Volledig scherm
© ANP XTRA

Ons pensioenstelsel in barre tijden

OpinieHet zou mooi zijn als de huidige crisis leidt tot het inzicht dat ons pensioen-stelsel niet overhoop hoeft, betoogt John Ruben, oud-actuaris en oud-directeur pensioenen van het Philips Pensioenfonds.

Terecht maken we ons nu zorgen over andere zaken dan ons pensioenstelsel. Maar soms duiken geluiden op van niet de minste personen en instanties dat de gevolgen van de crisis waar we ons in bevinden voor de pensioenfondsen een stimulans zijn om toch maar snel over te gaan op een nieuw pensioenstelsel.

De financiële posities van de pensioenfondsen, uitgedrukt in dekkingsgraden, zijn enorm verslechterd door de ontwikkelingen op de beurzen en de rente die nog verder is verlaagd. Bij sommige fondsen komen de dekkingsgraden in de buurt van de kritische grenzen en soms al daaronder. Ons bestaande stelsel en daarmee de pensioenen zelf, zowel voor huidige als toekomstige pensioengerechtigden, zou nog onzekerder zijn geworden. Reden om snel over te gaan op het nieuwe stelsel? Alsof dat alles oplost.

Gelukkig klinken er ook andere geluiden. De gevolgen van de crisis voor de pensioenfondsen kunnen ook een belangrijk argument zijn om de bestaande wijze van de wettelijke toetsing van de financiële posities van pensioenfondsen nog eens kritisch te bezien. Centrale vraag daarbij is of de nu geconstateerde verslechtering van de financiële posities van de pensioenfondsen ook betekent dat de toekomstige uitbetaling van de pensioenen voor actieve en reeds gepensioneerde deelnemers meer onder druk is komen te staan. Als we alle elementen die daarbij van belang zijn meenemen, zoals ons huidige belegde pensioenvermogen, de rendementen daarop, de binnenkomende premie versus de pensioenuitkeringen, allemaal in een toekomstig perspectief, dan kan het antwoord niet anders zijn dan dat die toegezegde pensioenen, nu en in de toekomst, helemaal niet onder druk staan.

Waardevast

Sterker nog, er is zelfs financiële ruimte om de pensioenen waardevast te houden. Is dat een loze uitspraak? Nee, er zijn rekenexersities te maken, die dit meer dan voldoende kunnen onderbouwen. Daarmee wordt tegelijkertijd aangetoond dat de bestaande manier van toetsing van de financiële posities van pensioenfondsen niet juist is en tot de meest bizarre uitkomsten in de toekomst kan leiden. 

Terugkijkend naar de afgelopen jaren kun je ook grote vraagtekens zetten bij het niet indexeren en zelfs doorvoeren van kortingen op pensioenen. Eigenlijk een (te) dolle situatie als je beseft dat een in wezen foutief toezichtssysteem tot nodeloze discussies over de betaalbaarheid van onze aanvullende pensioenen leidt. Geeft het nieuwe pensioen-akkoord dan wel een goede oplossing? Helaas niet. De bestaande methodiek van toetsing blijft , zij het wat minder stringent, in het nieuwe pensioenstelsel bestaan. Nog afgezien van de bijkomende financiële gevolgen blijft de dreiging van kortingen volop aanwezig. 

Slechtste oplossing

Er wordt in het nieuwe stelsel nog wel een alternatief geboden, maar daarbij komen alle risico's bij de deelnemers terecht. Eerder heb ik betoogd dat het neerleggen van alle risico's bij de deelnemers de slechtste oplossing zou zijn, omdat dan solidariteit verdwijnt. Het behoud van solidariteit dienen we te koesteren, niet alleen in de huidige crisis.

Het wordt nu tijd dat de kritische geluiden over ons bestaande toezichtsregime eens serieus genomen worden. Kijk eens op een andere manier naar de toekomstige financierbaarheid van onze aanvullende pensioenen en trek daar conclusies uit over de toekomstige betaalbaarheid van die pensioenen. Daar zijn helemaal geen problemen mee. Binnen dat regime kunnen we eenvoudig middels een aanpassing van de nu gehanteerde rekenrente wat dichter de reële situatie van de financierbaarheid van de toegezegde pensioenen benaderen. We hoeven dan niet alles overhoop te gooien. Als de gevolgen van de huidige crisis tot dat besef leiden, is er ook nog iets positiefs te melden in deze barre tijd.