Volledig scherm
Een werkstation van Philips waarmee kunstmatige intelligentie wordt ingezet bij een operatie. © Philips

Forse investering nodig in kunstmatige intelligentie

OpinieAuteurs van dit artikel zijn Kees Verhoeven (Tweede Kamerlid D66) en Stijn Steenbakkers (wethouder economie en innovatie in Eindhoven CDA). Zij vinden dat AI een cruciale technologie voor de toekomst is, Nederland moet actie ondernemen om de boot niet te missen.

Bedrijven en kennisinstellingen lanceerden op dinsdag 8 oktober de Nederlandse AI Coalitie. Op deze dag werd ook het Strategisch Actieplan AI van het kabinet toegelicht. Beide gaan elkaar versterken en dat is goed nieuws, want dit is meer dan nodig.

De Verenigde Staten, China en onze Europese buurlanden investeren enorme bedragen in artificial intelligence (kunstmatige intelligentie). Met reden, want deze technologie zal van grote invloed zijn op ons dagelijks leven, onze economie en onze samenleving.

Nederland heeft een sterke uitgangspositie, maar zonder een gerichte investering in kunstmatige intelligentie zullen we in de achterhoede belanden. Daarom moeten we alle zeilen bijzetten. Bedrijven en kennisinstellingen begrijpen de urgentie. Nu het kabinet nog.

AI is een dominante technologie die in alle bedrijfstakken en domeinen een centrale rol gaat spelen. Van autonoom rijdende voertuigen, robotisering in de gezondheidszorg, betere diagnoses dan door de beste specialisten op een veelheid van gebieden, begeleid wonen voor ouderen tot zelforganiserende productielijnen in de industrie, de dienstverlening en slimme steden. AI gaat voor grote nieuwe doorbraken zorgen in onze samenleving en economie en kan onze welvaart en ons welzijn naar een hoger niveau brengen.

Het is ook een technologie met grote geopolitieke gevolgen. China en de VS investeren fors in AI en proberen zo technologisch wereldleider te worden. Wie geen plan heeft, zal zijn talenten snel zien verdwijnen naar deze landen. Europa bereidt zich voor. En terecht.

Bruggenbouwer

Nederland moet nu actie nemen en voluit meedoen, of we verliezen de regie en worden afhankelijk van andere landen. En dit gaat sneller dan we denken.

Dit is de taak die voor ons ligt. Onze welvaart, werkgelegenheid en burgerrechten staan op het spel. We kunnen het ons niet veroorloven om de toekomst van deze cruciale sleuteltechnologie te laten bepalen door de Chinese overheid en Silicon Valley-ceo's.

Europa zou zich kunnen positioneren als het continent dat uitersten bijeen brengt als bruggenbouwer van de wereld. Het kabinet en de Tweede Kamer moeten deze urgentie erkennen en het pleidooi van bedrijven en kennisinstellingen van de Nederlandse AI Coalitie ondersteunen.

Willen we een onoverkomelijke achterstand voorkomen dan moeten drie dingen gebeuren.

1. Heldere ethische kaders stellen.

2. Heldere doelen formuleren.

3. Fors investeren in publiek/private constructies.

Dat moeten we niet doen als Nederland alleen, maar als Europa. Alleen dan staan we sterk genoeg tegenover China en de VS.

Allereerst moet de overheid duidelijke ethische kaders opstellen. Kunstmatige intelligentie raakt al snel aan ethische discussies op het gebied van privacy, discriminatie en vrijheid. De AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) geeft bedrijven duidelijkheid over hoe ze moeten omgaan met privacy. Die duidelijkheid ontbreekt nog op andere gebieden. Neem de ethische keuzes die zelfrijdende auto's moeten maken in noodsituaties.

Ook ontbreekt een duidelijk kader voor toezicht op het gebruik van AI en algoritmes door overheden en bedrijven. Hoe controleren we of AI niet discrimineert of mensen uitsluit? Ondanks een aangenomen motie en een advies van de Raad van State schopt minister Dekker deze bal al meer dan een jaar voor zich uit.

Dan de doelen. Europa spreekt grote ambities uit op het gebied van technologie. Europa moet positie nemen op het gebied van AI om zijn welvaart en welzijn te versterken. En Nederland kan daaraan bijdragen door zélf een significante speler te zijn in onderzoek en toepassing van AI in verschillende sectoren. Daarin moeten we flink investeren. Europa wil in de volgende meerjarenbegroting (2021-2027) 50 miljard euro investeren in vijf digitale sleuteltechnologieën met grote focus op AI.

De Nederlandse AI Coalitie stelt voor Nederland met een miljardeninvestering op de kaart te zetten. Het is nu aan de overheid om ervoor te zorgen dat door gerichte investeringen, bijvoorbeeld in een AI-instituut in Brainport Eindhoven, Nederland de lead kan nemen.

D66 heeft het afgelopen jaar opgeroepen om een technologiestrategie te maken, fors te investeren en duidelijke ethische kaders op te stellen. Bedrijven en kennisinstellingen hebben zich verenigd en komen met plannen en ambities. Steden en regio's faciliteren en stimuleren.

Zo ook in Brainport, waar we morgen gezamenlijk een werkbezoek brengen aan het op te zetten AI-instituut op de Technische Universiteit, het hart van de Brainport-regio. Waar we voor pleiten is een landelijke overheid die een stip op de horizon zet, die fors investeert en duidelijke kaders stelt.

  1. Sinterklaas; al een teleurstelling voor het feest goed en wel begonnen is
    PREMIUM
    Column

    Sinter­klaas; al een teleurstel­ling voor het feest goed en wel begonnen is

    De zesjarige was er de hele week bezorgd over geweest. Sint Maarten én het eerste Sinterklaasjournaal binnen het tijdsbestek van één avond. Hoe moest hij dat agendatechnisch in hemelsnaam bol zien te werken? Maar mama is niet voor één gat te vangen – en KPN ook niet –, dus keken we na een geslaagde lampionnenoptocht, met onze tanden aan elkaar geplakt van al het snoep, het Sinterklaasjournaal nog even terug.