Volledig scherm
In Son en Breuel is de discussie over het nieuwe dorpshuis op het Kerkplein nog altijd niet geluwd. © Rene Manders

Dorpshuizen; pronkstuk vaak blok aan het been

SON EN BREUGEL - In Son, Hapert en Leende liggen plannen klaar voor de bouw van luxueuze dorpshuizen. Maar de exploitatie van de mfa’s (multifunctionele accommodaties) blijkt vaak een probleem. ,,Je kunt wel een prachtig pand neerzetten, maar dan begint het pas.”

In het ED van zaterdagochtend staat een uitgebreid artikel over dorpshuizen, vaak aangeduid met de verschrikkelijke term ‘mfa’; multifunctionele accommodatie. Ten teken dat het gebouw een warm thuis moet bieden aan het ganse dorp; theaterliefhebbers, verenigingen, lokale organisaties, soms een school of kindopvangcentrum. Maar de ontnuchtering laat meestal niet lang op zich wachten. Binnen een aantal jaren na de opening staan de exploitanten vaak weer bij  de gemeente op de stoep met de roep om extra geld. Ondanks alle mooie bespiegelingen vooraf, blijft de exploitatie van zo’n gemeenschapshuis een moeizame exercitie.

Voorbeeld
Meest pregnante voorbeeld in deze regio is het cultuurcentrum in Deurne. Prachtig gebouw in het hart van het dorp. Het zou ‘de huiskamer van Deurne’ moeten worden, maar de eerste acht jaar hebben vooral ellende gebracht. Denk ook aan het Klooster in Nuenen, De Enck in Oirschot, de Eendracht in Gemert, het Patronaat in Mierlo, De Muzenval in Eersel…. De achtergronden en huur- en subsidieconstructies zijn telkens anders, maar ze kwamen in de voorbije jaren allemaal in het nieuws met financiële nood.

,,Het begint bij doelstelling en ambitie”, zegt Van de Kerkhof, voormalig directeur van het CCD. ,,De lokale politiek wil iets en dat begrijp ik; een mooi cultuurcentrum is echt een plus voor de leefbaarheid. Maar er wordt vooraf niet goed nagedacht over de exploitatie. Wat is de behoefte bij de inwoners? Hoe is de concurrentiepositie? Kun je een theaterprogramma met grote namen draaien als mensen ook in een vloek en een zucht in het Parktheater in Eindhoven zijn?”

Theater
Meestal gaat het mis als (professioneel) theater een groot deel van het geld moet binnenbrengen. Professioneel theater op lokaal niveau kóst meer dan het oplevert. Daarom moet de basis veel breder zijn, met liefst een flink aantal vaste, stabiele huurders, zoals een bibliotheek, welzijnsorganisaties, gemeenteloket, lokale verenigingen, een school. Zo gebeurt het meestal ook. Maar dan dient zich meteen een spanningsveld aan. Je hebt als exploitant een sociaal-maatschappelijke functie en wordt geacht om verenigingen te koesteren, maar er moet ook - heel plat - geld verdiend worden. Zeker bij nieuwbouw zijn de kosten hoog.

Ondernemen in een gemeenschapshuis is een vak apart. ,,Je hebt niet alleen te maken met een pand en klanten. Maar die klanten beïnvloeden ook direct je organisatie en bedrijfsvoering”, zegt Henri Molenaar, tot het faillissement van vorig jaar exploitant van het Klooster in Nuenen. ,,Een lokale vereniging zegt; dat biertje van 2 euro moet 1.50 euro zijn. Want: ‘wij komen hier elke week, hebben niet veel te besteden en dat is zo afgesproken met de gemeente’.”

Eerlijk verhaal
De Enck in Oirschot haalt de gebruikers elk jaar bij elkaar om het eerlijke verhaal te vertellen over hoe het gaat. ,,Op die manier maak je ze deelgenoot”, zegt stichtingsvoorzitter Frans Verouden.  ,,Tijdens zo’n bijeenkomsten zie je de spagaat. Verenigingen worden zelf ook gekort op subsidies. Dan is er wel begrip voor jouw positie, maar ja, zelf staat het water ze ook aan de lippen.”

Ook op dit moment worden in de regio volop plannen gesmeed voor de bouw van mfa’s. In Leende, in Hapert.  In Son en Breugel is de discussie over het nieuwe dorpshuis op het Kerkplein nog altijd niet geluwd. Voor het gebouw wordt 5,5 miljoen euro uitgetrokken, maar de oppositie heeft veel vragen bij de beoogde exploitatie. CDA wil meer toezeggingen en harde cijfers. De grootste partij, Dorpsvisie, vreest dat het ‘bombastische, geldverslindende project’ nog jarenlang als een molensteen om de nek van het dorp zal hangen.

Plannenmakerij
De kunst is om al bij de eerste plannenmakerij de lange termijn voor ogen te houden. ,,Iets is nu haalbaar, maar is dat over tien jaar ook nog het geval?”, zegt Verouden. 

Dat inzicht ontbreekt vaak in de politiek, de arena waar dé beslissingen worden genomen, maar waar vaak niet verder wordt gekeken dan de eerstvolgende verkiezingen. Henri Molenaar slaakt een zucht. ,,Op een of andere manier laten we ons telkens weer verleiden tot het bouwen van die grote paleizen.”

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

Best e.o.