Volledig scherm
NAVO-troepen tijdens een oefening in de Baltische staten. © EPA

Opinie - Drang naar Oosten is gevaarlijk

OPINIE - De auteur Martin van den Broek woont in Kroatië en is gepensioneerd Philips-manager voor Oostelijk Europa.

Historisch bezien heeft Moskou meer argumenten om met afgrijzen te kijken naar de politieke ruk naar (radicaal) rechts, het geharrewar rond de EU en de euro gekoppeld aan de NAVO-expansie dan omgekeerd. Dat is reden voor ongerustheid.

Een oude Wit-Russische vriend zei een paar maanden terug: 'Europa is geen continent met een sterk leger maar een sterk leger met een eigen continent geworden'. Hij doelde op de toegenomen invloed van de door Amerika gedomineerde NAVO op de Europese politiek en de gotspe dat Europa er in de 21e eeuw door de uitbreidende EU en NAVO veiliger op is geworden.

Hij zag dat als een gevaarlijke miskenning van de realiteit die in de laatste 25 jaar was gegroeid. En hij constateerde dat ook de 'oude' EEG-burger langzaam begint in te zien, dat sinds de val van de Muur in Europa voortdurend een verkeerde belangenafweging heeft plaatsgevonden. Niet deze EEG-burger stond centraal maar een idealistisch en ondoordacht streven naar een betere wereld, met overhaaste 'vrijheid en democratie' voor iedereen... óók degenen die daar bij lange niet rijp voor waren. En de merkwaardige versterking van de NAVO oostwaarts terwijl het Warschau Pact was opgeheven en de Russische troepen zich ordentelijk hadden teruggetrokken.

Ter plaatse kreeg ik mee hoe de uitbouw van een solide EEG naar een chaotische en ondemocratische EU lokaal in de praktijk werd 'uitgevoerd' en hoe met verbijsterend gemak over sociale en economische 'transitie' werd gesproken. Ik zag de naïviteit en onkunde wat betreft de deplorabele omstandigheden in post-communistisch oostelijk Europa buiten Polen, Tsjecho-Slowakije en Hongarije, de talloze bevroren problemen, en hoe losjes EU-ambtenaren omgingen met toelatingseisen, voor zover die er al waren. Kort gezegd, hoe ongefundeerd enthousiasme prevaleerde boven deskundigheid, want vrij naar Beethoven: 'Alle Europäer sollten unbedingt Brüder werden'.

Met het strategisch besluit tot overhaaste EU/NAVO-anschluss van Bulgarije en Roemenië werden de minimale toelatingseisen, zoals eerder met Griekenland, aan de laars gelapt. Kort daarna volgde de provocatieve NAVO-uitbreiding met de Baltische staten en hun grote Russisch-talige minderheden en vervolgens het gestook in Oekraïne met als doel het ernstig verdeelde land 'los te weken' uit de directe invloed van Moskou. Niet dit politiek activisme maar uitsluitend de geërgerde Russische reacties werden door westerse media breed uitgemeten en veroordeeld, want Europa's veiligheid werd bedreigd. Verbazingwekkend en verontrustend.

De westerse EU-burgers die de vergaande gevolgen van deze expansies in hun dagelijks leven moesten opvangen, onder meer vanwege slecht gecontroleerde regels voor (vrij) reizen en werken, werden niet of nauwelijks geïnformeerd. Hen restte slechts wantrouwen en boosheid, die toenamen naarmate de consequenties duidelijker en merkbaarder werden.

Terecht of niet: deze Drang nach Osten van de NAVO wordt door Moskou als een serieuze militaire dreiging gezien die militair beantwoord moet worden, desnoods met kernwapens.

Art. 5 van het NAVO-handvest (één voor allen, allen voor één) heeft met de leugenachtige aanval op Irak een zeer gevaarlijke variant gekregen. De VS kunnen op eigen houtje of met enkele 'bereidwilligen' al in actie komen, voorwaarde is ernstige 'dreiging' door gevaarlijke vijanden als El Qaida (Irak) of Groene Mannetjes uit Rusland.

Ach, dat zal zo'n vaart niet lopen.., hoor ik Ko Colijn voor Nieuwsuur al mompelen. Maar met het herhaaldelijk 'profileren' van de Baltische staten of Roemenië als toekomstige 'prooi' voor Russische agressie is wel een gevaarlijk weg ingeslagen. Terwijl geen zinnig militair of economisch argument te bedenken valt voor een Russisch militair avontuur in die landen. De Baltische staten, Oekraïne en Roemenië hebben eerst en vooral grote interne problemen die niet militair kunnen worden opgelost. Rammelen met de NAVO-sabel aan de Russische grenzen suggereert slechts valse militaire bescherming.

Ondanks het MH17-drama roken veel bozige burgers de riekende doofpot met intriges en halve waarheden omtrent de Oekraiense 'vrijheidsstrijd' en haar corrupte revolutionairen. Zij konden daar weinig mee tot het GeenPeil-referendum. Vóór het referendum werd hen wijsgemaakt dat het een eenvoudig handelsverdrag tussen EU en het 'nieuwe' Oekraïne betrof. Ná het krachtig 'nee' hoorden zij hun premier emotioneel oreren dat het een belangrijk strategisch document is om de agressiviteit van Moskou in te perken. Politiek misleiding of minachting, kiest u maar...

Enfin, het resultaat is een nieuwe demarcatielijn in Europa met wederzijds troepenopbouw en (nucleaire) raketinstallaties, gevangen in een kunstmatige en publicitair opgefokte 'angst' voor de ander. Geen nieuwe koude oorlog maar een smeulende echte oorlog met aan Europese kant opportunisme, verdeeldheid en bar slecht leiderschap, met Frau Merkel als enig lichtpunt.