Volledig scherm
Tommy Wieringa. © ANP

Vloog Tommy Wieringa uit de bocht of was het dichterlijke vrijheid?

OpinieDe gevierde schrijver staat nog maar net op het podium en ik ben druk bezig om de rustig heen en weer lopende man in maatkostuum te vangen in het iele venster van mijn smartphone. In de ruim bemeten zaal zijn enige honderden mensen neergestreken om de bekende schrijver in levende lijve mee te maken in het - naar eigen zeggen - grootste literaire café van Nederland.

Tussen het 'knippen' door, hoor ik de schrijver op bitse toon het woord 'antroposofen' uitspreken. De auteur heeft het over zijn moeder die een prominente rol in zijn boeken speelt; ook in het laatst verschenen boek dat hier aan de orde is. Bitter vertelt hij het relaas van een verkeerde diagnose, waardoor te laat de veronderstelde ontsteking in de tepel een kwaadaardig gezwel blijkt te zijn.

Journalist Gerard Mesman bezocht op 26 maart het Literair Café in Helmond waar Tommy Wieringa te gast was. Wieringa is zaterdag de hoofdgast op het BoekieBal van Wim Daniëls in het Natlab in Eindhoven.

Die fout wordt gemaakt door een antroposofische arts. Treurig. Kwalijk en mogelijk verwijtbaar, omdat die ontsteking jaren bleef zitten. Bitter is een understatement als dit de oorzaak zou zijn van het overlijden van zijn moeder. Woede is wellicht op zijn plaats als de bedoelde arts ook nog zijn fout ontkent. Woede is in elk geval makkelijk voorstelbaar. Op die arts.

Machinegeweer

Maar de schrijver trekt een algemene lijn door alle antroposofen hiervoor verantwoordelijk te houden. Ik vraag me af of hij hier als stijlfiguur de overdrijving hanteert om zijn punt duidelijk te maken. Maar de redenering lijkt te rammelen, omdat hij net iets eerder in de anekdote stelde dat het zijn moeder was die een reguliere behandeling van de inmiddels vastgestelde kanker afwees. Zij koos nadrukkelijk voor een alternatief. Haar goed recht en verantwoordelijkheid. Dat de schrijver zich daar als zoon niet bij neer kan leggen, is gezien de gevolgen voorstelbaar. Maar hij pakt door en sluit deze episode af met de woorden: ,,Je zou toch met een machinegeweer naar zo een antroposofische school gaan tijdens het speelkwartier."

Stilte in de grote zaal, met hier en daar een ietwat ongemakkelijk lachje. De gevierde schrijver kijkt even op en vervolgt zijn optreden.

Perplex

Ik ben perplex. Alle ouders kennen het gevoel van kwetsbaarheid van hun kroost. Iedereen kent de verhalen over shootings op scholen; ver weg of dichtbij. Allemaal zitten we in een tijd van hevige polarisatie, waarin geweld soms als breekijzer voor een mening wordt gebruikt. Utrecht is nog vers, Alphen aan den Rijn nog niet vergeten, net als die leraar die in Den Haag neergestoken werd. Maar niemand neemt het woord om een van de bekendste schrijvers van het land om verduidelijking te vragen. Ook de organisatie lijkt aan te nemen dat we hier met 'dichterlijke vrijheid' hebben te maken, want de scheidend voorzitter besteed er ook na afloop geen woord aan.

Je kunt cynisch zijn. Of sarcastisch. Maar nergens geeft de schrijver aan dat hij het niet meende. Of het moet zijn met de beschrijving van zijn romanfiguur Marinus in Heilige Rita, waarover zijn schepper zegt dat je bij deze Twentenaar nooit kunt zeggen of iets een grap is of dat hij serieus meent. Het zou Tommy Wieringa sieren als hij in elk geval zelf duidelijk maakt waar hier de grap zit.