Ferry in het Muziekgebouw. Meer populaire concerten kunnen voor extra inkomsten zorgen. © Jean Pierre Reijnen

Muziekgebouw is speelbal van de politiek

OpinieWat doen Guus Meeuwis, de 3JS en Gerard van Maasakkers in een theater als je een concertgebouw hebt? Dit ingezonden artikel is geschreven door Barend Fransen uit Helmond. Hij is cultureel ondernemer en oprichter van jazzband Gare du Nord.

Kent u het verschil tussen een theater en een concertgebouw? Een theater is van oudsher een plek waar toneelvoorstellingen worden uitgevoerd voor publiek. Een concertgebouw is een plek waar muziekvoorstellingen worden uitgevoerd voor publiek. In een theater kijk je naar een voorstelling en in een concertgebouw luister je naar een voorstelling. Goed zicht is kenmerkend voor een theater, een goede akoestiek is kenmerkend voor een concertgebouw.

Eindhoven beschikt over een theater én een concertgebouw. Het Parktheater voor toneel, dans en cabaret en Muziekgebouw Eindhoven voor muziek. Daarover hoor je alleen maar mooie dingen die verband houden met de elementaire functie: het bieden van een onderscheidend en breed aanbod van voorstellingen die in een theater thuishoren. Het Muziekgebouw komt enkel in het nieuws door financiële verliezen en rampscenario's.

Sores

Dit voorjaar kon u het ED niet openslaan of de sores rondom het Muziekgebouw Eindhoven werd breed uitgemeten. Hoewel de problematiek rondom de huurpenningen en de structurele verliezen al jaren speelt vulde de discussie daaromtrent niet eerder in die mate de kolommen van de krant. Het Muziekgebouw is een speelbal van de Eindhovense politiek vanwege een niet sluitende begroting door te hoge huisvestingskosten. Zelf de broek ophouden of geld erbij zijn de keuzes waarover men het niet eens wordt. Alles lijkt gezegd maar niemand spreekt over de volledig scheefgegroeide situatie tussen Muziekgebouw en dat andere Eindhovense podium: het Parktheater.

Ter opfrissing: de gemeente Eindhoven - hoofdhuurder - sloot na de bouw en verkoop van het pand een veertigjarig huurcontract waarvan de huurprijs door indexering inmiddels tot astronomische hoogte is opgelopen. Bij een gefixeerde subsidie zoals de gemeente die aan het Muziekgebouw - onderhuurder - verstrekt gaat dus een steeds groter deel linea recta als huurpenningen retour waardoor er voor bedrijfsvoering en programmering steeds minder beschikbaar is. Een kind kan voorzien dat die trend tot problemen leidt.

Het Muziekgebouw werd na jaren van enigszins fatsoenlijk herenoverleg dit voorjaar gesommeerd om vóór 1 april 2019 met een gedegen plan voor een sluitende begroting te komen.

Tikkeltje ordinair

Eindhovenaren zijn net gewone Nederlanders en dus dol op ultimatums. Het maakt de tongen los als de zaak op scherp wordt gesteld. Daardoor verhuisde de kwestie van binnenskamers naar de straat: het publiek werd opgeroepen om met toeters en bellen herrie te gaan maken op het Stadhuisplein. Een tikkeltje ordinair wellicht want toch bepaald niet passend bij het aanzien van het Muziekgebouw. Een massale opstand bleef uit maar de intentie van de adhesiebetuiging was duidelijk: het Muziekgebouw mag niet verloren gaan. Wat zou het ook oplossen; de huurverplichting zou blijven doorlopen.

Uit onderzoek was al gebleken dat verdere bezuiniging op de bedrijfsvoering bij het Muziekgebouw onmogelijk was dus stelde de cultuurtempel in haar reactie op 1 april dat bij géén reddingsboei er maar één optie zou zijn: snijden in de kwaliteit van de programmering. Om er resoluut aan toe te voegen dáárvoor te passen, want kwaliteit en onderscheidend vermogen bepalen juist de rol van het Muziekgebouw voor de Brainportregio.

Een kwaliteitsimpuls was in 1992 immers de insteek om in Eindhoven überhaupt een concertgebouw neer te zetten: een gebouw met een ongeëvenaarde zaalakoestiek en een enorme groeipotentie, dat een dominante rol zou vervullen in de toenemende groei van de regio. Dáár zou de livemuziek vallende buiten de jeugdcultuur onderdak moeten krijgen.

Aan dat grondbeginsel, exclusieve muziekprogrammering, wordt vandaag de dag opmerkelijkerwijs niet meer voldaan. Hierover hoor je niemand, terwijl daar een deel van de oplossing ligt. Theaters profiteren al jaren van een toegenomen aanbod aan muziekvoorstellingen op hun podia. Een kunstvorm waar theaters nooit voor bedoeld waren en waar ze akoestisch gezien ook helemaal niet voor uitgerust zijn.

In het Parktheater stonden afgelopen seizoen maar liefst 48 muziekvoorstellingen geprogrammeerd; in de veertig weken dat een theaterseizoen duurt is dat 1,2 voorstelling per week.

Kaskrakers

Wat doen Guus Meeuwis, Gerard van Maasakkers, O'G3NE, Jeroen van der Boom en de 3JS in het Parktheater? Allemaal grote publiekstrekkers waarvan de 25 procent aandeel in de kaartopbrengst, die het podium toucheert, aardig aantikt. Mijn voorstel: de gemeente Eindhoven bepaalt dat muziek weer exclusief geprogrammeerd wordt in het Muziekgebouw. Die vijftig kaskrakers verhuizen naar het Muziekgebouw, waarmee er per week minstens één winstgevende avond extra kan worden geprogrammeerd. Dat brengt voor het Muziekgebouw méér deining en méér winst en voor het publiek een betere geluidskwaliteit.

Een voorzichtige rekensom levert een kleine drie ton aan extra revenuen op. Haal daar de variabele kosten uit en gebruik de rest ter dekking van de vaste kosten. Dat fietst het tekort toch al aardig dicht, nietwaar?