Volledig scherm
Een meisje wordt ingeënt tegen mazelen. Foto ter illustratie. © ANP

Meer mazelen in Noord-Brabant, maar ‘te vroeg om te spreken van trend’

Na een uitbraak van mazelen op een Haags kinderdagverblijf, heeft een kind op een school in Assen de besmettelijke ziekte waarschijnlijk ook, zo bleek deze week. Ook in Zuidoost-Brabant zijn dit jaar een paar gevallen van mazelen geconstateerd. 

,,Wij hebben een paar gevallen van mazelen gehad”, vertelt Daniëlle van Oudheusden, arts infectieziektebestrijding bij GGD Brabant-Zuidoost. ,,Vorig jaar hadden we er drie, dit jaar tot nu toe twee. Maar om nu al te spreken van een trend, daarvoor vind ik het nog veel te vroeg.”

Quote

Nu zie je in de landen om ons heen meer mazelen en dan is het risico groter dat het hier mee naartoe komt.

Daniëlle van Oudheusden, GGD Brabant-Zuidoost

Dat de infectieziekte nu weer oplaait is niet zo vreemd volgens Van Oudheusden. ,,De mazelen zijn nog niet uitgeroeid. Bij veel infectieziekten zie je dat de ziekte een keer in de zoveel jaar weer toeneemt. Nu zie je in de landen om ons heen meer mazelen en dan is het risico groter dat het hier mee naartoe komt.”

Biblebelt

Volledig scherm
© GGD Brabant-Zuidoost
Volledig scherm
© GGD Hart voor Brabant
Volledig scherm
© GGD West-Brabant

In het gebied van GGD Hart voor Brabant zijn vooralsnog geen gevallen bekend van mazelen. ,,Vorig jaar hadden we een paar gevallen", meldt woordvoerder Maudy van Ingen. ,,Maar die waren gerelateerd aan bezoek aan het buitenland.”

In West-Brabant zijn tot nu toe evenmin gevallen van mazelen gemeld, zo laat een woordvoerder van GGD West-Brabant weten. Opvallend, aangezien in 2013 tijdens de laatste uitbraak van mazelen in dit gebied 140 mensen besmet raakten. De besmettingen deden zich voor in het noorden van West-Brabant: 88 in de gemeente Aalburg*, 41 in de toenmalige Werkendam*, 9 in de gemeente Steenbergen en 2 in de gemeente Woudrichem*. Deze gebieden liggen in de zogenoemde Biblebelt, waar veel mensen uit religieuze overwegingen hun kinderen niet laten vaccineren.

De grote uitbraak in de Biblebelt in 2013 kan ermee te maken hebben dat er sindsdien weinig gevallen van mazelen in het gebied voorkwamen: ,,Deze kinderen kunnen het daarna niet meer krijgen en dus ook niet verspreiden. Verder zijn op advies van het RIVM (RIjksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, red.) en de Gezondheidsraad extra BMR-vaccinaties aangeboden aan kinderen tussen de zes en veertien maanden leeftijd, naast het reguliere Rijksvaccinatieprogramma,  om juist deze kwetsbare doelgroep te beschermen in de gemeenten waar sprake was van een mazelen-epidemie. Daarna was dus een grote groep beschermd. Dit kan beschermend hebben gewerkt op het aantal nieuwe gevallen", aldus de woordvoerder. Na de uitbraak steeg het aantal vaccinaties in de Biblebelt echter niet; het daalde zelfs licht.

In heel Nederland is een kleine toename te zien van het aantal gevallen van mazelen. ,,Gemiddeld zien we tien tot twintig gevallen van mazelen per jaar”, zo laat een woordvoerder van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) weten. ,,In 2018 waren er 24 gevallen, in 2019 hebben we tot nu toe 18 gevallen.”

(*De gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem zijn per 1 januari 2019 opgegaan in de gemeente Altena.)

