Bij wijze van natuurherstel worden bomen massaal gekapt om plaats te maken voor heide.
Volledig scherm
Bij wijze van natuurherstel worden bomen massaal gekapt om plaats te maken voor heide. © Jurriaan Balke

Weinig mensen weten wat natuurbeleid beoogt

OpinieBomen gedijen bij stikstof, maar daar houden Natura 2000-ecologen niet van, aldus de CDA-leden  Els Stravens, Maarten van den Tillaart en Quinten Pluymaekers. Stravens en Pluymaekers zijn ook lid van het algemeen bestuur van Waterschap De Dommel.

Bijna niemand vindt het goed natuurbeheer om paarden te laten doodhongeren. Zeker niet als ze door natuurbeheerders zelf zijn uitgezet in een volledig door mensenhanden gemaakt natuurgebied. Toch willen toonaangevende Natura 2000-ecologen dat dit gebeurt in de Oostvaardersplassen. Zo is er ook veel publiek protest tegen het kappen van honderd jaar oude bossen in duingebieden. Toch wordt dit enthousiast aanbevolen door Natura 2000-ecologen.

Wat 'natuur' is in de Natura 2000-visie, staat niet zelden haaks op de gewone opvatting hierover. Over het algemeen zijn Natura 2000-ecologen bijvoorbeeld niet zo dol op bomen. Bomen hebben namelijk de natuurlijke, maar door ecologen weinig gewaardeerde neiging na verloop van tijd te gaan groeien in andere typen natuur, zoals heide, duinen en zandverstuivingen. Stikstof heeft hierbij een stimulerende werking, omdat het fungeert als meststof, en de meeste bomen varen daar relatief wel bij.

Het huidige stikstofbeleid is er voornamelijk op gericht deze mestende werking tegen te gaan. Als minder stikstof wordt uitgestoten, zo is de gedachte, komt ook minder stikstof en daarmee minder mest neer op de 'stikstofgevoelige' natuurgebieden, zoals heide en zandverstuivingen. Die zouden daardoor niet begroeid raken door een ander vegetatietype, zoals bos.

Volgens Natura 2000-ecologen blijft de Deurnese Peel bijvoorbeeld op deze manier in stand, als er niet meer dan 5,5 kilo stikstof per hectare per jaar neerkomt. Momenteel is de neerslag er meer dan 18 kilo. De commissie Remkes werkt aan plannen om de stikstofdepositie terug te dringen met ingrijpende maatregelen voor verkeer, bouw en boerenbedrijf. Maar denk niet dat met al die ingrepen de gewenste grens van 5,5 kilo wordt bereikt: integendeel, die blijft in de Deurnese Peel in de buurt van de 18 kilo.

Over de effectiviteit van dit beleid valt dus te twisten. De kosten zijn intussen enorm. ABN Amro schatte de schade van de stikstofcrisis alleen voor de bouw al op 14 miljard euro. De baten zijn daarentegen marginaal, ook volgens de Natura 2000-ecologen zelf.

Herstelmaatregelen

Daarom moeten er volgens hen ook aanvullende 'herstelmaatregelen' worden genomen. Maar ook hier wijkt het Natura 2000-vocabulaire af van het normale spraakgebruik. Onder het mom van 'natuurherstel' worden in natuurgebieden massaal bomen gekapt. Alleen al in het Natura 2000-beheerplan voor de Brabantse Kampina, bijvoorbeeld, komt bomenkap meer dan vijftig keer voor. Als herstelmaatregel.

Weinig mensen zijn op de hoogte van het feit dat de natuur die het huidige natuurbeleid beoogt, iets anders is dan wat de meesten van ons onder natuur verstaan. In het bijzonder geldt dat voor politici. Tjeerd de Groot, landbouwwoordvoerder van D66, maakte in de Tweede Kamer een bijzondere vergelijking. ,,Te veel stikstofuitstrooi over de natuur is net zoiets als bomen kappen'', zo zei hij, waarmee hij duidelijk te kennen gaf niet te weten wat het door hem voorgestane natuurbeleid inhoudt. Desondanks wil hij voor dit natuurbeleid de Nederlandse veestapel halveren. Zijn fractievoorzitter, Rob Jetten, maakte het nog bonter door in een talkshow de aanwezigen te onderwijzen over zijn particuliere kijk op de werking van stikstof. Dat was, zo zei, hij, 'een stofje waardoor de natuur een verstikkende deken over zich heen krijgt, daardoor sterft de natuur langzaam af'.

Wie iets van de frustratie van boeren wil begrijpen, doet er goed aan deze uitspraken in het achterhoofd te houden. Van boeren worden grote offers gevraagd door politici die aan stikstof de tegengestelde werking toekennen dan die in werkelijkheid heeft. En als je daar iets tegenin probeert te brengen, zeggen zij dat je 'tegen de natuur' bent. Je zou voor minder de A2 blokkeren.

Nu klaagt Rob Jetten erover dat het CDA en de VVD tijdens de verkennende Brabantse coalitiebesprekingen ervoor hebben gekozen niet over links te gaan. Hij probeert dat alsnog te bewerkstelligen door het Forum voor Democratie ongeschikt te verklaren. Hij kan beter eerst naar zichzelf kijken. Als hij en zijn partij niet op dergelijk ongeïnformeerde wijze hun radicale, maar ineffectieve natuurbeleid koste wat kost hadden willen doordrukken, zonder ook maar één concessie te willen doen, zou de noodzaak voor een Brabantse coalitie over rechts niet bestaan.