Volledig scherm
Protest in Den Haag in 2014 tegen de bezuiniging op de jeugdzorg. © ANP

Nog wereld te winnen in jeugdzorg en Wmo

OPINIERaf Daenen (PvdA) is wethouder sociaal domein in Oirschot. Hij is de auteur van deze opiniebijdrage. 

Er valt nog veel te doen en te leren, maar ook vóór de overheveling van zorgtaken naar de gemeenten ging al veel mis. Er zijn forse tekorten op de budgetten van de jeugdzorg en de Wmo in de regio. Dit wordt in verband gebracht met het feit dat sommige zorgaanbieders woekerwinsten boeken. Ook hoor je dat er psychologische en pedagogische acquisitie plaatsvindt langs de sportvelden. In het kader van het persoonsgebonden budget wordt duidelijk dat geld wordt besteed aan zorg zonder dat deugdelijk wordt getoetst of ook daadwerkelijk zorg is geleverd. Daar tegenover staan toenemende signalen over overlast door verwarde mensen die geen hulp krijgen, en piepen psychiaters dat het voorheen veel beter geregeld was in de jeugdzorg.

Het zijn verschijnselen die goed onderzocht moeten worden en waar we lering uit moeten trekken. We moeten echter niet vergeten dat er vóór de invoering van de nieuwe zorgwet ook het nodige mis ging. Er heerste grote onvrede in de jeugdzorg en er waren ernstige incidenten. De zorgbudgetten leken onbeheersbaar en er was nauwelijks animo om mensen met beperkingen of gedragsproblemen op te nemen in het reguliere arbeidsproces.

Leefomgeving

Eigenlijk zijn we nog maar net begonnen met het borgen van de zorg in de directe leefomgeving. We meenden dat we door middel van marktwerking de groei van de zorgbudgetten zouden kunnen beheersen. Er moest een verschuiving komen van complexe zorg in instellingen naar meer persoonlijke zorg en begeleiding dicht bij huis - 'niemand mag tussen wal en schip vallen'. Daarvoor werd een beroep gedaan op het probleemoplossend vermogen van de directe omgeving in een samenleving waarin het individualisme overheerst, de intolerantie toeneemt en fouten niet worden geaccepteerd.

Een hele klus voor al die lokale teams, die het wiel opnieuw moeten uitvinden in de directe leefwereld, dicht bij de mensen in de straat. Tegen deze achtergrond is monitoring maar vooral zorgvuldige evaluatie van de decentralisatie van de zorg nodig. Zo'n evaluatie vraagt tijd en inspanning. Zelf ben ik ervan overtuigd dat investeren in de samenleving tot positieve resultaten leidt. Ik zie zoveel positiviteit en inzet door mantelzorgers en vrijwilligers in onze gemeente. We moeten als gemeenschap houvast geven aan kinderen die druk zijn, weinig gefocust of die beperkingen hebben. We moeten er voor zorgen dat het groeiende aanbod van de vele kleine aanbieders met hun druk op de enkele grote aanbieders in balans komt. En we moeten de acceptatie voor mensen met verward gedrag vergroten.

Samenleving

Er valt dus nog veel te doen en te leren. Dat brengt met zich mee dat kosten en baten nu soms nog niet in balans zijn. Maar er is een betere samenleving te winnen; dat kost energie, tijd en geduld van ons allen. We zijn nog maar net begonnen met de kanteling van een medisch zorgsysteem naar het sturen op welzijn en welbevinden in de leefomgeving.