Volledig scherm
PSV druipt af na het echec in het St. Jakob-Park. © BSR Agency

Analyse van het FC Basel-debacle: PSV moet zichzelf uit de piepzak ploeteren

Zoek op internet naar een paar foto's van het stadion van FK Haugesund en het is duidelijk waar PSV de komende periode in terecht kan komen. In plaats van de pracht en praal van de Champions League wordt het ploeteren op een weinig aansprekend niveau om nog in de B-divisie van Europa actief te zijn. 

PSV zit al in juli in de piepzak en moet zichzelf daar razendsnel uit zien te worstelen. Voor de start van het seizoen kondigde algemeen directeur Toon Gerbrands aan dat de club graag op lange termijn bij de top-32 van Europa wil horen. Zonder Champions League-voetbal is dat op korte termijn nauwelijks denkbaar en alleen met een plek bij minimaal de laatste acht in de Europa League kan PSV het internationale gezicht dit seizoen weer enigszins oppoetsen. Die route is lang en zit vol potentiële valkuilen.

Opgeladen

PSV moet twee Europa League-voorrondes zien te overleven om überhaupt nog mee te mogen doen in groepsfase van dat toernooi en dat kan een hels karwei worden. Twee jaar geleden leerde een deel van het huidige PSV in het Kroatische Osijek al dat een struikelpartij tegen een tegenstander zonder grote erelijst in deze fase van het seizoen snel gemaakt is, als niet iedereen volledig opgeladen is. Daar lag het de afgelopen dinsdagen in de verloren tweestrijd tegen FC Basel zeker niet aan. Vormverlies en onnodige fouten, een paar blessures en transferperikelen hebben de huidige situatie ingeluid. Trainer Mark van Bommel heeft de situatie niet kunnen keren en is eindverantwoordelijk voor wat er op het veld is gebeurd. Dat PSV de selectie nog niet compleet op orde had voor het begin van het seizoen, is een zaak waar op papier de directie voor moet staan.

Sterke kerels

Van Bommel wilde na het verloren Johan Cruijff Schaal-duel met Ajax in Zwitserland ‘sterke kerels zien’. Die zag hij in een aantal fases wel, maar over de uitvoering kan hij onmogelijk tevreden zijn. 

Net als in de heenwedstrijd en ook in de rest van 2019 was keeper Jeroen Zoet geen zekerheidje, wat hij op basis van zijn kwaliteiten en status wel zou moeten zijn. Zoet heeft bij PSV uitstekende jaren gekend en beleeft nu het minste jaar sinds hij bij PSV in 2013 eerste keeper bij de club werd. Zelfs in de eerste helft van seizoen 2013-2014, waarin PSV bizar slecht presteerde, stond de goalie minder ter discussie. Hij was toen ook een tijdje geblesseerd.

Zoet staat voor dezelfde opdracht waar Luuk de Jong in 2017 voor stond en moet zich na een zwakke periode zien terug te vechten en weer punten gaan pakken voor het team, wat hij in het verleden vaak genoeg heeft gedaan. Ontkennen heeft geen zin, het gaat al een tijd minder. Topsport betekent soms ook terugkeren na diepe dalen en samen met keeperstrainer Ruud Hesp, die de juiste snaren zal moeten raken en wiens werk ook onder de loep mag worden genomen, staat hij voor een zware opdracht. Zoet is nuchter, een topsporter pur sang en moet capabel worden geacht om die te vervullen.

Tekst gaat verder onder de foto

Volledig scherm
Jeroen Zoet redt na een poging van Albian Aljeti. © BSR Agency

Blijft hij twijfelachtig presteren, dan zal hij zijn plek mogelijk tijdelijk of definitief verliezen aan Lars Unnerstall, die zijn kans wil grijpen op het moment dat hij over een paar weken fit is. Achteraf bezien kwam zijn blessure voor PSV wel erg slecht uit, omdat Zoet intern nauwelijks ter discussie lijkt te staan met de nabijheid van een eredivisiekeeper die zich alleen in de subtop enigszins heeft bewezen (Robbin Ruiter) en twee onervaren sluitposten op het hoogste niveau (Luuk Koopmans en Mike van de Meulenhof). Dat laatste geldt overigens ook voor Unnerstall, wiens optreden bij VVV meer dan indrukwekkend was maar die op een groter platform ook nog weinig tot niets heeft kunnen bewijzen.  

