Volledig scherm
Veel innovatie in de huidige trucks van DAF was al zichtbaar in het Dafinci-project, dat in 1986 op de RAI-Trucksalon werd getoond. © DAF Trucks

Rijksmuseum voor design: Kunst van het ontwerpen

OpinieInnovatie gaat altijd in fasen, ook als het gaat om de missie voor een nieuw museum voor design. Dat schrijft Robert Snip uit Best in dit ingezonden stuk. Hij was betrokken bij designprojecten bij DAF.

In het ED verschenen recent enkele opiniebijdragen over de wenselijkheid en inrichting van een nieuw nationaal designmuseum in Eindhoven. Timo de Rijk, directeur voor het Design Museum Den Bosch, vindt het op basis van heel veel argumenten onnodig er nog een designmuseum bij te krijgen. Frans Dijstelbloem verduidelijkt de ambitie: het gaat om het bedenken van een nieuw soort museum. Een museumfunctie-innovatie dus, die door Ward Rennen, directeur van het Eindhoven Museum al eerder werd genoemd: een samengaan met de designwereld alhier en een opengebiedslaboratorium vormend. Inhoud: nader te bepalen.

Het leidmotief van dat nieuwe museum zou volgens Dijstelbloem moeten zijn: de verbinding van design met verleden, heden en toekomst. Van het heden kun je verklaren hoe dat vanuit het verleden is ontstaan. Hoe van daaruit de ontwikkelingen naar de toekomst lopen, vraagt om het projecteren van visies.

Dafinci

DAF deed dat in de RAI-Trucksalon 1986 met een visueel promotie-project: Dafinci. Daarin werd veertig jaar vooruit gekeken, tot 2026! Als dat project getoond wordt in het aanstaande designmuseum, zullen velen zeggen: dat zien we bijna allemaal nu al om ons heen. Het betrof toen het design van het toekomstige transportgebeuren.

Gevraagd wordt mee te debatteren over wens, nut en noodzaak van zo'n rijksmuseum voor design. Waar dat zou moeten komen? Eindhoven is al genoemd. Dijstelbloem geeft nóg een startpunt: de definitie van het begrip 'museum' waarbij Van Dale vrijwel geheel wordt gevolgd. Maar die definitie wordt door hem nu wat geïnnoveerd.

Beroepsmatig was ik betrokken bij innovatief-design/styling in de jaren 1983-1986 bij DAF, onder andere bij de advanced design/styling van de Paris-Dakar racetrucks 1985 The Bull en 1986 Turbotwin, en de contacten hierover met diverse design-instituten. Vanaf die tijd hadden vormgeving en kennis van advanced innovation management mijn belangstelling. Daarom mijn bijdrage over de museum-missie-formulering en ontwikkeling.

Spanningsveld

Mijn ervaring is dat alle innovatieprojecten een verloop in fasen kennen met in het begin de zogenaamde fuzzy front end-fase. Daarin vormen innovatieklimaat/sfeer en cultuur/traditie een onmisbaar spanningsveld waaruit dat leidmotief tevoorschijn moet komen. Het is net als bij een gloeilampje: dat kan gaan branden als er een +pool (voor) en een -pool (tegen) is. Een regelbare weerstand is nodig om de helderheid van het licht te regelen.

Zodra er over die museummissie overeenstemming is, moet een onomkeerbaar besluit worden genomen. Door wie? Wie zijn de direct betrokkenen? Hiervoor is het zaak punten te formuleren waarover besluiten en beslissingen nodig zijn. De route naar zo'n decision-making-unit is in de fuzzy-fase cruciaal: op die weg vorm je chaos om tot een design of je blijft in cirkeltjes draaien met frustrerende vertragingen als gevolg: je loopt dan in wezen vast met je missie.

Het voorgaande kan de reactie oproepen: 'Houd het simpel!'. Maar dan is het goed om in het verleden te duiken. Een etymologische aanzet: in 1563 werd in Florence door Giorgio Vasari met mandaat van Cosimo I de' Medici opgericht de Accademia delle Arti del Disegno, de Academie voor Kunsten en Ontwerpen. Hoe het design van heden voortkwam uit dit initiatief zou een fraai museumstukje kunnen zijn betreffende het immer bestaande spanningsveld tussen doeners en denkers. Ofwel tussen artisans/vaklui en kunstenaars/academici. Ze zijn beide nodig om slim vooruit te komen met het initiatief dat nu actueel is.