Volledig scherm
Waalre raadzaal © FotoMeulenhof

Raad Waalre huurt extern adviseur in voor verbeteren bestuurscultuur

WAALRE - De gemeente Waalre heeft een externe adviseur ingeschakeld om te kijken naar de sociale omgangsvormen in de gemeenteraad. Met de lokale bestuurscultuur is het nodige mis.

Dinsdagavond, 5 juni 2018. In de raadszaal van de gemeente Waalre gaan Lianne Smit, Loek Kruip, Arno Uijlenhoet en Alexander van Holstein een bijzondere avond tegemoet: ze worden beëdigd als wethouder. Ze kijken ernaar uit, zeggen ze, ,,om aan de slag te gaan in deze mooie gemeente’’.

Er gaat gestemd worden, ieder raadslid moet op een briefje schrijven wie de nieuwe wethouder moet worden. Het is niet meer dan een formaliteit, het staat al lang vast dat dit viertal samen met de burgemeester het nieuwe college zal gaan vormen. Toch levert het een ongemakkelijke situatie op de in de raadszaal. Want op de briefjes staan vreemde namen. Als er gestemd wordt over Arno Uijlenhoet schrijft iemand Pipo de Clown op het papier, bij Lianne Smit wordt Mama Lou voorgelezen en tussen de briefjes voor Alexander van Holstein staat Klukluk. ,,En er is één stem voor... de Dikke Deur.’’ Die naam wordt opgelezen als er over Loek Kruip werd gestemd.

De inkt van het lijvige coalitieakkoord - ook wel het ‘Waalres akkoord’ genoemd - is dan amper droog. Daarin is door het nieuwe gemeentebestuur als voornemen opgenomen dat er met respect met elkaar moet worden omgegaan. Er moest een raadswerkgroep komen die ging werken aan ‘respect, spraak en tegenspraak, ruimte geven aan elkaar en voorbeeldgedrag van de gemeenteraad’.

Niet grappig

Maar bij de eerste avond gaat het dus al mis. Veel gemeenteraadsleden vinden het helemaal niet grappig om wethouders te associëren met Mama Lou of Pipo de Clown. Dat het gebeurde is een uiting van de bestuurscultuur die Waalre al jaren kenmerkt, met veel onderling wantrouwen en frustratie. Dat speelt tot de dag van vandaag.

Neem afgelopen dinsdag. Kees de Zeeuw, al vele jaren raadslid voor D66, wordt beschuldigd van onbehoorlijk en onbeschoft gedrag door Joke Beuger van GroenLinks. Het debat over het aantal stembureaus liep hoog op. Daags na de raadsvergadering over de stembureaus voor de provinciale verkiezingen postte De Zeeuw een tweet bij een filmpje over wethouder Uijlenhoet.  De begeleidende tekst: ‘Hoe ziet iemand er uit die wereldvreemd is en volstrekt geen enkel inlevingsvermogen heeft? Nu zo dus.. bestuurlijke arrogantie en mensonvriendelijk.’

Het gaat er dus hard aan toe in en buiten de raadszaal, en ook op sociale media. Raadslid Jo Claessen naar De Zeeuw, toen laatstgenoemde een vergadering moest overslaan: ‘Hoe triest eigenlijk, dat je steeds weer reageert op bijeenkomsten en de inhoud ervan terwijl jezelf uitblinkt door afwezigheid.’ Ook op 12 november ruziën de twee via Twitter. De Zeeuw: ‘Je weet duidelijk niet waar je het over hebt. (-). Dacht dat alleen struisvogels hun kop in het zand staken.’ 

Persoonlijke vetes

Het ED voerde de voorbije maanden achtergrondgesprekken met diverse fractievoorzitters. Daaruit ontstaat een beeld van een raad, waarbij het politieke proces wordt gefrustreerd doordat kinnesinne en persoonlijke vetes belangrijker lijken dan de inhoudelijke discussie. Sommige raadsleden weigeren elkaar de hand te schudden. De onderlinge verstandhouding zou zo slecht zijn dat raadsleden per definitie niet met bepaalde partijen willen meestemmen.

,,Dit speelt al langer’’, zegt een raadslid in vertrouwen. ,,Er wordt een hoop bagage uit het verleden meegenomen. Wisselen en overstappen naar andere partijen heeft gezorgd voor wrevel.’’ De vingers van veel raadsleden wijzen naar de overstap van Joke Beuger van D66 naar Groenlinks. Sinds die pijnlijke transfer leeft zij met De Zeeuw nog altijd op gespannen voet.

Ten minste twee fractievoorzitters vinden dat de huidige burgemeester de raadsvergaderingen niet goed in de hand heeft. In de wandelgangen wordt gretig aan zijn stoelpoten of die van de wethouders gezaagd. Omgekeerd uitte een wethouder tegen een gevoel van wantrouwen op te moeten boksen. Ondertussen speelt op de achtergrond nog altijd het hoofdpijndossier rond de afvalfiets, de moderne fiets die vuilniswagen moest vervangen. Voorstanders van het inmiddels afgedankte project voelen zich nog altijd slecht over dat dossier. Volgens hen zijn er bij de behandeling van de fiets leugens verteld. 

Het zorgt regelmatig voor een snijdende sfeer in de raad. En zo komt er dus nog niks terecht van de mooie plannen uit het Waalres akkoord, sterker: de verhoudingen lijken verder verslechterd. De raadswerkgroep is er nooit gekomen. Nu komt er een externe adviseur om de raadszaal te observeren en adviseren. Hij zal enige scepsis moeten overwinnen. Een raadslid: ,,Hij mag ons best komen bekijken, maar de instelling van sommige raadsleden is gewoon niet goed. Ik weet niet hoe je dat oplost.‘’