Bergwijn en Lozano

Het zou totale onzin zijn om de mislukte Champions League-campagne volledig op Zoet af te schuiven, hoewel hij daarin zeker een hoger niveau had moeten halen en dus een aandeel had. Net zo goed als de verdedigers verantwoordelijk zijn voor de tegengoals, mogen de aanvallers worden afgerekend op het missen van kansen. Steven Bergwijn ontspringt de dans in een kritische analyse niet en had in Zwitserland bijvoorbeeld de 1-2 moéten maken in een fase waarin PSV de klus tegen FC Basel had moeten klaren. 

De blessure die Hirving Lozano in april heeft opgelopen, heeft ook grote gevolgen gehad voor PSV, dat hem best had willen verkopen en nog een nieuweling had willen binnenhalen. Net als Zoet heeft de individualistisch ingestelde Mexicaan in 2019 weinig geïmponeerd en hij mist duidelijk ‘het laatste beetje’. Lozano heeft soms onvoldoende oog voor zijn medespelers en de ergernis daarover neemt hand over hand toe, zeker op momenten dat hij zelf niet levert. Dat hij in de belangrijke wedstrijd tegen FC Basel werd gewisseld, moet voor hem een duidelijk signaal zijn. De wissel pakte uiteindelijk ongelukkig uit. Lozano is een speler die voorheen heeft laten zien uit het niets gevaar te kunnen creëren, maar was de afgelopen weken niet in staat om bij PSV het verschil te maken. Dat zijn nieuwe collega Armindo Bruma voor de 2-1 gruwelijk in de fout ging en de bal veel te makkelijk inleverde, moet voor de Mexicaan na zijn wissel extra frustrerend zijn geweest. 

Tekst gaat verder onder de foto

Volledig scherm
Hirving Lozano baalt na afloop van de verloren uitwedstrijd bij FC Basel (3-2). © BSR Agency

Frustraties

Frustraties die Van Bommel en de directie deze zomer ook gevoeld moeten hebben op de transfermarkt. Iedereen wist half mei hoe de vork aan de steel zat en het zou tot 30 juli een race tegen de klok worden om met een PSV-waardige selectie de voorronde van de Champions League in te gaan. Dat is niet volledig gelukt. De opvolger van Luuk de Jong werd de intern al klaargestoomde Donyell Malen, die zich laat zien als een grote belofte. Wel is het erg curieus waarom zijn contract nu nog steeds niet is verlengd, terwijl hij zelf meermalen heeft aangegeven dat het ‘goed komt’ en PSV uitstraalt dat er geen zorgen over het zakelijke dossier rond Malen zijn. Het lijkt op zijn spel weinig invloed te hebben. 

Sadílek verlengde onlangs wel zijn verbintenis en ook hij hoeft zich absoluut niet te schamen over zijn optredens. Het gat dat Daniel Schwaab heeft achtergelaten, wordt opgevuld door Derrick Luckassen. Hij maakte achteraf bezien een dure fout in de thuiswedstrijd tegen FC Basel, maar valt verder weinig te verwijten. Luckassen heeft zich beter gemanifesteerd dan van tevoren gedacht, maar het echec ook niet kunnen voorkomen. PSV heeft voor zijn positie nogal hoog gemikt op de transfermarkt en mede daardoor een aantal geplande versterkingen te laat zien aansluiten om in de cruciale voorfase van het seizoen al een rol van betekenis te kunnen spelen. De Champions League-campagne is al naar de vaantjes op het moment dat bijvoorbeeld Toni Lato en Timo Baumgartl nog geen officiële minuut hebben gespeeld. 

