Volledig scherm
DOE040 in Veldhoven. © Fotopersburo van de Meulenhof bv

Een school zonder examens, mag dat zomaar?

VELDHOVEN - Ouders spraken zich uit tegen de democratische school DOE040 in Veldhoven, waar leerlingen zouden niksen. Toch beoordeelt de inspectie DOE040 positief.

DOE040 in Veldhoven is een school zonder examens, zonder vaste lessen, waar leerlingen zelf bepalen wat ze, wanneer leren. Het is ook een school die bij controles steevast een positieve beoordeling krijgt van de onderwijsinspectie. Kan dat zomaar?

Ja, dat kan, luidt het simpele antwoord. Nederland heeft vrijheid van onderwijs. Het recht om een eigen school op te richten, is verankerd in artikel 23 van de grondwet. Die vrijheid betekent ook dat ouders vrij zijn een geschikte school voor hun kinderen te zoeken.

Overheidsnormen

Nederland kent een belangrijk onderscheid tussen bekostigd en niet-bekostigd onderwijs. Veruit het grootste gedeelte van de schoolgaande kinderen in Nederland gaat naar het bekostigde onderwijs. Dat kunnen allerlei soorten scholen zijn. Scholen met pedagogisch uiteenlopende ideeën en scholen die op religieuze leest zijn geschoeid. Een ding hebben deze bekostigde scholen echter gemeen: ze moeten voldoen aan de normen die de overheid stelt. Wie betaalt, bepaalt.

Dat geldt niet voor het niet-bekostigde onderwijs. Deze zogeheten particuliere scholen zijn vrij hun eigen lespakket en methode te ontwikkelen. Wel worden ze regelmatig gecontroleerd door de onderwijsinspectie.

Leerplichtwet

"De inspectie kijkt of zo'n school voldoet aan de leerplichtwet", zegt een woordvoerder van de onderwijsinspectie. Elk kind heeft immers volledige leerplicht tot hij 18 jaar oud is. Maar in die leerplichtwet staan veel minder strenge eisen dan die waaraan het bekostigde onderwijs moet voldoen.

Zo hoeft een niet-bekostigde particuliere school geen toetsen af te nemen. Wel moeten ze daar de mogelijkheid toe bieden, via bijvoorbeeld staatsexamens. Een particuliere school heeft verder geen minimum aan verplichte lesuren. En een particuliere school kent geen zorgplicht. Het weigeren van een leerling zonder opgaaf van reden is toegestaan.

Commercieel

Nederland kent overigens allerlei particuliere scholen. Bijvoorbeeld NCOI voor hoger onderwijs. Of het Luzac College, waar leerlingen versneld hun vmbo, havo of vwo-diploma kunnen halen. Een belangrijk aspect van deze scholen is dat ze commercieel zijn, zegt bijzonder hoogleraar onderwijsrecht Pieter Huisman. ,,Je sluit een overeenkomst met zo’n instelling. Daar betaal je dan ook fors voor.”

Maar naast een prijzig, maar snel behaald diploma heeft het particuliere onderwijs nog meer te bieden, vindt Paul Zoontjens, eveneens hoogleraar onderwijsrecht. ,,Het is van belang dat de Nederlandse overheid die particuliere scholen zoveel mogelijk vrij laat”, beargumenteert hij. ,,Op particuliere scholen heb je ruimte voor experimenten. Dat komt ten goede aan vernieuwing en ontwikkeling van het onderwijs.”

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement