Volledig scherm
Algemeen-directeur Toon Gerbrands tijdens het trainingskamp van PSV begin dit jaar in Qatar. © VI Images

PSV geeft fout signaal: Arbeidsmigranten in Qatar worden als slaaf behandeld

OpinieAuteur Niels Guns is journalist en voormalig correspondent in Zuid-Azië. Hij denkt dat het goed zou zijn als voetballers zich verdiepen in de situatie in Qatar. En druk zouden uitoefenen op de regering.

In Nepal heb ik in 2015 een aantal families gevolgd die de keiharde consequenties van het verrotte arbeidsklimaat in Qatar nog iedere dag voelen. Zeer frequent haalden arme families lijkkisten op van het vliegveld in de Nepalese hoofdstad Kathmandu met daarin veelal jonge mannen die in de Golfstaat waren bezweken in de bouwsector, ook bij de bouwprojecten voor het WK Voetbal 2022.

Zo reisde ik in het kielzog van een familie van Kathmandu naar het geboortedorp van Ramesh, een jongeman uit een afgelegen, straatarm ruraal gebied in het Himalayaland die op 24-jarige leeftijd in Qatar overleed. Hij was nog maar elf dagen ervoor hoopvol uit Nepal vertrokken. En nu heeft de familie nog altijd een erfschuld, omdat haar zoon eigenlijk een jaar lang in Qatar zou moeten werken voordat hij de schuld van onder andere het vliegticket afbetaald zou hebben. Daarna zou hij pas echt gaan verdienen. Schrijnende verhalen als die van Ramesh zijn er veel.

Het zijn vooral arme mannen uit Aziatische landen als Pakistan, India en Bangladesh die in Qatar werken als arbeidsmigrant in de bouwsector.

Amnesty International

Amnesty International maakt al jaren een vuist tegen de erbarmelijke omstandigheden waarin de mannen als een soort slaaf werken. Ondanks vele beloftes en wetswijzigingen van Qatar hebben gewetenloze werkgevers het er nog steeds voor het zeggen, schreef de mensenrechtenorganisatie in een rapport afgelopen september.

Dat PSV net als Ajax juist naar Qatar afreist voor een trainingskamp is op zijn minst jammer. Of noem het naïef, cynisch en een vergissing. Algemeen-directeur Toon Gerbrands liet zich eerder dit jaar - toen PSV ook al afreisde naar Qatar - ontvallen dat hij niet bezig is met mensenrechten. Hij heeft de discussie allang achter zich gelaten want 'als je je daarmee bezig houdt, kun je echt nergens meer naartoe'.

Wat een onzin. Je kunt voor een trainingskamp naar heel veel plekken waar de mensenrechtensituaties wel navenant worden nageleefd. Niet één land is perfect, maar dat Qatar de zaken tart lijkt na jaren onderzoek van organisaties als Amnesty en Human Rights Watch evident. Daar hoef je niet per se naar toe, zou ik zeggen.

Het argument dat sport en politiek niet samengaan, gaat niet op. Wanneer grond onder een stadion aan een gemeente wordt verkocht, zeg je immers ook niet dat je niet aan politiek doet. Voetbal maakt onderdeel uit van de samenleving en dus automatisch van de politiek.

Voetbalwereld moet zich uitspreken

Het is juist de voetbalwereld waar leiders van landen als Qatar eventueel naar luisteren. Het verbaast me dat er nauwelijks voetballers, trainers of bestuurders zijn die zich fel uitspreken tegen de situatie in het land en die mening omzetten in actie. De Finse voetballer Riku Riski deed dat als een van de weinigen wel. Hij weigerde eerder dit jaar om ethische redenen een interland in Qatar te spelen. Een dapper besluit.

Het zou goed zijn als meer spelers, trainers en bestuurders zich verdiepen in de situatie en op zijn minst druk op de overheid van Qatar zetten in de hoop dat er straks met een enigszins zuiver geweten een WK gespeeld kan worden. Klakkeloos een trainingskamp afwerken lijkt het tegenovergestelde van dat signaal.