Voorin was in de selectie door het uitblijven van transfers van Steven Bergwijn, Hirving Lozano en Gastón Pereiro sprake van een luxe-situatie en achterin was het sappelen voor Van Bommel. Technisch manager John de Jong gaat over het transferbeleid en heeft op de markt voor voetballers gekozen voor ‘kwaliteit in plaats van snelheid’. Een benadering die verdedigbaar is, maar PSV nu uiteindelijk alleen Bruma als ‘extra’ heeft opgeleverd. De andere spelers die in het duel met FC Basel in actie kwamen, stonden vorig seizoen al onder contract. In de veel te lange periode waarin spelers van clubs kunnen wisselen, had De Jong vorig seizoen met het binnenhalen van Denzel Dumfries en Angelino (al in juni) groot succes. Het snelle vertrek van de Spanjaard had PSV door de terugkoopgarantie kunnen voorzien en achteraf bezien heeft geen enkele nieuwe verdediger kunnen bijdragen aan de poging om Champions League-voetbal te behalen. 

Tekst gaat verder onder de foto

Volledig scherm
Luckassen heeft zich beter gemanifesteerd dan van tevoren gedacht, maar het echec ook niet kunnen voorkomen. © EPA

Pereiro

Van Bommel zelf krijgt het resultaat nu op zijn dak. De trainer had in de thuiswedstrijd tegen FC Basel een goede ingreep door Sam Lammers als plan-B te lanceren. Door een blessure moest hij de return voor de televisie in Nederland bekijken en zat Gastón Pereiro weer bij de selectie. De coach heeft sinds zijn aantreden vooral op de positie van nummer tien veel gewisseld (Pereiro, De Jong, Gutiérrez, Ihattaren, Bergwijn en Lammers speelden op die plek) en daarbij is niet altijd een consistente lijn te bespeuren. Met Érick Gutiérrez is daarachter nu gekozen voor voetbal op het middenveld, maar ook dat bleek tegen FC Basel niet te baten. 

Met Gastón Pereiro heeft PSV een speler aan boord die zijn klasse als nummer tien regelmatig heeft bewezen, maar de club heeft met zijn manager Paco Casal ook een bron van ellende binnengehaald, die niet te beroerd is om PSV contractueel te piepelen. Pereiro kon niet bijdragen aan Champions League-kwalificatie en werd niet fit bevonden, terwijl zijn management het tegenovergestelde beweerde. PSV zal op dit punt een duidelijke keuze moeten maken. Het is voor Pereiro óf niet spelen bij het weigeren van contractverlenging en dus wegwezen naar Jong PSV, óf PSV neemt het risico van een transfervrij vertrek en benut ondertussen de capaciteiten van Pereiro en bekijkt of een mooie transfer nog realiseerbaar is, óf de club ‘gunt’ een groot deel van een transfersom aan Casal en zijn vazallen. Een combinatie van optie twee en drie lijkt de enige optie die PSV nu aan een sportieve plus en acceptabele transfersom kan helpen. 

Verdedigingsmodus

De bevlogen trainer van PSV mag de sof de komende dagen gaan uitleggen en zal daarbij regelmatig het verwijt krijgen dat hij communicatief te snel in de ‘verdedigingsmodus’ zat. Van Bommel gaf na het debacle in Basel in eerste instantie een simpele en goede verklaring, door te stellen dat PSV de kansen miste en te makkelijk de goals weggaf. Hij vond ook dat PSV ‘qua voetbal’ beter was dan de Zwitsers, maar het grootste deel van de buitenwereld vindt dat totaal irrelevant. Waar het in topvoetbal om gaat, is resultaten boeken en dat weet de PSV-coach als geen ander. PSV had tegen FC Basel de nodige kansen, maar de Zwitsers hadden het duel ook al eerder in het slot kunnen gooien. PSV heeft een alles of niets-tweestrijd verloren, omdat de topvorm er niet was en het heeft geen zin om daarvoor excuses te zoeken of te wijzen op beter voetbal. Dat komt snel betweterig over.

Op de oorzaken voor het falen tegen FC Basel had PSV ook maar gedeeltelijk invloed. De vorm van een keeper of aanvaller is niet altijd grijpbaar en dat de transferperiode in de zomer tot september loopt, is een terugkerend probleem voor clubs die al in juli met het mes op de keel spelen. PSV heeft daar defensief voor nu onvoldoende op kunnen anticiperen. 

‘Die eerste bal mocht er niet in’

‘We hadden veel moeite met het spel van FC Basel’

PSV