Risico

Een grote vaccinatiecampagne om de mazelen in te dammen, zoals bij de meningokokkenziekte, staat niet in de planning. Wel benadrukken de GGD's het belang van vaccinaties. Van Ingen: ,,Wij dragen actief uit dat het belangrijk is om mee te doen aan het Rijksvaccinatieprogramma.” 

Quote

Wij adviseren bijvoor­beeld artsen om iemand die misschien mazelen heeft niet in de wachtkamer te laten zitten.

Daniëlle van Oudheusden, GGD Brabant-Zuidoost

De GGD Brabant-Zuidoost heeft mensen die werkzaam zijn in de gezondheidszorg geïnformeerd over de toename van de ziekte in landen om ons heen en geadviseerd maatregelen te nemen. Van Oudheusden: ,,Wij adviseren bijvoorbeeld artsen om iemand die misschien mazelen heeft niet in de wachtkamer te laten zitten. Zo iemand kan andere wachtenden besmetten. Ook het personeel loopt een risico en zij komen in aanraking met kwetsbare groepen.”

Bloedonderzoek

Blijkt dat iemand de mazelen heeft, dan moet een arts dit melden aan de GGD, die vervolgens alle contacten van de patiënt en zijn of haar omgeving in kaart brengt. Die contacten kunnen dan besluiten zich alsnog te laten vaccineren. Als dat binnen 72 uur na besmetting gebeurt, dan kan de ziekte vaak nog worden voorkomen.

Vaccinatie is niet nodig als iemand de ziekte ooit heeft gehad of als kind is gevaccineerd. ,,Tot 1965 kwam de mazelen regelmatig voor in Nederland. In de periode 1965 tot 1975 werd het al een stuk minder, sinds 1975 wordt iedereen ingeënt", zegt Van Oudheusden. 

Bij twijfel kan bloedonderzoek worden gedaan waaruit blijkt of iemand wel of niet ooit de mazelen heeft gehad. 

Flinke toename in België

Volgens gegevens van het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) hebben in Europa 29 landen besmettingscijfers aangeleverd over februari 2019. Door 24 landen werden 1.082 besmettingen gerapporteerd. In vijf landen kwamen geen besmettingen voor. Litouwen leverde geen gegevens aan.

In zes landen, waaronder België, nam het aantal gevallen in februari aanzienlijk toe ten opzichte van de maanden januari en december: Frankrijk (188 in februari, 125 in januari, 54 in december), Polen (178,123,114), Tsjechië (115, 47, 19), België (90, 20, 7), Bulgarije (51, 0, 0), Ierland (18, 2, 0). 

Over maart en april zijn bij het ECDC nog geen cijfers beschikbaar.

Volgens het RIVM is de kans op besmetting voor Europa-reizigers klein, omdat de epidemieën vooral voorkomen bij de lokale bevolking.

Mazelen, wat zijn de symptomen? 

De ziekte begint plotseling. De klachten kunnen zijn:

- koorts

- zich niet lekker voelen

- verkouden en hoesten

- ontstoken ogen, en daardoor gevoelig voor licht

- kleine witte vlekjes in de mond

- vlekjes op de huid: na drie tot zeven dagen komen er vlekjes op de huid. Deze vlekjes komen eerst achter de oren en daarna over het hele lichaam. De vlekjes voelen ruw, als schuurpapier. 

Incubatietijd

De tijd tussen het besmet raken en ziek worden is een tot twee weken. Meestal is het een dag of tien. De ziekte gaat meestal vanzelf over.

Ziek

Sommige mensen kunnen erger ziek worden van mazelen. Ze krijgen bijvoorbeeld een oorontsteking of longontsteking. Heel soms overlijdt iemand dood door mazelen.

Hoe raak je besmet?

Het virus zit in de keel van iemand die besmet is. Door hoesten en niezen komen kleine druppeltjes met het virus in de lucht. Mensen kunnen deze druppeltjes inademen en besmet raken. De ziekte is heel besmettelijk.

Iemand die is besmet kan anderen besmetten al vanaf vier dagen vóórdat de ziekteverschijnselen optreden. Ze blijven besmettelijk tot vier dagen nadat de vlekjes zijn verschenen.

Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu