Volledig scherm
Ook in Zuidoost-Brabant wint waterstof voorzichtig terrein. Een voorbeeld daarvan is deze vuilniswagen die sinds april in gebruik is bij Baetsen/Cure. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Waterstof heeft veel voordelen

OpinieAuteur Rutger A. van Santen is emeritus hoogleraar anorganische chemie aan TU/e en woont in Eindhoven. Hij vindt dat voor het opslaan van 'groene' elektriciteit waterstof een veel betere optie is dan accu's en batterijen.

Onze steden en dorpen worden schoner en stiller met elektriciteit en waterstof aangedreven auto's. Waterstof tanken heeft een voordeel boven elektrisch rijden omdat dit veel sneller kan. De actieradius is ook veel groter. Een nadeel is de lagere energie efficiëntie, die een derde is van die van de elektrische auto. Dit wordt echter gedeeltelijk goedgemaakt door het lagere gewicht van de op waterstof rijdende auto.

Tegenlicht Meet Up 040

Geïnspireerd op de VPRO Tegenlicht documentaire ‘Deltaplan waterstof’ is er dinsdag 11 juni een Tegenlicht Meet Up 040 over de toekomst van de waterstofeconomie, in de Bibliotheek Eindhoven, Emmasingel 22, aanvang 19.00 uur.

Bijwonen van de Tegenlicht Meet Up is gratis, vooraf aanmelden is nodig. De avond wordt gemodereerd door Michiel Bosgra en er is volop ruimte voor debat in de zaal. Voor meer info en gratis aanmelden: www.tegenlicht040.nl.

Het potentieel voor verdere verbeteringen van efficiëntie, kosten en levensduur is aanzienlijk. In Eindhoven vindt hiertoe onder meer onderzoek plaats bij Differ, het Nederlands Instituut voor Energie van de toekomst bij de TU/e.

Ook in Eindhoven is een eerste waterstof aangedreven vrachtwagen te vinden. Vuilniswagens die worden geëxploiteerd door Baetsen/Cure. Er is ook een VDL-bus die rijdt op vloeibaar mierenzuur op basis van waterstof. Een eerste laadpunt met waterstof ter plekke geproduceerd uit elektriciteit staat sinds 2013 bij de Automotive Campus Helmond. Er zijn belangrijke aanzetten om het netwerk van waterstoflaadpunten in Nederland uit te breiden.

Een andere rol voor waterstof zou vervanging van aardgas in onze huizen kunnen zijn, waarbij onze woningen vrij van broeikas-emissie en ook vrij van aardgas worden.

Waterstof is om technische redenen essentieel voor de energietransitie. Windmolens en zonnepanelen leveren alleen elektriciteit wanneer de zon schijnt en er voldoende wind is. Wij hebben echter altijd elektriciteit nodig. Daarom moet elektriciteit kunnen worden opgeslagen. Batterijen of accu's zijn niet geschikt voor grootschalige opslag, omdat de hoeveelheid elektriciteit die daarin kan worden opgeslagen te klein is. Waterstof krijgt hier vanwege zijn hoge energiedichtheid een belangrijke rol. De technologie die hiervoor nodig is, komt overeen met die van de waterstofauto. Wanneer waterstof voor opslag wordt gebruikt in de waterstofauto wordt de efficiëntie vergelijkbaar met die van de elektrische auto.

Hoe komen we aan waterstof en hoeveel hebben we eigenlijk nodig? Thans wordt in Nederland 14 procent van de elektriciteit opgewekt uit hernieuwbare energiebronnen. Dit zijn zon en wind en verbranding van biomassa. Hieruit kan 'groene waterstof' worden geproduceerd. Waterstof wordt in een elektrochemisch proces, dat elektrolyse wordt genoemd, door elektriciteit uit water vrijgemaakt. Wanneer elektriciteit nodig is, wordt uit waterstof weer elektriciteit opgewekt in een omgekeerd proces.

Er is thans zeer weinig waterstof beschikbaar dat langs deze weg gemaakt wordt. Het merendeel van de waterstof, die nu op grote schaal wordt gebruikt in de industrie - bijvoorbeeld bij de productie van kunstmest - is afkomstig van omzetting van aardgas, aardolie of kolen.

Hoeveel elektriciteit en daarmee waterstof zouden we eigenlijk binnen een waterstofeconomie nodig hebben voor onze huizen en transport? Van de totale hoeveelheid energie die Nederland gebruikt is ongeveer 15 procent elektriciteit. Deze wordt nu voornamelijk opgewekt met fossiele brandstof. In onze huizen gebruiken we van deze elektriciteit ongeveer een derde. Voor transport gebruiken we ongeveer dezelfde hoeveelheid additionele energie als we nu totaal voor elektriciteit opwekken. Thans is elektriciteit gebruik voor transport minder dan 1 procent.

Als voor alle transport elektriciteit als primaire energiebron zou worden gebruikt betekent dit een verdubbeling van ons elektriciteitsgebruik!

Er zal meer elektriciteit nodig zijn dan we nu in Nederland beschikbaar hebben. Gewenste additionele toename van 'groene' elektriciteit is hierbij een enorme uitdaging. Ons beschikbare landoppervlak is daarvoor mogelijk te klein.

Zolang kernenergie geen optie is, lijkt het voor de korte termijn daarom haast onvermijdelijk dat elektriciteit ook met (geïmporteerd) aardgas wordt opgewekt. Het koolzuur zal dan centraal moeten worden weggevangen om emissies in de atmosfeer te reduceren. Het voordeel zal dan zijn een schonere wereld en ook verminderde uitstoot van broeikasgas door onze huizen.