Jan Timmer bij de bekendmaking van zijn aftreden in februari 1997.
Volledig scherm
Jan Timmer bij de bekendmaking van zijn aftreden in februari 1997.

Jan Timmer, die man van Philips

Tien jaar geleden wilde oud-topman Jan Timmer in een interview met het ED niet oordelen over zijn opvolgers bij Philips. Op bijna 85-jarige leeftijd heeft hij die schroom van zich afgeworpen en verschijnt zijn autobiografische boek 'Die man van Philips'. Hij is niet milder geworden.

Philips is de afgelopen 25 jaar te veel bestuurd door managers van buitenaf. Ook in de raad van commissarissen zaten te veel outsiders met te weinig kennis van het concern om te kunnen bijsturen. Met meer insiders aan het roer en als toezichthouder zou Philips er nu anders, beter voor hebben gestaan. Het is een opmerkelijke constatering van Jan Timmer in zijn boek 'Die man van Philips'.

Het was immers Timmer zelf die na zijn aantreden als topman in 1990 het patroon van promotie-van-binnenuit doorbrak. Hij haalde zelf mannen van British Aerospace, Hewlett-Packard, Ahold en Sara Lee/DE naar de raad van bestuur van Philips: Dudley Eustace, Frank Carrubba, Pierre Everaert en Cor Boonstra. Uit de eigen rangen waren onvoldoende talenten gekomen, schrijft Timmer. Buitenstaanders met verfrissende ideeën kunnen volgens hem een positieve invloed hebben, mits ondersteund door voldoende managers met Philips-ervaring. Maar hij wijst er ook op dat de praktijk heeft uitgewezen dat outsiders geruime tijd nodig hebben om zich vertrouwd te maken met de complexiteit van de organisatie. ,,Enkelen waren zich daarvan niet bewust en omringden zich onvoldoende met ervaren mensen, hetgeen leidde tot aanvechtbare beslissingen."

Niet snugger

Zo was het volgens Timmer niet snugger om het hoofdkantoor van Eindhoven naar Amsterdam te verhuizen en zo de kloof tussen technologie en marketing te vergroten. De beslissing zou wellicht anders zijn uitgevallen als meer Philips-insiders in de raad van commissarissen hadden gezeten. Timmer schrijft er - opmerkelijk - niet over, maar híj had een van die commissarissen moeten zijn, ware het niet dat zijn opvolger Boonstra zijn benoeming tot president-commissaris had gedwarsboomd.

Dat hij daarover niet rept in zijn boek wijst erop dat het hem nog steeds dwars zit. Dat verklaart wellicht ook zijn harde uithaal naar president-commissaris Floris Maljers, die Boonstra steunde bij zijn verzet tegen de benoeming van Timmer. 'Onverstandig' noemt hij de negatieve uitspraken van Maljers over de omstreden technolease-constructie. ,,De raad van commissarissen moet ook zo geoordeeld hebben, want op 16 maart 1998 trad Maljers af, drie jaar voor het verstrijken van zijn termijn."

Het niet doorgaan van zijn benoeming tot president-commissaris betekende voor Timmer een dramatische breuk met het concern waar hij op 1 augustus 1952 zijn loopbaan was begonnen. In zijn boek beschrijft hij hoe hij - als zoon van een bakker in Lienden in de Betuwe - bij Philips terecht kwam. Hij blikt terug op zijn carrière, die hem via diverse functies op het hoofdkantoor in Eindhoven, het Ethiopië van keizer Haile Selassie en Zuid-Afrika onder het apartheidsregime in 1981 naar de top van PolyGram bracht. Bij de muziekmaatschappij, die een beslissende rol speelde bij de succesvolle introductie van de compact disc, vestigde hij zijn reputatie als saneerder. Saneren deed hij vanaf 1987 ook als topman van de divisie Consumenten-Elektronica. Zijn werk daar kon hij echter niet afmaken, omdat hij in 1990 - een jaar eerder dan gepland - moest aantreden als bestuursvoorzitter van het wankelende concern. Met een reorganisatie van - zeker voor Nederlandse begrippen - ongekende omvang haalde hij Philips weg van de afgrond.

Commentaar

Het is genoeg om een boek over te vullen en Timmer schrijft er onderhoudend over, maar het lijkt toch vooral een aanloop om zijn visie te kunnen geven op wat er na zijn vertrek met Philips is gebeurd. En daar is hij niet mild over. ,,Ik richt mijn onderbouwde commentaar op zakelijke beslissingen, niet op personen", schrijft hij, maar de betrokkenen kunnen het er niettemin mee doen.

Timmer heeft de jaarverslagen van de afgelopen decennia bestudeerd en komt tot de conclusie dat zijn opvolgers hun oren te veel hebben laten hangen naar - activistische - aandeelhouders. Hij geeft toe dat Philips geen toekomst meer had in bijvoorbeeld consumenten-elektronica en telecommunicatie, maar het afstoten van Halfgeleiders en Licht was volgens hem niet nodig. Health Tech had niet de enige groeikern van het concern hoeven te zijn, aldus Timmer.

,,Het voortdurende proces van inkrimping levert ook het impliciete antwoord op de vraag: bad business or bad management? De business was de zondebok; dat beter management misschien de oplossing kon bieden was kennelijk geen overweging."

Het ontbrak volgens de oud-topman aan ondernemerschap. Niet aan geld. Anders had Philips niet 15 miljard euro kunnen besteden aan de inkoop van eigen aandelen om coûte que coûte de aandeelhouders te plezieren.

Weinig koersvast

Het Philips-management is volgens Timmer te weinig koersvast geweest. Het doorgeschoten aandeelhoudersgeloof is, zo stelt hij vast, ten koste gegaan van andere belanghebbenden - met name de werknemers. En daarmee maakt de topman die te boek staat als de grootste saneerder in de Philips-geschiedenis, zich tot spreekbuis van heel veel (oud-)werknemers die met hem de ontmanteling van het concern met lede ogen hebben aangezien.

'Die man van Philips' van Jan Timmer is een uitgave van Prometheus. Prijs 19,99 euro. Timmer signeert vrijdag 23 februari zijn boek 'Die man van Philips' in Boekhandel Spijkerman aan de Kleine Berg in Eindhoven. De presentatie is om 19.00 uur.

Volledig scherm
ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. Forse hap uit winst Signify door coronacrisis; Eindhovens lichtbedrijf verkent NOW-staatssteun
    UPDATE

    Forse hap uit winst Signify door coronacri­sis; Eindhovens lichtbe­drijf verkent NOW-staats­steun

    EINDHOVEN - Signify heeft flink last van de coronacrisis. Het Eindhovense lichtbedrijf zag de winst onderaan de streep het afgelopen kwartaal met bijna veertig procent dalen naar 27 miljoen euro ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Ook de verkopen liepen terug. Signify overlegt met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de mogelijkheden voor NOW-staatssteun.

Regionale Economie